الاشتىڭ ارداقتىسى ماعجان جۇماباەۆ: «التى الاشتىڭ باسى قوسىلسا, توردەگى ورىن – مۇعالىمدىكى» دەگەن ومىرشەڭ ويىندا وسىنى مەڭزەسە كەرەك. وسى تاعىلىمدى جولدار ءبىزدىڭ شاكىرت كوڭىلىمىزدىڭ قاھارمانىنا اينالعان دامەگۇل باياليەۆاعا ارنالعانداي كورىنەدى.
بۇگىندە كوپتەگەن ءجۋرناليستىڭ ۇستازى اتانعان د. سەردالىقىزى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ مەرزىمدى ءباسپاسوز كافەدراسىندا ۇزاق جىلدان بەرى دوتسەنت بولىپ ىستەيدى. وسى جىلدار اياسىندا تاجىريبەلى مامان «باق كوممۋنيكاتسيا ءتىلى مەن ءستيلى», «جۋرناليست ەتيكاسى», «كومپيۋتەرلىك تەحنولوگياعا مامانداندىرۋ» پاندەرى بويىنشا تيپتىك باعدارلاما قۇراستىردى. سونداي-اق «قازىرگى قازاق باسپاسوزىندەگى ۇلتتىق مادەنيەت, سالت-ءداستۇر جانە ءتىل مەن ستيل ماسەلەلەرى» اتتى ادىستەمەلىك وقۋ قۇرالى مەن «قازاق باسپاسوزىندەگى سالت-ءداستۇر ماسەلەلەرى» اتتى كومەكشى وقۋ قۇرالىن ازىرلەدى. بىرقاتار عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالاردا بايانداما جاساپ, عىلىمي ورتادا زور باعاعا يە بولدى. بۇگىنگە دەيىن وزات وقىتۋشىنىڭ مەرزىمدى باسپاسوزدە قوعامداعى اسا كوكەيكەستى ماسەلەلەردى قوزعاعان 50-دەن اسا ماقالاسى جاريالانعان. سونىمەن بىرگە 2008–2009 وقۋ جىلىنداعى ء«ال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
جوعارى ءبىلىم سالاسىنا قىرىق جىلدان اسا عۇمىرىن ارناعان د.باياليەۆانىڭ بەكزات بولمىسىنا بويلاعاندا, ونىڭ ءۇش قىرىن ايرىقشا ايتۋعا بولادى. ءبىرىنشىسى – تەرەڭ تاربيە مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتى ۇلىقتاۋى; ەكىنشىسى – باق ءتىلى مەن ءستيلىن ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرۋى; ءۇشىنشىسى – ۇستازدىق جولىندا مىڭداعان جاس ءجۋرناليستىڭ قاناتتانۋى مەن ەلدىڭ ءسوزىن سويلەيتىن بىلىكتى ازامات بولىپ ەسەيۋىنە ايانباي قىزمەت ەتۋى.
1924 جىلى جارىق كورگەن «سانا» جۋرنالىنىڭ العاشقى ساندارىندا «مۇعالىمدىكتى ءاربىر مۇعالىم ادامشىلىقتان الىنعان ءبىر مەنشىكتى ەنشىسى دەپ ءبىلۋ كەرەك», دەپ جازىلعان. شىنىندا دا, ۇستاز بەينەسى ىزگىلىك, بىلگىرلىك, تەرەڭدىك, قايىرىمدىلىق سەكىلدى قاسيەتتەرىمەن تۇلعالانا تۇسەدى. ءبىز د.باياليەۆانىڭ الدىنان ءدارىس تىڭدادىق. سوندا ونىڭ بولمىسىنداعى بىلىمدىلىك پەن بىلىكتىلىكتى بويىمىزعا سىڭىردىك. ومىردە ۇستاز كوپ. بىراق ءوز ىسىنە ۇستا, شاكىرتتەرىن شىنايى جاقسى كورىپ ۇيرەتەتىن ۇستاز سيرەك. سەبەبى ءباسپاسوزدىڭ ءتىلى مەن ءستيلى جايىنداعى وقىتۋشىمىزدىڭ ءدارىس بەرۋدەگى شەبەرلىگى, پايىمى سونشالىقتى تەرەڭ بولاتىن. ونىڭ ءاربىر ءدارىسى قىزىقتى وتەتىن. ءبىر جاعىنان, ول كىسى شاكىرتتەرىنىڭ بويىنداعى العىرلىق قاسيەتتى بىردەن تانيتىن. سونىسىمەن ول باسقالاردان وزىق تۇردى. بۇگىندە ارداقتى ۇستازىمىزدان ءتالىم العان جۋرناليستەردىڭ دەنى ەلىمىزدەگى بەلگىلى باسىلىمداردىڭ تىزگىنىن ۇستاپ وتىر.
د.سەردالىقىزىنىڭ وزگەلەردەن تاعى ءبىر ەرەكشە قاسيەتى – جاس پەن اعا بۋىن اراسىنداعى سىيلاستىق پەن ساباقتاستىق ۇيلەسىمىن جالعاستىرا ءبىلدى. ول قاي كەزدە دە سۇرىنگەندى دەمەپ, كۇيزەلگەنگە جىگەر بەرىپ, جىلاعاننىڭ كوز جاسىن قۇرعاتتى. اۋىرتپالىققا الدىرمايتىن, ىشكى رۋحاني قايسارلىعىنىڭ ارقاسىندا ءبارىن جەڭدى. وسى تاباندىلىعىمەن شىڭداردى باعىندىردى.
ۇستازىمىزدىڭ بويىنا بىتكەن مىنەز بەن قارەكەت, سىر مەن سيپات ۇيلەسىپ تۇرادى. ول قاي ورتادا جۇرسە دە, كاسىبي, ادامي بيىگىنەن كورىنەدى.
«ادامزاتقا ءتان ءۇش قاسيەت: ىستىق قايرات, نۇرلى اقىل, جىلى جۇرەك» دەپتى دانا اباي اتامىز. دامەگۇل سەردالىقىزى بويىنداعى نۇرلى اقىلمەن وسىنداي بيىككە كوتەرىلدى. جىلى جۇرەگىمەن قانشاما اينىماس دوس, سەنىمدى ارىپتەس, سانالى شاكىرت قاتارىن ارتتىردى. ال سونىڭ بارىنە حاكىم ايتقان قايراتىن ەرتە قايراپ, ەشكىمگە ارقا سۇيەمەي, شيەلەنگەن ءتۇيىندى بايىپپەن شەشۋگە, الىنباس قامالدى اقىلمەن باعىندىرۋعا, ادال كۇشىمەن ورگە سۇيرەۋگە داعدىلاندى.
بۇگىندە بەلگىلى عالىم وسىناۋ ايتۋلى كەزەڭگە ەڭبەكقورلىعى مەن تالعامپازدىعىن سەرىك ەتىپ, سىپايى, سىرباز قالپىنان ەش اينىماي, جاراستى كەلىپ وتىر. جۇبايى احات اعامىز ەكەۋى – ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قوندىرىپ, نەمەرەلەرىنىڭ ورتاسىندا بەينەتىنىڭ زەينەتىن كورىپ وتىرعان باقىتتى جاندار.
ءبىز دە وسىنداي ۇستازدان ءتالىم الىپ, ۇلاعاتىنان سۋسىندادىق. بۇل ونەگەلى ءومىر مەكتەبى بولدى. جوعارى وقۋ بىتىرگەننەن كەيىن قازۇۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى مەرزىمدى ءباسپاسوز كافەدراسىندا اپايمەن بىرگە قىزمەت ىستەدىك. سول جىلدارى ول كىسىمەن جاقىن ارالاسىپ, ومىرلىك تالىمىنە قانىقتىق. بۇگىن سونى ماقتان ەتەمىز. سول جىلدارى ۇستازىمىز اۋديتورياداعى ساباعىنان كەيدە كوڭىلى ءتۇسىپ شىعاتىن. وندايدا: «ستۋدەنتتەردىڭ ءۇي تاپسىرماسىنا بۇگىنگى دايىندىعى ماردىمسىز...», دەپ قىسقا قايىرىپ, سومكەسى مەن جۋرنالىن ۇستەل ۇستىنە قويىپ, ويلانىپ قالاتىن. ال كوبىنە «بۇگىن بالالارعا سونداي ريزا بولدىم, ءبارى جارىسا ساباق ايتۋعا تالاسىپ, ءتىپتى ەكى ساعاتىمىز ساباق ايتۋعا ازدىق ەتتى» دەپ كافەدراعا جادىراي كىرەتىن.
الماتىدا قىزمەت ىستەپ جۇرگەندە استاناداعى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە اۋىساتىن بولىپ, اتا-اناممەن اقىلداستىم. بۇل ويىمدى ۇستازىما دا ايتتىم. ونداعىم, مەنى ارقانىڭ ايازى, جەر شالعايلىعى مازالايتىن. «بولاشاعىڭنان زور ءۇمىت كۇتەر شاكىرتىمنىڭ ءبىرىسىڭ, قىزىمداي بولىپ كەتتىڭ, اينالايىن! ويلاناتىن تۇگى جوق, جولعا دايىندال. ءوزىڭ سەكىلدى تالاپتى جاستاردىڭ مەكەنى – استانا!», دەپ اقىل-كەڭەسىن بەردى.
مىنە, قارا شاڭىراقتان العان ءتالىمىمدى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە شاكىرت ساناسىنا ءسىڭىرىپ كەلە جاتقانىما – 16 جىل. ۇستازىم دامەگۇل سەردالىقىزى – ءبىر مەن ەمەس, تالاي شاكىرتىنە وسىلاي ءجون سىلتەپ, جول نۇسقادى. قازىر ونىڭ ۇستازدىق ۇستاحاناسىندا ءتالىم العان شاكىرتتەرى ۇلگىلى پەداگوگتىڭ سەنىمىن اقتاپ ءجۇر.
گۇلجازيرا ەرتاسوۆا,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى
