الەمدىك ەكونوميكادا تۇراقسىزدىق بارعان سايىن تەرەڭدەپ بارادى. ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىنىڭ ارزانداۋى ونى تۇتىناتىن ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنا وڭ ىقپال ەتسە كەرەك ەدى. الايدا, مۇناي باعاسىنىڭ 7-8 ايعا سوزىلعان تومەندەۋ ۇدەرىسى دە دامۋشى ەكونوميكالاردىڭ قارقىنىنا سەرپىن بەرە المادى. وسى ورايدا ەكونوميكانىڭ دامۋىن تەجەيتىن جاھاندىق قاتىناستارعا دەندەپ كەتكەن رەتسىزدىك پەن جۇيەسىزدىك پە دەگەن ويعا قالاسىڭ. دۇنيەجۇزىنىڭ ەكونوميكالىق قاتىناستارىندا بەلەڭ العان بۇل رەتسىزدىك پەن جۇيەسىزدىك الداعى ۋاقىتتا الەمدىك داعدارىستاردى تۋعىزاتىن بىردەن-ءبىر سەبەپ بولاتىندىعىنا كۇمان قالمايتىن سياقتى.
ەكى ەل كومپانيالارى اراسىنداعى العاشقى كەلىسىمدە 126 ۇشاقتان تۇراتىن ماشينالاردىڭ ءبىرىنشى لەگىن 10 ميلليارد اقش دوللارىنا ساتۋ كوزدەلىنگەن كورىنەدى. اسكەري ۇشاقتاردى ساتۋ ءجونىندەگى تەندەر وتكىزىلگەننەن كەيىن بۇل جوبانىڭ قۇنى 20 ميلليارد اقش دوللارىنا ءوسىپ كەتىپتى. العاش وتكىزىلگەن تەندەرگە رەسەيدىڭ ميگ-35, شۆەتسيانىڭ SAAB JAS-39 Gripen, امەريكالىق F-16 جانە F-18, ەۋروپالىق Typhoon سياقتى اسكەري ۇشاقتارى دا قاتىسقان. تەندەر قورىتىندىسىندا فرانتسۋزدىڭ Rafale جويعىش ۇشاقتارى جەڭىمپاز بولىپ تانىلعان.
تەندەر بويىنشا ەندى ءۇندىستان ءۇشىن فرانتسۋزدىڭ ءاربىر ۇشاعى 160 ميلليون دوللاردان اينالماق. بۇل وتە قىمبات باعا. ونىڭ ۇستىنە بۇل ۇشاقتار ءتورتىنشى بۋىنعا جاتاتىن «جەڭىل» جويعىش ۇشاقتار بولىپ سانالادى. ال ءۇندىستان ءۇشىن رەسەيلىك سۋ-30مكي ۇشاقتارىنىڭ ارقايسىسىنىڭ باعاسى 100 ميلليون دوللاردان اينالادى. ونىڭ ۇستىنە سۋ-30 ۇشاعى جوعارى باعالاناتىن «اۋىر» جويعىش ۇشاقتار قاتارىنا جاتادى.
فرانتسيانىڭ Rafale ۇشاقتارىن ساتىپ الۋدان ءۇندىستاننىڭ باس تارتۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى, فرانتسۋز تاراپى ءۇندىستاندا قۇراستىرىلاتىن ۇشاقتار ءۇشىن كەپىلدىك بەرمەيدى, سونىمەن بىرگە, ماشينالاردى جاساۋدىڭ تولىق جۇيەسى بويىنشا تەحنولوگيالاردى بەرۋگە دە كەلىسپەي وتىر. سوندىقتان ءۇندىستان تاراپى العاشقى كەلىسىمدە كورسەتىلگەن باعادان اۋىتقىعان فرانتسۋز كومپانياسىنىڭ ونىمدەرىن ساتىپ الۋدان باس تارتتى. سونىمەن بىرگە, فرانتسيا كومپانيالارىنىڭ حالىقارالىق بەدەلىنە كولەڭكە ءتۇسۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى, رەسەيگە بەرىلمەي وتىرعان «ميسترال» تىكۇشاق تاسيتىن فرانتسۋز كەمەسى توڭىرەگىندەگى كەلەڭسىزدىكتەر بولىپ وتىرعاندىعىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. الداعى ۋاقىتتا ءۇندىستان فيرمالارى رەسەيلىك سۋ-30 ۇشاقتارىن ساتىپ الۋ جونىندە كەلىسىمگە باراتىن سياقتى. ونىڭ ۇستىنە بۇل ماشينالاردىڭ مودەرنيزاتسيالانعان ۇلگىلەرى تولىعىمەن ءۇندىستان اۋماعىندا شىعارىلاتىن بولادى.
126 Rafale جويعىش ۇشاقتارىن ساتىپ الۋدان ءۇندىستان تاراپىنىڭ باس تارتۋى فرانتسۋزدىق Dassault كومپانياسىنىڭ بولاشاعىنا ءۇلكەن سوققى بولاتىندىعى داۋسىز. بۇل جوبا ورىندالمايتىن بولسا, فرانتسيانىڭ Rafale ماركالى جويعىش ۇشاقتارىن ەكسپورتتاۋ كولەمى مۇلدە جوققا شىعادى. تەك كومپانيا ءۇشىن ەگيپەت تاراپىنان 24 Rafale ۇشاعىن ساتىپ الۋ جونىندەگى كەلىسىمى عانا داتكە قۋات بولماق. باستاپقى كەلىسىمدى ورىنداماي, تەندەر بارىسىندا اسكەري ۇشاقتارىن كەنەتتەن قىمباتتاتىپ جىبەرگەن فرانتسۋزدىق كومپانيالار حالىقارالىق رىنوكتا ءوز بەدەلدەرىنە وراسان زور نۇقسان كەلەتىندىگىن ەسكەرمەسە كەرەك. ەڭ وكىنىشتىسى, اسكەري تەحنيكالار شىعاراتىن فرانتسيانىڭ كومپانيالارى 2008 جىلدان 2013 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا ءوز ءونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ كولەمىن 30 پايىزعا تومەندەتىپ العان ەدى. «جىعىلعانعا جۇدىرىق» دەمەكشى, ءۇندىستاندىقتاردىڭ Rafale جويعىش ۇشاقتارىن ساتىپ الۋدان باس تارتۋى جاعدايدى ودان ءارى ۋشىقتىرا تۇسپەك.
وسى اپتادا اقش-تىڭ اتلانت مۇحيتى جاعالاۋىنداعى ايماعى قالىڭ قاردىڭ استىندا قالدى. سينوپتيكتەردىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل وڭىرگە 30 سانتيمەترگە دەيىن قالىڭدىقتا قار تۇسكەن. سونىمەن بىرگە, اقش-تىڭ شىعىس بولىگىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان رەكوردتىق اياز قىسپاققا الىپ وتىر. ۇلتتىق مەتەورولوگيالىق قىزمەت ءبولىمدەرىنىڭ حابارلاۋىنشا, ميسسۋري, اركانزاس, وڭتۇستىك يللينويس, تەننەسي, كەنتۋككي, ينديانا جانە وگايو شتاتتارىن قالىڭ قار مەن مۇز كوشكىنى باسىپ قالعان. ءتىپتى, ۆاشينگتوندا وتكەن سەيسەنبى كۇنى اۋا رايىنىڭ جاعدايىنا بايلانىستى فەدەرالدىق ۆەدومستۆولار جۇمىسىن توقتاتىپتى.
اۆياكومپانيالار 2600-دەن استام ىشكى باعىتتارعا ۇشاقتاردىڭ ۇشۋىن توقتاتتى. اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە بايلانىستى سولتۇستىك كارولينا ۆيردجيني, ميسسيسيپي, دجوردجيا, كەنتۋككي جانە ۆاشينگتون قالالارىندا توتەنشە جاعداي جاريالاندى. بيىلعى قىس اقش-تىڭ كەيبىر شتاتتارىنا وتە اۋىر سوعىپ وتىر. ماسەلەن, اقپان ايىنىڭ باسىندا امەريكانىڭ 18 شتاتىندا قاتتى داۋىل سوعىپ ءوتتى. ەلدىڭ ورتالىق-باتىس جانە سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەرىن قامتىعان قارلى بوراننىڭ كەسىرىنەن 2 مىڭنان استام ىشكى باعىتتاعى ۇشاقتار ۇشۋىن توقتاتقان. ال بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا اقش اۆياكومپانيالارى ۇشاقتاردىڭ 5,7 مىڭ باعىتىن اۋا رايىنىڭ جاعدايىنا بايلانىستى توقتاتقان كورىنەدى. قاڭتار ايىندا بولعان قاتتى بوراننىڭ كەسىرىنەن نيۋ-يورك قالاسىنىڭ ەكونوميكاسى 200 ميلليون دوللار زارداپ شەكتى, دەپ حابارلايدى Moody s Analitics ساراپتاما اگەنتتىگى. ال اۋا رايىنىڭ بيزنەسكە اسەرى تۋرالى زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن Planalytics فيرماسىنىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەۆان گولدتىڭ ايتۋىنشا, تابيعات اپاتتارىنىڭ اقش-تىڭ سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەرىنە, ونىڭ ىشىندە نيۋ-يورك, فيلادەلفيا جانە بوستون قالالارىنا تيگىزگەن زاردابى 500 ميلليون دوللاردان اسىپ كەتكەن ەكەن.
Henderson Global Investors كومپانياسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, وتكەن جىلى الەمنىڭ 1200 ءىرى كومپانياسى ءوزىنىڭ اكتسيونەرلەرىنە 1,67 تريلليون اقش دوللارى كولەمىندە ديۆيدەند تولەپتى. بۇل 2013 جىلعى الەمدىك اكتسيونەرلەر العان ديۆيدەند مولشەرىنەن 10,5 پايىز جوعارى. ءوز اكتسيونەرلەرىنە ديۆيدەند بەرۋدەن امەريكالىق فيرمالار الدىنا جان سالمايتىن كورىنەدى. ولار وتكەن جىلى 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا 52 ميلليارد دوللارعا جوعارى قارجى تولەگەن. امەريكالىق كومپانيالاردىڭ اكتسيالارىن ۇستاۋشى الپاۋىتتاردىڭ 2014 جىلعى تابىستارى 15 پايىزعا ارتىپ, 392 ميلليارد دوللاردى قۇراعان.
امەريكالىق فيرمالاردان ولاردىڭ ۇلىبريتانيالىق باسەكەلەستەرى دە كەم قالاتىن ەمەس. بريتاندىق كومپانيالار اكتسيونەرلەرىنە تولەگەن تابىس 31 پايىزعا ارتقان.
دۇنيەجۇزىندە اكتسيونەرلەرگە تولەنگەن ديۆيدەندتەر كولەمىنىڭ 18 پايىزى 20 ءىرى كومپانيانىڭ ۇلەسىنە ءتيىپ وتىر, دەيدى ءوز ەسەبىندە Henderson Global Investors. ماسەلەن, ۇلىبريتانيادا اكتسيونەرلەرگە تولەنەتىن بارلىق تولەمدەردىڭ 20 پايىزىن Vodafone تەلەكوممۋنيكاتسيالىق الپاۋىتى تولەگەن كورىنەدى. اكتسيونەرلەرىنە مول تابىس ءتۇسىرگەن كومپانيالاردىڭ الدىڭعى لەگىندە Shell كورپوراتسياسى, China Construction Bank جانە HSBC بانكتەرى بار كورىنەدى. 2009 جىلدان بەرگى وتكەن 5 جىل ىشىندە ءىرى كومپانيالاردىڭ اكتسيالارىن ۇستاۋشى الپاۋىتتارعا تولەنەتىن ديۆيدەند كولەمى 60 پايىزعا وسكەن. ساراپشىلاردىڭ بولجامىنشا, ەكونوميكاداعى تۇراقسىزدىققا قاراماستان, 2015 جىلى تولەنەتىن ديۆيدەند كولەمى بۇدان دا جوعارى بولماق.
يتاليانىڭ كاتانيا قالاسىندا وتكەن جۇمادا اۋىر قايعىلى جاعداي بولدى. دارىگەرلەر اۋرۋحانادا بوس ورىننىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى دۇنيە ەسىگىن ەندى اشقان نيكول دي پەترو دەگەن نارەستەنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالا المادى. ءسابي «دجيبينو» اتتى جەكەمەنشىك كلينيكادا تۋىپتى. كلينيكانىڭ زامان تالابىنا ساي جابدىقتالماۋىنا بايلانىستى نارەستەگە دەر كەزىندە كومەك كورسەتىلمەگەن. ءسابيدىڭ تىنىس الۋ جاعدايى بارعان سايىن قيىنداي باستاعان.
جەكەمەنشىك كلينيكانىڭ دارىگەرلەرى وزدەرىندە ءتيىستى جابدىقتاردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ءسابيدى كورشى اۋرۋحاناعا جەتكىزگەن. وكىنىشكە قاراي, بۇل اۋرۋحانادا دا بوس ورىن بولماي قالىپتى. نيكول دي پەترونىڭ ءومىرىن ساقتاۋعا بارىن سالعان اتا-اناسى كەلەسى كلينيكاعا بارادى. بىراق مۇندا دا بوس ورىن بولماي, حال ۇستىندەگى نارەستەنى قابىلدامايدى. امالى تاۋسىلعان اتا-انا تۇنشىعىپ جاتقان ءسابيدى 100 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان راگۋزا قالاسىنداعى اۋرۋحاناعا جەتكىزۋگە ءماجبۇر بولادى. الايدا, اق جەلەڭدى قاتىگەز جانداردىڭ اۋرە-سارساڭىنا شىداماعان نيكول اۋرۋحاناعا جەتپەي جەدەل-جاردەم ماشيناسىندا كوز جۇمادى.
قايعىدان قايىسقان انا دەر كەزىندە مەديتسينالىق كومەك كورسەتپەگەن دارىگەرلەردى ايىپتايدى. ءوز كەزەگىندە دارىگەرلەر كلينيكالاردا بوس ورىننىڭ بولماعاندىعىن العا تارتادى. مىنە, اقشا مەن بايلىققا تاۋەلدى بولعان قاتىگەز كاپيتاليزم قوعامىنداعى ادام قۇنى سۇراۋسىز ەكەنىنىڭ ءبىر دالەلى.
دايىنداعان
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
فرانتسۋز ۇشاقتارىنان باس تارتتى
جاقىندا الەمدىك باق-تاردا ءۇندىستاننىڭ فرانتسيادان Rafale كوپ قولدانىستى جويعىش ۇشاقتارىن ساتىپ الۋ جونىندەگى ءىرى جوبادان باس تارتقانى تۋرالى حابار تاراتىلا باستادى. بۇل حالىقارالىق ءىرى جوبانىڭ ورىندالماۋىنا باستى سەبەپ – ۇشاقتاردىڭ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى بولىپ وتىرعان كورىنەدى.ەكى ەل كومپانيالارى اراسىنداعى العاشقى كەلىسىمدە 126 ۇشاقتان تۇراتىن ماشينالاردىڭ ءبىرىنشى لەگىن 10 ميلليارد اقش دوللارىنا ساتۋ كوزدەلىنگەن كورىنەدى. اسكەري ۇشاقتاردى ساتۋ ءجونىندەگى تەندەر وتكىزىلگەننەن كەيىن بۇل جوبانىڭ قۇنى 20 ميلليارد اقش دوللارىنا ءوسىپ كەتىپتى. العاش وتكىزىلگەن تەندەرگە رەسەيدىڭ ميگ-35, شۆەتسيانىڭ SAAB JAS-39 Gripen, امەريكالىق F-16 جانە F-18, ەۋروپالىق Typhoon سياقتى اسكەري ۇشاقتارى دا قاتىسقان. تەندەر قورىتىندىسىندا فرانتسۋزدىڭ Rafale جويعىش ۇشاقتارى جەڭىمپاز بولىپ تانىلعان.
تەندەر بويىنشا ەندى ءۇندىستان ءۇشىن فرانتسۋزدىڭ ءاربىر ۇشاعى 160 ميلليون دوللاردان اينالماق. بۇل وتە قىمبات باعا. ونىڭ ۇستىنە بۇل ۇشاقتار ءتورتىنشى بۋىنعا جاتاتىن «جەڭىل» جويعىش ۇشاقتار بولىپ سانالادى. ال ءۇندىستان ءۇشىن رەسەيلىك سۋ-30مكي ۇشاقتارىنىڭ ارقايسىسىنىڭ باعاسى 100 ميلليون دوللاردان اينالادى. ونىڭ ۇستىنە سۋ-30 ۇشاعى جوعارى باعالاناتىن «اۋىر» جويعىش ۇشاقتار قاتارىنا جاتادى.
فرانتسيانىڭ Rafale ۇشاقتارىن ساتىپ الۋدان ءۇندىستاننىڭ باس تارتۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى, فرانتسۋز تاراپى ءۇندىستاندا قۇراستىرىلاتىن ۇشاقتار ءۇشىن كەپىلدىك بەرمەيدى, سونىمەن بىرگە, ماشينالاردى جاساۋدىڭ تولىق جۇيەسى بويىنشا تەحنولوگيالاردى بەرۋگە دە كەلىسپەي وتىر. سوندىقتان ءۇندىستان تاراپى العاشقى كەلىسىمدە كورسەتىلگەن باعادان اۋىتقىعان فرانتسۋز كومپانياسىنىڭ ونىمدەرىن ساتىپ الۋدان باس تارتتى. سونىمەن بىرگە, فرانتسيا كومپانيالارىنىڭ حالىقارالىق بەدەلىنە كولەڭكە ءتۇسۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى, رەسەيگە بەرىلمەي وتىرعان «ميسترال» تىكۇشاق تاسيتىن فرانتسۋز كەمەسى توڭىرەگىندەگى كەلەڭسىزدىكتەر بولىپ وتىرعاندىعىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. الداعى ۋاقىتتا ءۇندىستان فيرمالارى رەسەيلىك سۋ-30 ۇشاقتارىن ساتىپ الۋ جونىندە كەلىسىمگە باراتىن سياقتى. ونىڭ ۇستىنە بۇل ماشينالاردىڭ مودەرنيزاتسيالانعان ۇلگىلەرى تولىعىمەن ءۇندىستان اۋماعىندا شىعارىلاتىن بولادى.
126 Rafale جويعىش ۇشاقتارىن ساتىپ الۋدان ءۇندىستان تاراپىنىڭ باس تارتۋى فرانتسۋزدىق Dassault كومپانياسىنىڭ بولاشاعىنا ءۇلكەن سوققى بولاتىندىعى داۋسىز. بۇل جوبا ورىندالمايتىن بولسا, فرانتسيانىڭ Rafale ماركالى جويعىش ۇشاقتارىن ەكسپورتتاۋ كولەمى مۇلدە جوققا شىعادى. تەك كومپانيا ءۇشىن ەگيپەت تاراپىنان 24 Rafale ۇشاعىن ساتىپ الۋ جونىندەگى كەلىسىمى عانا داتكە قۋات بولماق. باستاپقى كەلىسىمدى ورىنداماي, تەندەر بارىسىندا اسكەري ۇشاقتارىن كەنەتتەن قىمباتتاتىپ جىبەرگەن فرانتسۋزدىق كومپانيالار حالىقارالىق رىنوكتا ءوز بەدەلدەرىنە وراسان زور نۇقسان كەلەتىندىگىن ەسكەرمەسە كەرەك. ەڭ وكىنىشتىسى, اسكەري تەحنيكالار شىعاراتىن فرانتسيانىڭ كومپانيالارى 2008 جىلدان 2013 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا ءوز ءونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ كولەمىن 30 پايىزعا تومەندەتىپ العان ەدى. «جىعىلعانعا جۇدىرىق» دەمەكشى, ءۇندىستاندىقتاردىڭ Rafale جويعىش ۇشاقتارىن ساتىپ الۋدان باس تارتۋى جاعدايدى ودان ءارى ۋشىقتىرا تۇسپەك.
اقش-تى اياز قىسىپ تۇر
«جۇت جەتى اعايىندى» دەمەكشى, الەمدەگى تۇراقسىز ەكونوميكالىق احۋالدى اۋا رايى قولايسىزدىعىنان بولىپ جاتقان تابيعي اپاتتار ودان سايىن كۇردەلەندىرە تۇسۋدە.وسى اپتادا اقش-تىڭ اتلانت مۇحيتى جاعالاۋىنداعى ايماعى قالىڭ قاردىڭ استىندا قالدى. سينوپتيكتەردىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل وڭىرگە 30 سانتيمەترگە دەيىن قالىڭدىقتا قار تۇسكەن. سونىمەن بىرگە, اقش-تىڭ شىعىس بولىگىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان رەكوردتىق اياز قىسپاققا الىپ وتىر. ۇلتتىق مەتەورولوگيالىق قىزمەت ءبولىمدەرىنىڭ حابارلاۋىنشا, ميسسۋري, اركانزاس, وڭتۇستىك يللينويس, تەننەسي, كەنتۋككي, ينديانا جانە وگايو شتاتتارىن قالىڭ قار مەن مۇز كوشكىنى باسىپ قالعان. ءتىپتى, ۆاشينگتوندا وتكەن سەيسەنبى كۇنى اۋا رايىنىڭ جاعدايىنا بايلانىستى فەدەرالدىق ۆەدومستۆولار جۇمىسىن توقتاتىپتى.
اۆياكومپانيالار 2600-دەن استام ىشكى باعىتتارعا ۇشاقتاردىڭ ۇشۋىن توقتاتتى. اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە بايلانىستى سولتۇستىك كارولينا ۆيردجيني, ميسسيسيپي, دجوردجيا, كەنتۋككي جانە ۆاشينگتون قالالارىندا توتەنشە جاعداي جاريالاندى. بيىلعى قىس اقش-تىڭ كەيبىر شتاتتارىنا وتە اۋىر سوعىپ وتىر. ماسەلەن, اقپان ايىنىڭ باسىندا امەريكانىڭ 18 شتاتىندا قاتتى داۋىل سوعىپ ءوتتى. ەلدىڭ ورتالىق-باتىس جانە سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەرىن قامتىعان قارلى بوراننىڭ كەسىرىنەن 2 مىڭنان استام ىشكى باعىتتاعى ۇشاقتار ۇشۋىن توقتاتقان. ال بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا اقش اۆياكومپانيالارى ۇشاقتاردىڭ 5,7 مىڭ باعىتىن اۋا رايىنىڭ جاعدايىنا بايلانىستى توقتاتقان كورىنەدى. قاڭتار ايىندا بولعان قاتتى بوراننىڭ كەسىرىنەن نيۋ-يورك قالاسىنىڭ ەكونوميكاسى 200 ميلليون دوللار زارداپ شەكتى, دەپ حابارلايدى Moody s Analitics ساراپتاما اگەنتتىگى. ال اۋا رايىنىڭ بيزنەسكە اسەرى تۋرالى زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن Planalytics فيرماسىنىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەۆان گولدتىڭ ايتۋىنشا, تابيعات اپاتتارىنىڭ اقش-تىڭ سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەرىنە, ونىڭ ىشىندە نيۋ-يورك, فيلادەلفيا جانە بوستون قالالارىنا تيگىزگەن زاردابى 500 ميلليون دوللاردان اسىپ كەتكەن ەكەن.
الپاۋىتتار تابىسى ارتتى
«بىرەۋ تويىپ سەكىرەدى, بىرەۋ توڭىپ سەكىرەدى» دەمەكشى, داعدارىس قانشا بەلەڭ العانىمەن بايلار مەن كەدەيلەر اراسىنداعى ايىرماشىلىق الشاقتاي تۇسۋدە. بايلار بايىعان ۇستىنە بايىپ بارادى.Henderson Global Investors كومپانياسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, وتكەن جىلى الەمنىڭ 1200 ءىرى كومپانياسى ءوزىنىڭ اكتسيونەرلەرىنە 1,67 تريلليون اقش دوللارى كولەمىندە ديۆيدەند تولەپتى. بۇل 2013 جىلعى الەمدىك اكتسيونەرلەر العان ديۆيدەند مولشەرىنەن 10,5 پايىز جوعارى. ءوز اكتسيونەرلەرىنە ديۆيدەند بەرۋدەن امەريكالىق فيرمالار الدىنا جان سالمايتىن كورىنەدى. ولار وتكەن جىلى 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا 52 ميلليارد دوللارعا جوعارى قارجى تولەگەن. امەريكالىق كومپانيالاردىڭ اكتسيالارىن ۇستاۋشى الپاۋىتتاردىڭ 2014 جىلعى تابىستارى 15 پايىزعا ارتىپ, 392 ميلليارد دوللاردى قۇراعان.
امەريكالىق فيرمالاردان ولاردىڭ ۇلىبريتانيالىق باسەكەلەستەرى دە كەم قالاتىن ەمەس. بريتاندىق كومپانيالار اكتسيونەرلەرىنە تولەگەن تابىس 31 پايىزعا ارتقان.
دۇنيەجۇزىندە اكتسيونەرلەرگە تولەنگەن ديۆيدەندتەر كولەمىنىڭ 18 پايىزى 20 ءىرى كومپانيانىڭ ۇلەسىنە ءتيىپ وتىر, دەيدى ءوز ەسەبىندە Henderson Global Investors. ماسەلەن, ۇلىبريتانيادا اكتسيونەرلەرگە تولەنەتىن بارلىق تولەمدەردىڭ 20 پايىزىن Vodafone تەلەكوممۋنيكاتسيالىق الپاۋىتى تولەگەن كورىنەدى. اكتسيونەرلەرىنە مول تابىس ءتۇسىرگەن كومپانيالاردىڭ الدىڭعى لەگىندە Shell كورپوراتسياسى, China Construction Bank جانە HSBC بانكتەرى بار كورىنەدى. 2009 جىلدان بەرگى وتكەن 5 جىل ىشىندە ءىرى كومپانيالاردىڭ اكتسيالارىن ۇستاۋشى الپاۋىتتارعا تولەنەتىن ديۆيدەند كولەمى 60 پايىزعا وسكەن. ساراپشىلاردىڭ بولجامىنشا, ەكونوميكاداعى تۇراقسىزدىققا قاراماستان, 2015 جىلى تولەنەتىن ديۆيدەند كولەمى بۇدان دا جوعارى بولماق.
ادام قۇنى سۇراۋسىز
«جانى اشىماستىڭ قاسىندا باسىڭ اۋىرماسىن» دەگەندەي, زامان كۇردەلەنگەن سايىن ادامدار اراسىندا قاتىگەزدىك كۇشەيە باستادى. جاناشىرلىق, قايىرىمدىلىق سياقتى ادامي قۇندىلىقتار اياق استى بولىپ بارادى.يتاليانىڭ كاتانيا قالاسىندا وتكەن جۇمادا اۋىر قايعىلى جاعداي بولدى. دارىگەرلەر اۋرۋحانادا بوس ورىننىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى دۇنيە ەسىگىن ەندى اشقان نيكول دي پەترو دەگەن نارەستەنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالا المادى. ءسابي «دجيبينو» اتتى جەكەمەنشىك كلينيكادا تۋىپتى. كلينيكانىڭ زامان تالابىنا ساي جابدىقتالماۋىنا بايلانىستى نارەستەگە دەر كەزىندە كومەك كورسەتىلمەگەن. ءسابيدىڭ تىنىس الۋ جاعدايى بارعان سايىن قيىنداي باستاعان.
جەكەمەنشىك كلينيكانىڭ دارىگەرلەرى وزدەرىندە ءتيىستى جابدىقتاردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ءسابيدى كورشى اۋرۋحاناعا جەتكىزگەن. وكىنىشكە قاراي, بۇل اۋرۋحانادا دا بوس ورىن بولماي قالىپتى. نيكول دي پەترونىڭ ءومىرىن ساقتاۋعا بارىن سالعان اتا-اناسى كەلەسى كلينيكاعا بارادى. بىراق مۇندا دا بوس ورىن بولماي, حال ۇستىندەگى نارەستەنى قابىلدامايدى. امالى تاۋسىلعان اتا-انا تۇنشىعىپ جاتقان ءسابيدى 100 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان راگۋزا قالاسىنداعى اۋرۋحاناعا جەتكىزۋگە ءماجبۇر بولادى. الايدا, اق جەلەڭدى قاتىگەز جانداردىڭ اۋرە-سارساڭىنا شىداماعان نيكول اۋرۋحاناعا جەتپەي جەدەل-جاردەم ماشيناسىندا كوز جۇمادى.
قايعىدان قايىسقان انا دەر كەزىندە مەديتسينالىق كومەك كورسەتپەگەن دارىگەرلەردى ايىپتايدى. ءوز كەزەگىندە دارىگەرلەر كلينيكالاردا بوس ورىننىڭ بولماعاندىعىن العا تارتادى. مىنە, اقشا مەن بايلىققا تاۋەلدى بولعان قاتىگەز كاپيتاليزم قوعامىنداعى ادام قۇنى سۇراۋسىز ەكەنىنىڭ ءبىر دالەلى.
دايىنداعان
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
