سەمينار-كەڭەسكە وبلىس اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا, وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى باۋىرجان وماربەكوۆ, مينيسترلىكتەر مەن ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ وكىلدەرى, وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, وبلىستىق باسقارما, دەپارتامەنت, ينسپەكتسيا, مەكەمە باسشىلارى قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسى بيۋدجەت قارجىسىن ءتيىمدى جوسپارلاۋ, ماقساتقا ساي ءبولۋ مەن يگەرۋ جونىندە ناقتى مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. كەڭەستە وسى باعىتتا اتقارىلعان, الدا جوسپارلانعان ىستەر تۋرالى ايتىلدى.
بۇگىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ 40%-دان استام بولىگى ەل ازاماتتارىن قولداۋعا باعىتتالادى. بىراق وسى الەۋمەتتىك دەمەۋ شىنىمەن قولداۋعا مۇقتاج جاندارعا جەتىپ جاتىر ما؟ جوعارى اۋديتورلىق پالاتا مەن سالالىق مينيسترلىكتەردىڭ تەكسەرىسى الەۋمەتتىك تولەمدەردى ماقساتسىز پايدالانۋدىڭ بىرقاتار فاكتىسىن انىقتاعان. زاڭدى نەگىزى جوق ازاماتتار جاردەماقى العان جاعدايلار كەزدەستى. جۇمىسسىزدىق جانە دەكرەتتىك تولەمدەردى تاعايىنداۋ كەزىندە دە الاياقتىققا بارعاندار بەلگىلى بولدى. بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى قاراجاتىن ستوماتولوگيالىق قىزمەتتەرگە ماقساتسىز پايدالانۋ, مەكتەپتەگى تاماقتاندىرۋ مەن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىنداۋ بارىسىندا جاعدايى بار وتباسىلارعا جەڭىلدىكتەر بەرگەندەر دە جوق ەمەس.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە, 2025 جىلعى 1 تامىزداعى جاعداي بويىنشا 429 مىڭ جۇمىسسىز ازامات تىركەلگەن. جۇمىسسىزدىق بويىنشا جاردەماقى تولەۋگە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىندا 127 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. الايدا بۇل كومەكتى ءىس جۇزىندە كومەككە ءزارۋ ەمەس ادامدار دا العان جاعدايلار كەزدەسىپ وتىر.
سەميناردا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا مەن وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر بويىنشا حابارلاما جاسادى.
وبلىس اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ وڭىردە اتقارىلعان جۇمىستاردى باياندادى.
«پرەزيدەنتىمىزدىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس وبلىس بيۋدجەتىن وڭتايلاندىرۋدىڭ كەشەندى شارالارى قابىلداندى. «فەيس-باقىلاۋ» موبيلدىك قوسىمشاسى ارقىلى 19 263 بالانىڭ وبلىس بالاباقشالارىنا تىركەلگەندىگىنىڭ جالعاندىعى انىقتالدى. وسى «اۋاداعى» بالالاردان 28 ملرد 100 ملن تەڭگە ۇنەمدەدىك. قوسىمشا ارقىلى بالالاردىڭ بالاباقشاعا كۇندەلىكتى كەلۋى دە قاداعالاندى. ەمحانانىڭ جالعان انىقتامالارىن تىركەۋ مەن نەگىزسىز دەمالىس كۇندەرىن انىقتاۋ ەسەبىنەن 6 ملرد 700 ملن تەڭگە (2023 جىلى – 3,0 ملرد, بىلتىر – 3,7 ملرد) بيۋدجەتكە قايتارىلدى. بالاباقشالارداعى مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمىن ايقىنداۋ فۋنكتسياسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بەرىلگەن سوڭ, ءبىر بالاعا ارنالعان قارجىنىڭ ورتاشا كولەمى قايتا ەسەپتەلىپ بەكىتىلدى. وسىلايشا 6 ملرد 300 ملن تەڭگە بيۋدجەت قازىناسىندا قالدى. كەيىنگى ءۇش جىلدا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا بولىنگەن 41 ملرد 100 ملن تەڭگەنىڭ ماقساتسىز جۇمسالۋىنا جول بەرىلمەدى. 2023 جىلدان بەرى وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 5 ملرد 700 ملن تەڭگەگە 9 مەكتەپكە 2 900 ورىندىق قوسىمشا عيماراتتار سالىنىپ, ءۇش اۋىسىمدىق مەكتەپتەر ماسەلەسى تۇبەگەيلى شەشىمىن تاپتى, بۇل باستاما جاڭا مەكتەپكە قاجەتتىلىك تۋىنداتقان جوق. وسى ارقىلى 5 ملرد تەڭگەگە جۋىق بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەدىك», دەدى وبلىس باسشىسى.
وڭىردە بيىلعى ناۋرىز ايىنان «ارت سپورت» باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن ادامنىڭ جەكە باسىن انىقتايتىن «فەيس ايدي» بيومەتريالىق تەحنولوگياسى ارقىلى اقپاراتتىق جۇيەدەگى اي سايىنعى ەسەپتىك تابەلدەر تەكسەرىلدى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا اي سايىنعى تولەنەتىن قارجى 70%-عا ۇنەمدەلىپ, 2023–2025 جىلدارى بولىنگەن 13 ملرد 31 ملن تەڭگە بيۋدجەتكە قايتارىلدى. وعان قوسا جاڭادان قۇرىلعان 19 848 جۇمىس ورنىنىڭ شىنايىلىعى زەردەلەندى. تالاپتى بۇزعان جۇمىس بەرۋشىلەرمەن كەلىسىمشارتتار مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلىپ, 614 ملن 400 مىڭ تەڭگەنىڭ ماقساتسىز جۇمسالۋىنىڭ جولى كەسىلدى.
سالىق ەسەپتىلىگىن «نولدىك تابىسپەن» تاپسىرعان جەكە كاسىپكەرلەر مەن ۇيىمدارعا دا تالداۋ جاسالدى. وسىلايشا, سۋبسيديالاناتىن جۇمىس ورىندارىن قۇرعان 151 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىمەن كەلىسىمشارت توقتاتىلىپ وتىر.
جيىندا جاڭا بيزنەس يدەيالارعا ارنالعان گرانت قاراجاتىنىڭ ءتيىمدى پايدالانىلۋىنا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ قورىتىندىسى, ماقساتسىز شىعىندالعان 188 جاعداي انىقتالعانى دا ايتىلدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە گرانت قارجىسىن وڭدى-سولدى جۇمساعاندار 252 ملن 200 مىڭ تەڭگە قاراجاتتى سوت شەشىمىمەن بيۋدجەتكە قايتاردى.
وڭىردەگى 2 540 كاسىپكەرمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەموراندۋم جاسالىپ, 5 709 ادامعا ەكولوگيالىق ۇستەمەاقىنى جۇمىس بەرۋشى ەسەبىنەن تولەۋ تاجىريبەسى دە ەنگىزىلىپ وتىر. بۇل رەتتە 1 ملرد 900 ملن تەڭگە بيۋدجەت قارجىسى ۇنەمدەلدى.
مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تولەۋدى زەردەلەيتىن مونيتورينگتىك جۇمىسشى توپتار ءۇي-ءۇيدى ارالاپ, 12 239 وتباسىن تەكسەرىپ شىققان. ونىڭ بارىسىندا كومەك الۋشىلار اراسىنان تابىسىن جاسىرۋ ءۇشىن وتباسىنداعى زەينەتكەرلەر مەن مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى, جۇمىس ىستەيتىن وتباسى مۇشەلەرىن ەسەپتەن شىعارۋ, جەكە كاسىپكەرلەرگە فورمالدى تىركەلۋ ارقىلى جالعان انىقتامالار ۇسىنعاندار كەزدەستى.
كەيىنگى ءۇش جىلدا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلاردىڭ سانى 63 712 ادامنان 19 671 ادامعا ازايدى. وسى ارقىلى 5 ملرد 400 ملن تەڭگە بيۋدجەت قارجىسىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك تۋدى.
الەۋمەتتىك قولداۋ سالاسىنداعى بيۋدجەتتى وڭتايلاندىرۋ باعىتىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە 2023–2025 جىلدارى جالپى 8 ملرد 200 ملن تەڭگە بيۋدجەتتە قالدى.
ۇنەمدەلگەن قارجى ينۆەستيتسيا رەتىندە قايتا قۇيىلىپ, ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماسەلەلەردى شەشۋگە جۇمسالىپ كەلەدى.
قىزىلوردا
