ايتەكە بي اۋدانىنىڭ سۇلۋكول اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «التىنسارينو» جشس سول مۇمكىندىكتى كەڭىنەن پايدالانىپ جاتىر. بۇگىندە سەرىكتەستىك مەحانيزاتورلارى ەكى اۋىسىمدا جۇمىس ىستەپ, قىركۇيەكتىڭ سوڭىنا دەيىن بيداي مەن ارپانى قامباعا جيناپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر. اۋداندا قىسقا بيداي ساقتايتىن قامبالار ساقتالعان. ايتەكە بي اۋدانىنداعى ءىرى شارۋاشىلىقتار ەڭبەككەرلەرى مەن كوپبالالى وتباسىلارعا, قارتتارعا بيداي مەن ارپانى تەگىن بەرەتىن جاقسى ءداستۇرى بار. وسى رەتتە ايتەكە بي اۋدانىنىڭ تاجىريبەسىنەن وزگە اۋداندار ۇلگى الۋعا ءتيىس.
قانشا دەگەنمەن اۋداندا پايدالانىلماي جاتقان بوس جەرلەر دە جەتكىلىكتى. ءوڭىر باسشىسى اسحات شاحاروۆ ايتەكە بي, حرومتاۋ اۋداندارىنا ساپارى بارىسىندا اۋداندا پايدالانىلماي جاتقان 25 مىڭ گەكتار جەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋعا تاپسىرما بەردى. بۇل – كوبىنەسە نە مال وسىرمەيتىن, نە ەگىن ەگۋدى دۇرىس ۇيىمداستىرا الماعان شارۋا قوجالىقتارىنا قاتىستى ماسەلەلەر. سونداي-اق الداعى كۇندەرى اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاندىرۋعا قاتىستى جاسالاتىن وزگەرىستەرگە شارۋالار دا نازار اۋدارىپ وتىر. سۋبسيديالاۋدىڭ ورنىنا ەلەكتروندى بازاعا ەنگىزىلگەن ناقتى مال سانىنا بايلانىستى مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولۋ شىن مانىندە مال, ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن ادامدارعا تيىمدىرەك. جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسەتىن بىردەن-ءبىر جول – مال باسىن ەسەپتەۋدەگى تسيفرلاندىرۋ ءتاسىلى. سونداي-اق اۋدان تۇرعىندارى مال ونىمدەرىن وڭدەۋ مەن ەت-ءسۇت ساتۋدا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەلدالدارسىز جولدارىن ۇيىمداستىرۋىن جاقتايدى. بۇل جەردە شارۋا ەڭبەگىنىڭ باعالانعانى كەرەك. جالپى, ايتەكە بي, حرومتاۋ اۋدانىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى ەت-ءسۇت ونىمدەرىمەن ەكى اۋداندى تولىق قامتاماسىز ەتىپ وتىر. مۇنداي ناتيجەگە جۇمىستىڭ دۇرىس ۇيىمداستىرىلۋى, سونىڭ ىشىندە ءبىر اۋىلدىق وكرۋگتە مال باعاتىن, ەگىن ەگىپ, مال ازىعىن دايىندايتىن قوجالىق ۇلەستەرىنىڭ تەڭ بولۋى اسەر ەتىپ وتىر.
قىزىلسۋ – حرومتاۋ قالاسىنان 80 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان, اۆتوكولىك جولدارىنا جاقىن, 302 تۇرعىنى بار, ىرگەلى اۋىل. كەيىنگى ەكى جىلدا ور وزەنى جاقسى تاسىپ, كوكتەمدە بۇرىنعى شابىندىق جەرلەرىنە جايىلعاندىقتان, بيىل ءشوپتىڭ شىعىمى جوعارى. قىزۋ ەڭبەك قايناپ جاتقان اۋىلدا 30 قوجالىق تىركەلگەن. ونىڭ تەڭ جارتىسى ءىرى قارا وسىرۋمەن اينالىسسا, قالعانى جەم-ءشوپ ازىرلەۋمەن, بيداي ەگۋمەن شۇعىلدانادى. اۋىل اكىمى اسكەربەك جۇمابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىزىلسۋ اۋىلدىق وكرۋگىندە ءىرى قارا مالىنىڭ باسى بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 84%-عا ارتقان. مۇندا ەڭبەك ءبولىنىسى جاقسى ساقتالعان. سونىڭ ارقاسىندا اۋىل ادامدارى جەم-ءشوپتى ارزان باعاعا ساتىپ الىپ, قىسقا ازىرلەپ قويىپتى.
جاقسى جوندەلىپ, جۇرتتىڭ يگىلىگىنە ۋاقىتىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن ءاربىر الەۋمەتتىك نىسان اۋىلدىڭ اجارىن اشادى. قىزىلسۋ تۇرعىندارى پايدالانۋعا بەرىلگەنىنە 40 جىل بولعان امبۋلاتوريانىڭ جوندەلىپ, قاجەتتى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلۋىن, ناۋقاستاردى اۋداندىق اۋرۋحاناعا جەدەل جەتكىزەتىن ارنايى كولىكتىڭ قاجەتتىگىن ايتىپ جۇرەتىن. بيىل جازدا «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىمەن ەمدەۋ مەكەمەسىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ, ارنايى سانيتارلىق كولىك بەرىلدى. وسى رەتتە «يۋجپرومسناب», «التاي-اتىراۋ» سەرىكتەستىكتەرى ەمدەۋ مەكەمەسىنىڭ قاجەتىنە 12 ملن تەڭگە بولگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. قازىر قىزىلسۋدا ءبىر جالپى تاجىريبەدەگى دارىگەر, ءبىر مەدبيكە مەن سانيتار قىزمەت ەتەدى.
وبلىس باسشىسى اسحات شاحاروۆ بىلتىر كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەن مەكتەپكە دە باردى. قازىر مۇندا 58 بالا وقيدى, ولارعا 17 مۇعالىم ساباق بەرەدى. «قازاقستان حالقىنا» قورى ارقىلى وقۋ ورنىنا 10 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, بيولوگيا, حيميا, فيزيكا, تەحنولوگيا, اعىلشىن ءتىلى كابينەتتەرىنە جاڭا قۇرال-جابدىق ساتىپ الىنعان.
«1983 جىلى سالىنعان مەكتەپكە بىلتىر عانا العاش جوندەۋ جۇرگىزىلدى. بۇرىن عيمارات قاراڭعى ءارى سۋىق بولاتىن, جىلۋ جۇيەلەرى ءجيى ىستەن شىعاتىن. بارلىق جىلۋ, سۋ جەلىلەرى قايتا قوندىرىلىپ, شاتىر, ەسىك-تەرەزە جاڭالانىپ, اۋلاسىنا سپورتتىق جاتتىعۋلارعا, بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭدارى سالىندى. بۇگىندە مەكتەبىمىز جىلى ءارى جارىق, ينتەراكتيۆتى وقۋ قۇرالدارى بار. پاندىك زەرتحانا كابينەتتەرى اشىلىپ, وقۋشىلارىمىزدىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك تۋدى» دەيدى مەكتەپ ديرەكتورى ءالىبي ساعيدۋللين.
تۇرمىسقا, شارۋاعا جايلى بولعانىمەن, بۇل جاقتا دا اۋىل تۇرعىندارىن تۇراقتاندىرۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر. مۇنىڭ ءبىر جولى – ورتا مەكتەپ مارتەبەسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن اۋىلعا جاس وتباسىلاردى تارتۋ. وسى ماقساتتا اۋىلدا ەكى ەكىپاتەرلى ءۇي سالىنىپ, وعان ءتورت كوپبالالى وتباسى قونىستاندىرىلدى. قازىردە اۋىلعا كەلگەن ءار بالاعا قۋاناتىنداي جاعداي تۋعان. كەلگەن وقۋشىلار مەكتەپتىڭ تولىققاندى جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ءوڭىر باسشىسى اۋدان اكىمىنە قىزىلسۋعا قونىستانعىسى كەلەتىندەرگە تۇرعىن ءۇي سالۋعا جەر تەلىمىن ءبولۋ جولدارىن قاراستىرۋدى تاپسىردى. بۇل قادام اۋىلعا جاڭا وتباسىلاردى تارتۋعا, مەكتەپتەگى وقۋشىلار سانىن ارتتىرۋعا, اۋىلدىق وكرۋگتىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدى.
«اۋىلىمىزدىڭ جاعدايى جاقسارىپ كەلەدى. دارىگەرلىك امبۋلاتوريا جوندەلدى, مەكتەپ جاڭاردى. دارىگەرلەر تۇرعىنداردى تەكسەرۋدەن وتكىزىپ تۇرادى. بۇل جاقتا ەڭبەك ەتكەن جاندار جاقسى باعالانادى. باۋ-باقشا ءوسىرىپ, مال, قۇس ۇستاپ, ەڭبەكتەنە بىلگەن ءجون. وبلىس ورتالىعى دا قاشىق ەمەس. شارۋاعا جايلى ولكەنى بوس تاستاۋعا بولمايدى. ەندىگى جەردە اۋىل ادامدارى جاساعان تابيعي تازا ونىمدەردى قالادا ساتۋعا بولاتىن مۇمكىندىك تۋعىزسا دەگەن ۇسىنىس بار. بۇل قالا تۇرعىندارىنا دا, بىزدەرگە دە ءتيىمدى بولار ەدى. ءارى سىرتتان ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الۋدى ازايتادى», دەدى اۋىل تۇرعىنى باعيلا قوسجانوۆا.
كەزدەسۋدە تۇرعىندار اۋىلعا كىرەبەرىستە جاڭا كوپىر سالىنىپ, جولدار جوندەلىپ, كوشەلەر جارىقتاندىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. «جاستارعا اۋىلدا دا جاقسى ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەك ەتۋگە بولاتىنىن كورسەتۋىمىز كەرەك. قىزىلسۋدا جارىق, سۋ, بايلانىس بار, جول جوندەلىپ جاتىر, مەكتەپ جاڭارتىلدى. كەيىنگى ەكى جىلدا وڭىردە ەلدى مەكەندەردىڭ دامۋىنا 2,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. جاستاردىڭ اۋىلدا قالىپ, شارۋاشىلىقتى دامىتىپ, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقانىن قالايمىز. مەملەكەتىمىز سۋبسيديالاۋ جولىمەن شارۋالاردى قولداپ كەلەدى. بۇل ءالى دە جالعاسىن تابادى. ەلدى مەكەندەردە الەۋمەتتىك نىساندار كوپتەپ سالىنىپ جاتىر. اۋىلداردا ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا قاتىستى بارلىق جاعدايدى جاساي بەرەمىز», دەدى وبلىس اكىمى ا.شاحاروۆ.
اقتوبە وبلىسى
