بەلگىلى ارحەولوگ ا.پودۋشكين جەتەكشىلىك ەتكەن عىلىمي ەكسپەديتسيالىق قازبا جۇمىستارى ناتيجەسىندە قولا داۋىرىنە جاتاتىن ءتورت قورىم انىقتالعان. بۇل ىزدەنىس مىڭداعان جىل بۇرىن تۇركىستان ءوڭىرىن مەكەندەگەن ادامداردىڭ ءومىرى مەن مادەنيەتى تۋرالى جاڭا مالىمەت بەرەدى. ەڭ بىرەگەي ولجا – ب.ز.ب. XV-XVI عاسىرلارعا جاتاتىن ايەل قابىرى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل جەرلەۋ اندرونوۆ مادەنيەتىنە تيەسىلى جانە سول داۋىردەگى ايەلدەردىڭ تۇرمىسى مەن داستۇرلەرىن بەينەلەيدى. مۇندا ارحەولوگتەر باسكيىمنىڭ بولشەكتەرى مەن اشەكەيلەرىن التىن جالاتىلعان قولا ساماي ساقينالارى, بىلەزىكتەر, مونشاقتار مەن ۇساق بيسەرلەر, ەرەكشە ءپىشىندى سىرعالار تاپتى. «وڭتۇستىك قازاقستان ايماعى ءۇشىن بۇل بىرەگەي تابىس. بۇل قولا داۋىرىندەگى حالىق قولا وڭدەۋدى, قولا قۇيۋدى مەڭگەرگەنىن, زەرگەرلىك ونەردىڭ نەگىزدەرىن بىلگەنىن دالەلدەيدى. مۇنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ ەجەلگى اتا-بابالارىمىزدىڭ وسى جەردە جوعارى دەڭگەيدە ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەك ەتكەنىن كورسەتەدى», دەيدى وزبەكالى جانىبەكوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى الەكساندر پودۋشكين.
سونداي-اق مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل – ورتالىق ازيا تاريحى ءۇشىن تىڭ جاڭالىق. سەبەبى مۇنداي جادىگەرلەر العاش رەت ورتا ازيا بويىنشا ورداباسى اۋماعىنان تابىلىپ وتىر. بارلىق تابىلعان بۇيىمدار عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەلىپ, «ورداباسى» ۇلتتىق تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ قورىنا وتكىزىلەدى. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىنا اۋدان اكىمدىگى تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلىپ, الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى.
تۇركىستان وبلىسى
