ايبىندى ارميا

الماتى قانات ەسكەندىر, «ەگەمەن قازاقستان».

 

  جالپى, ەل بولىپ اتاپ ءوتىپ وتىرعان 7 مامىر – وتان قورعاۋشى كۇنى مەرەكەسى قالانىڭ ورتالىق الاڭىنداعى تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتىنە گۇل شوقتارىن قويۋدان باستالدى. بۇل شاراعا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى احمەتجان ەسىموۆ, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى مەن تىل ەڭبەككەرلەرى, اۋعان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتتارى قاتىستى. – ەستەرىڭىزدە بولسا, 1992 جىلى ءدال وسى كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعان بولاتىن. مىنە, سودان بەرى مەملەكەت باسشىسى وسى مەرەكەگە وراي وتان قورعاۋ ىسىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن اسكەري قىزمەتكەرلەرگە اسكەري شەن بەرىپ, ماراپاتتاپ كەلەدى. بارشا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىن ايتۋلى مەرەكەمەن قۇتتىقتايمىن! – دەدى قالا باسشىسى. الماتى ساياباقتارىندا, مادەنيەت ۇيلە­رىندە جانە مەترو زالدارىندا وتان قورعاۋشى كۇنىنە وراي ۇيىمداس­تىرىلعان مەرەكەلىك كورمەنى تاماشالاۋعا دا ادام كوپ جينالدى. قالاداعى بارلىق اۋدان ورتالىقتارىندا سپورتتىق شارالار, مۋزىكالىق ۆيكتورينالار, جەتكىنشەكتەردى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋگە نەگىزدەلگەن اسكەري ويىندار وتكىزىلىپ, قالا قوناقتارى مەن تۇرعىندارىنا سىي-سياپات تاراتىلدى. ەلىمىزگە تانىمال ەسترادا ونەرپازدارى مەن قالالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى ونەرپازدارىنىڭ ۇيىمداستىرعان مەرەكەلىك كونتسەرتى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, تۇنگى قالا اسپانىن وت-شاشۋ كومكەردى. *************** اقتاۋ گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».   ماڭعىستاۋدا ءساۋىردىڭ سوڭعى كۇن­دەرىندە باستالعان وتان قورعاۋشى كۇنىنە ار­نالعان مەرەكەلەر ءىرىلى-ۇساقتى مادەني مەكەمەلەر, مەكتەپ-بالاباقشا, اۋدان-قالا­­لاردا ءوز جالعاسىن تاپتى. اسكەري ءبولىم­­دەردە كونتسەرتتەر وتكىزىلىپ, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ماراپات­تاردى تاپسىرۋ دا نازاردان تىس قالعان جوق. ون كۇن بويى وبلىستىق فيلارمونيا مەن عىلىمي-ادىستەمەلىك جانە مادە­ني قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى سوليس­تەرى اسكەري بولىمدەردە كونتسەرت بەرسە, وبلىستىق تاريحي – ولكەتانۋ مۇرا­جايى «ماڭعىستاۋلىقتار ۇلى وتان سوعى­سىندا» اتتى كورمەسىن, «45-ءتىڭ كوك­تەمى» اتتى كوركەمسۋرەت بايقاۋىن وتكىز­دى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇقك ماڭ­عىستاۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى قىز­مەتكەرلەرىنىڭ «ماڭگىلىك الاۋ» مو­نۋمەنتىنە گۇل شوقتارىن قويىپ تاعزىم ەتۋ شاراسى مەرەكەلىك كونتسەرتكە ۇلاسسا, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وتان قور­عاۋشى كۇنىنە جانە جەڭىستىڭ 70 جىل­دىعىنا ارنالعان مەرەكەلىك كەشى ءوتتى. 7 مامىر ماڭعىستاۋدا كۇن ب ۇلىڭ­عىر, سىركىرەگەن جاۋىن-شاشىندى بولدى. جەرى قۇرعاق, جاڭبىرى از بولىپ كەلەتىن ءوڭىر تۇرعىندارى جاڭبىردى جاقسىلىققا جوريدى جانە ونى اركەز قۋانا قارسى الادى. سول سەبەپتى, مەرەكە كۇنىنىڭ جاڭبىرلى بولۋىنا رەنىش ەمەس, كەرىسىنشە قۋانىش سەزىمى اڭعارىلدى. مەيرامدا استانا الاڭىنان «ماڭگىلىك الاۋ» مونۋمەنتىنە دەيىن اقتاۋ قالاسىنداعى اسكەري بولىمدەردىڭ بەس ءجۇز اسكەري قىزمەتكەرلەرى جاپپاي جۇگىرۋ ەستافەتاسىن وتكىزىپ, ونلاين ترانسلياتسيا ارقىلى استانا قالاسىندا وتكەن اسكەري شەرۋدى تاماشالادى. تۇرعىندارعا ارنالعان مەرەكەلىك كونتسەرتتەر مەن الۋان ءتۇرلى وزگە دە شارالار مەرەكەنىڭ ءسانىن اسىرىپ, سيپاتىن اشا ءتۇستى. اتىراۋ جولداسبەك شوپەعۇل, «ەگەمەن قازاقستان».   وتان قورعاۋشى كۇنى اتىراۋدا ءار الۋان­ شارالارمەن ايشىقتالدى. اسىرەسە, ەلدى ءسۇيۋ, جەردى قورعاۋدىڭ ماڭىزىن جاس بۋىننىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ ءىسى جۇيە­لەنىپ كەلەدى. وسى ورايدا, يساتاي-ما­حام­بەت تاريحي-مەموريالدىق الاڭىندا «جاسۇلان-2015» اسكەري-پاتريوتتىق سلەتى وتكىزىلگەنىن ايتۋعا بولادى. بۇل شاراعا ءوڭىر مەكتەپتەرىنەن 13 كوماندا قاتىسىپ, وقۋشىلاردى وتانشىلدىققا تاربيەلەۋگە اسەرىنىڭ مولدىعىمەن ەرەكشەلەندى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى بەرىكقالي سارسەنعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر وڭىردەگى مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە قۇرىلعان 100 اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتىڭ 4000-نان استام وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر مۇشەسى بار. اسكەري-پاتريوتتىق سلەتتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا يندەر اۋدانىنىڭ م.اۋەزوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەبىنىڭ كومانداسى ءبىرىنشى جۇلدەنى يەلەندى. ال وبلىستىق قورعانىس ىستەرى جونىندەگى دەپارتامەنت ۇجىمى ارنايى سالتاناتتى شارا وتكىزدى. وندا دەپارتامەنت باسشىسى رۋسلان نەتاليەۆ قازاقستان قارۋ­لى كۇشتەرىنىڭ ەل قورعانىسىن نىعاي­­تۋداعى رولىنە كەڭىنەن توقتالىپ, مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قولداۋدى تارقاتىپ ايتىپ بەردى. «ەلدىڭ قورعانىس سالاسى نىعايىپ, جاستاردىڭ اسكەرگە بارۋعا ىنتاسى ارتىپ كەلەدى», دەگەن دەپارتامەنت باسشىسى ارىپتەستەرىن ماراپاتتادى. ماسەلەن, باتىس ايماعىنىڭ اسكەري پروكۋرورى جانبولات ايەكەنوۆ «س.نۇر­ماعامبەتوۆ اتىنداعى» ەستەلىك مەدالمەن, ال دەپارتامەنتتىڭ بەلدى قىزمەتكەرى ايگۇل ساسپانوۆا «ت.بيگەلدينوۆ اتىنداعى» ەستەلىك مەدالمەن ماراپاتتالدى. سونىمەن بىرگە, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ار­داگەرى الەك­ساندر سمىسلوۆ, قارۋلى كۇش­تەر ارداگەرى اسلان مۇحامبەتاليەۆ جانە ءبىر­نەشە اسكەري قىزمەتكەرگە العىس حات بەرىلدى. بۇل كۇنى №41433 اسكەري بولىمىندە «قا­زاق­ستان اسكەرىندەگى ءبىر كۇن» اتتى اشىق ەسىك شاراسىنا جينالعاندارعا اسكەري قارۋ-جاراقتار مەن اسكەري كيىمدەر ۇلگىلەرى تا­نىستىرىلدى. ءبولىم ساربازدارى قويان-قولتىق ۇرىس جاتتىعۋلارىن كورسەتتى. ال وبلىستىق بالالار كىتاپحاناسىندا «ۇلانىمىز ۇلى ەلدىڭ» تاقىرىبىمەن اتتى ادەبي-سازدى شاراسى ءوتتى. *************** كوكشەتاۋ باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان».   7 مامىر كۇنگى مەرەكەنىڭ كوكشەلىكتەر ءۇشىن ەرەكشە ءمان-ماعىناسى دا بار ەدى. وتان سوعىسىنداعى زۇلمات شايقاستاردى ەلەستەتەتىن جەڭىس اللەياسىنىڭ تانىم تورىندە اتاقتى جەرلەسىمىز, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, اكادەميك مالىك عابدۋللينگە كوپ­تەن كۇتكەن ەڭسەلى ەسكەرتكىش ورناتىلدى. ەلەۋلى وقيعاعا قاتىستى جۇرتشى­لىق جيىنىن اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى سەرگەي كۋلاگين قۇتتىقتاۋ سوزبەن اشىپ, ەسكەرت­كىش جامىلعىسىن ءتۇسىرۋ قۇرمەتى قازاق­ستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ۇزدىك وفيتسەرى ەدىل ەلجاس پەن كوكشەتاۋ تەحنيكا­لىق ينستيتۋتىنىڭ وقۋ وزاتى بەكسۇل­تان راحىمباەۆقا بەرىلدى. مىنە, اق جايما ايقارا اشىلىپ, باتىر مالىكتىڭ تۇتاستاي قولادان قۇيىلعان 3 مەترلىك اسقاق بەينەسى ەل-جۇرتپەن قايتا قاۋىشقانداي قۋانىشتى اسەرگە بولەدى. ەسكەرتكىش اۆتورى, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, بەلگىلى ءمۇسىنشى توقتار ەرمەكوۆكە ريزاشىلىقپەن قول شاپالاقتالدى. ءمۇسىن ماڭى گۇل شوقتارىمەن كومكەرىلدى. باتىردىڭ تۋىسى, «بانك پوزيتيۆ كازاح­ستانا» اق دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ءما­دي­نا باتپەنوۆا, نەمەرە ءىنىسى جاناتاي بەكە­نوۆ, كوكشەتاۋداعى م.عابدۋللين مۋزەيى­نىڭ ديرەكت­ورى قۇدايبەرلى مىرزا­بە­كوۆ باتىر جەرلەسىمىزدىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋى قارساڭىندا بوي كوتەرگەن ەسكەرتكىشتىڭ حا­لىق رۋحىن كوتەرۋدەگى ورنى ەرەكشە ەكەن­دىگىن اتاپ ءوتىپ, ايتۋلى شاراعا ىقپال جاساعان وبلىس باسشىلىعىنا راحمەتتەرىن جەتكىزدى. سالتاناتقا قاتىسۋشىلار مەن اسكەري شەپ تۇزەگەن جاۋىنگەرلەر ابىلاي حان ­الا­ڭىنا باعىت الدى. مۇندا ءوڭىر باسشىسى جينالعان قاۋىمدى وتان قورعاۋشى كۇنى­مەن جانە ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىمەن قۇت­تىقتاپ, بىرقاتار اسكەري قىزمەتكەرلەر مەن سوعىس جانە تىل ارداگەرلەرىنە س.نۇر­ماعام­بەتوۆ, ت.بيگەلدينوۆ, ب.مومىش ۇلى اتىنداعى ەسكەرتكىش مەدالدار مەن العىس حاتتار تاپسىردى. الاڭنىڭ كورنەكتى جەرىنە ورناتىلعان ءزاۋلىم ەكراننان ديكتوردىڭ ەل جۇرەگى استاناداعى مەرەكەلىك اسكەري پارادتىڭ باستالعانى تۋرالى حابارى جەتتى. قايىس­قان حالىق ونى تىك تۇرىپ تاماشالادى. جۇرتشىلىق قازاقستان پرەزيدەنتى, جو­عارعى باس قولباسشى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ پارادتى قابىلداۋداعى ءسوزىن ىقى­لاس قويا تىڭدادى. سونداي-اق, وبلىس تۇر­عىندارى ايبىندى ساپتا وتكەن كوكشە­تاۋ تەح­نيكالىق ينستيتۋتىنىڭ كۋرسانتتارى مەن شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كادەت كور­پۋسىنىڭ وقۋشىلارىنا قوشەمەت كورسەتتى. سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرمۇرات دوسىموۆ. ***************   قوستاناي ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».    7 مامىر كۇنى شەرۋگە شىققان قوستا­ناي­­لىقتار ورتالىق الاڭداعى ىلىنگەن LED-ەكران­نان استاناداعى اسكەري پارادتى تاما­شالادى. كەشكە قاراي سيتي-ورتالىق­تا قوستاناي قالاسىنداعى اسكەري-پاتريوت­تىق كلۋبتار كورسەتىلىمدەر ۇسىندى. وعان «الباتروس», «تايفۋن», «اسكەر», «قايسار», «ىشكى ىستەر مينيسترلىگى زاڭ اكادەمياسى», اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتارى قاتىستى. ولاردىڭ بارلىعى دا وبلىستا تانىمال ۇجىمدار. ءار كلۋب مەرەكەگە جينالعاندارعا ءوز باعدارلامالارىن پاش ەتتى. «الباتروس» اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبى بيىل قۇرىلعانىنا ون جىل تولۋىن اتاپ وتپەك. كلۋبتا 65 كۋرسانت جاتتىعادى. ونىڭ توراعاسى سەرگەي لەششەنكو جاستار تاربيەسىندە مول تاجىريبە جيناعان مامان-ۇستاز. – ءبىز بۇگىن ءتۇرلى جاتتىعۋلاردان ۇزىندىلەر كورسەتەمىز. وتان قورعاۋ كۇنى ءبىزدىڭ كلۋبتاردىڭ باستى مەرەكەسى بولىپ تابىلادى. كۇن جاڭبىر, ادامدار قولشاتىر ۇستاپ, مەرەكە قىزىعىن كورۋگە قولايسىزداۋ بولىپ تۇرعان سەكىلدى. بىراق ءبىزدىڭ جىگىتتەر ءۇشىن اۋا رايىنىڭ قۇبىلۋى ەشقاشان كەدەرگى جاسامايدى. بۇگىن دە سولاي. ادەتتە, باعدارلامامىز اۋا رايى قولايسىز بولعاندا قىزىقتى بولا تۇسەدى. ءبىزدىڭ كلۋبتىڭ ەرەكشەلىگى, وعان بولاشاعىن اسكەري قىزمەتپەن بايلانىستىرعىسى كە­لەتىن جاستار, وقۋشىلار ءوز ەركىمەن قاتى­سادى. 3 جىل بويى ولار پاراشيۋتپەن سەكى­رۋگە, سۋ استىندا جۇمىس ىستەۋگە جات­تىعادى, سپورتتىڭ جەكپە-جەك, بوكس سەكىلدى ءتۇر­لەرىمەن اينالىسادى, مەديتسينالىق دايىن­دىق كۋرسىنان وتەدى. ءۇش جىلدا كۋرسانت­تار اسكەر قاتارىندا قىزمەت ەتۋگە دايىن بولادى. وتا­نىمىزدى ناعىز وسىنداي جىگىتتەر قورعايدى, – دەيدى سەرگەي نيكولاەۆيچ. قوستانايلىقتار كلۋب مۇشەلەرى كورسەتكەن ءتۇرلى جاتتىعۋلاردى قىزىقتادى.كۋرسانتتاردىڭ شالت قيمىلدارى اركىمنىڭ جۇرەگىندە وتانعا دەگەن پاتريوتتىق سەزىمدى وياتتى. مۇنان كەيىن قوستاناي قالاسىنداعى ءتۇرلى وركەسترلەر شەرۋى بولۋى ءتيىس ەدى. اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى ۇرمەلى اسپاپتار, قازاق حالىق اسپاپتارى, ورىس حالىق اسپاپتارى, سيمفونيالىق وركەسترلەر شەرۋ جاساماي, سيتي-ورتالىقتاعى ساحنادا ونەر كورسەتتى. مەرەكە قىزىعى تولاستاعان جوق. *************** قىزىلوردا ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان».   قىزىلوردا قالاسىندا « ۇلى جەڭىس – ماڭگى ەل جادىندا» اتتى ۇلكەن ءىس-شارا ءوتتى. اتى ايتىپ تۇرعانداي, بۇل 7 مامىر – وتان قورعاۋشى كۇنى جانە 9 مامىر – ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەكەلىك سالتانات ەدى. «بۇل دۇنيەدە ءبىزدىڭ جالعىز وتانىمىز بار. ول – تاۋەلسىز قازاقستان. وتانىمىزدى قورعاۋ قاسيەتتى مىندەت, ۇلكەن مارتەبە», – دەگەن ەدى ەلباسى. تاريحقا كوز جۇگىتسەك, ەل ءۇشىن جانىن اياماعان, كەۋدەسىن وققا توسقان باتىرعا كەندە ەمەسپىز. كەشەگى قان مايداندا ءبىزدىڭ اتالارىمىز ەلدى قورعاپ, جەرىمىزدى جاۋدان ساقتاپ قالدى. جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا كۋا بولىپ وتىرعان قارتتارىمىز امان بولسىن. ال وتان قورعاۋشى بەيبىت كۇننىڭ ۇلاندارى تاۋەلسىزدىكتى تۇعىرلاندىرۋدا قىزمەت ەتەيىك», – دەدى سالتاناتتى باسقوسۋدا وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ. سونداي-اق, ايماق باسشىسى ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنە ەلباسىنىڭ اتىنان «قۇرمەت» وردەنى مەن «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مە­دالىن جانە قۇرمەت گراموتاسىن تا­بىستادى. 1418 كۇن, 34 ساعاتقا سوزىلعان قان مايداننىڭ قاسىرەتىن ۇمىتۋ مۇمكىن ەمەس. ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن كورسەتكەن باتىرلاردى دارىپتەۋ جالعاسا بەرەدى. وكىنىشتىسى, قارت مايدانگەرلەردىڭ قاتارى كۇن وتكەن سايىن سيرەپ بارادى. سوعىس دالاسىنان سىر وڭىرىنە 35 مىڭ جاۋىنگەر امان ورالسا, بۇگىندە سونىڭ 89-نىڭ عانا كوزى ءتىرى. مەرەكەلىك شارادا وتان قورعاۋشىلارعا دا قۇرمەت كورسەتىلدى. ونەرپازدار ءتۇرلى قويىلىمدار قويىپ, اننەن شاشۋ شاشتى. سونىمەن قاتار, ورتالىق الاڭدا ساربازداردىڭ قويان-قولتىق ۇرىس كورىنىستەرى, سپورتتىق قويىلىمدار كورسەتىلدى. مۇنان سوڭ وبلىس تۇرعىندارى LED-ەكران ارقىلى استاناداعى مەرەكەلىك شەرۋدى تاماشالادى. *************** ورال تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان».   وتان قورعاۋشى كۇنى قارساڭىندا ورال وڭىرىندە وتاندى قورعاۋ تاقىرىبى مەن اسكەري پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالار كەشەنى وتكىزىلدى. بۇل ءىس وبلىستىڭ بارلىق وڭىرلەرىن قامتىدى. مۇندا وتان قورعاعان ەرلەردىڭ ەسىمدەرىن ارداقتاۋعا باسا ءمان بەرىلدى. بىرقاتار اۋدانداردا قاسيەتتى داتاعا ارنالعان تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەر مەن دالا قىزىقتارى, ات بايگەسى مارەگە جەتتى. كەشە وبلىس ورتالىعىنداعى اباي الاڭىندا وڭىردەگى اسكەري بولىمشەلەر مەن قۇرامالاردىڭ ساربازدارى ساپقا تۇردى. ولاردى وتان قورعاۋشى كۇنىمەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ قۇتتىقتاپ, بىرقاتار اسكەري قىزمەتشىلەرگە ەلباسى مەن قورعانىس مينيسترلىگى جانە ءوز اتىنان مەملەكەتتىك ماراپاتتار, مەدالدار مەن العىس حاتتار تاپسىردى. اباي الاڭىنا تۇرعىندار مەن وتان قورعاۋشى كۇنىنە ارنالعان شارالارعا قاتىسۋ ءۇشىن كەلگەن قارۋلى كۇشتەر ارداگەرلەرى كوپ جينالدى. حالقىمىز جاڭبىر جاۋعاندى جاقسى ىرىمعا بالاپ, نۇر دەپ اتاماي ما؟ الدىڭعى كۇنى اقجايىق اسپانىنان نوسەرلەتىپ جاۋعان جاڭبىر كەشەگى قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى كۇنى ساپ تىيىلىپ, مامىر ايىنىڭ جۇپار ءيىسى شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ كوكىرەكتەرى مەن جان سارايلارىن ودان ءارى اشا تۇسكەندەي اسەر قالدىردى. اعاشتار مەن تال-تەرەكتەر دە جاپىراق جايىپ, جاسىل تۇسكە ەندى. قۇستاردىڭ سايراعان ۇندەرى دە سۇيكىمدى-اق. كەلەسى كەزەكتە وبلىستا اسكەري قۇرامالار مەن قارۋشى كۇشتەر ارداگەرلەرى, اباي الاڭىنا جينالعان قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتار ارنايى ورناتىلعان كەڭ ەكران ارقىلى ەل ورداسى استانادا وتكىزىلگەن اسكەري شەرۋدى تىكەلەي ەفير ارقىلى تاماشالادى. بۇدان العان اسەرىن اسكەري قىزمەت ارداگەرى, وتستاۆكاداعى پولكوۆنيك لۇقپان مۇقانبەديەۆ گازەت تىلشىسىنە بىلايشا جەتكىزدى. – بۇگىنگى قازاقستاندىق ارميا سانى جاعىنان دا, ساپالىق تۇرعىدان دا جان-جاقتى جەتىلگەنىن كورسەتتى. اسىرەسە, وتان­دىق قارۋلى كۇشتەرى وكىلدەرىنىڭ كاسىبي شەبەرلىكتەرى سالا ارداگەرىنىڭ كوزىمەن قاراعاندا ەرەكشە ءسۇيسىندىردى. تەڭىزدىڭ ءدامى تامشىسىنان بىلىنەدى دەگەندەي قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ ايبىنى, ولاردىڭ ءورشىل رۋحى استانادا وتكىزىلگەن اسكەري شەرۋ كەزىندە ايقىن بايقالدى. *************** وسكەمەن دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان».   وسكەمەندە ەرتىستىڭ سول جاعالاۋىنداعى ەتنوساياباق كەشەنىندە وتكەن شارا قازاق­­ستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قۇرىلعان كۇنى مەن ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا وراي ۇيىم­داستىرىلدى. ايتا كەتكەن ابزال, اتالعان شارانىڭ شىعىسقازاقستاندىق 109 كەڭەس وداعىنىڭ باتىرىنا ارنالعان اسكەري ­قو­رىق-مۇراجايدا ءوتۋى ءوڭىر تۇرعىن­دارى مەن قوناقتارى, قوعامدىق ۇيىمدار, جاستار ءۇشىن تاعى­لىمدىلىعى مەن ەل مەن جەرگە قىز­مەت ەتۋدى ناسيحاتتاۋدىڭ ءتيىمدى جولى بولىپ وتىر. قارۋلى كۇشتەر ارداگەر­لە­رىن قۇتتىق­تاۋعا ولاردىڭ اسكەري قىزمەتتى بىرگە اتقارعان قىزمەتتەستەرى مەن وتباسى­لارى دا كەلدى. – قازاقستان ارمياسىنىڭ قۇرىلۋى مەن قالىپتاسۋ كەزەڭى ەلدەگى ەكونوميكا­لىق توقىراۋ جىلدارىنا تاپ كەلىپ, ءبىراز قيىندىقتاردى وتكەردى. سونداي قيىن كە­زەڭدە باستى ماقسات ءوزىمىزدىڭ قۋاتتى اسكە­رىمىزدى قۇرۋ ەدى. بۇل مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن جوعارعى باس قولباسشى قولدان كەل­گەن كومەكتىڭ بارلىعىن جاسادى. سونىڭ ناتيجەسىندە, بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ايبىندى ارمياسى قالىپتاستى, – دەدى «قارۋلى كۇشتەر ارداگەرلەرى» رقب وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى توكەن ءبىلالوۆ. وسىدان كەيىن شىعىس وڭىرىندە قا­زاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ 44 ارداگەرى ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى تال­عات بيگەلدينوۆ پەن ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش قور­عانىس ءمينيسترى ساعادات نۇر­ما­عام­بەتوۆ اتىنداعى مەرەيتويلىق مەدالدارمەن ماراپاتتالدى. سالتاناتتى شارادا ارداگەرلەر اسكەري شاتىرلارداعى دالا اسحاناسىنان ءدام تاتتى. سونىمەن بىرگە, شىعىسقازاقستاندىقتار ارنايى الاڭداردا استانادا وتكەن اسكەري شەرۋدى تاماشالادى. *************** پاۆلودار فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان».   وبلىس ورتالىعىندا وتان قورعاۋشى كۇنى مەرەكەسىندە كۇنى سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى, بۇگىنگى كۇننىڭ جاس ساربازدارى, قالا تۇرعىندارى داڭق اسكەري ساياباعىندا سوعىستا قازا بولعاندار ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويدى. وسىدان ءبىر كۇن بۇرىن وسى ساياباقتا قالا اكىمدىگى 7 سوعىس ارداگەرىنە جاڭا پاتەر كىلتتەرىن تابىس ەتكەن بولاتىن. بۇدان كەيىن جينالعاندار وبلىستىق مۋزەيدە اشىلعان «ەرلىكتىڭ ۇلگىسى» اتتى فوتوكورمەمەن تانىستى. وسى جەردە بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «ەلىن قورعاۋ – ەرگە سەرت» اتتى كونتسەرت ءوتتى. وسىدان كەيىن ارداگەرلەر ورتالىق الاڭدا ورنالاسقان ۇلكەن مونيتور ەكراننان استاناداعى اسكەري شەرۋدىڭ تىكەلەي كورسەتىلىمىن تاماشالادى. – ءبىز ەكران ارقىلى ەلىمىزدىڭ اسكەري قۋاتىنىڭ قانشالىقتى مىقتى, تەگەۋرىندى كۇشكە اينالعانىن كورىپ تاڭعالدىق. بۇل اسكەري شەرۋ قازاقستان ارمياسىنىڭ كۇش-قۋاتىن پاش ەتەدى, – دەدى «زامانداس» ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ باسشىسى قابيبوللا شاكارىموۆ. استانادا وتكەن پارادتى كورگەن ۆيتالي حان, پاۆەل مالتسەۆ سياقتى سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى دە تاڭدانىستارىن, ەلى­مىز­دىڭ اسكەري كۇشىنىڭ سەنىمدى قولدا, مىعىم ەكەندىكتەرىنە قۋاناتىندارىن جەتكىز­دى. تىكەلەي كورسەتىلىمنەن سوڭ, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى, قالا تۇرعىندارى ورتالىق الاڭداعى مەرەكەلىك كونتسەرتتى تاماشالادى. سول كۇنى ءتۇس كەزىندە «دوستىق ۇيىندە» «جەڭiمپازدار-پوبەديتەلي» اتتى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان ەستەلىك-كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. كەشكە تامان جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اتىنداعى مۋزىكالىق دراما تەاترىندا مايدان تاقىرىبىنا ارنالعان «كۇتپەگەن كەزدەسۋ» اتتى قويىلىم ءوتتى. *************** تالدىقورعان نۇربول الدىباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان».   وتان قورعاۋشى كۇنىنە وراي, تال­دىقورعاندا مەرەكەلىك شارالار تاڭەرتەڭ­گى­لىك داڭق ستەلاسىنان باستالدى. اردا­گەر­لەر مەن تۇرعىندار ۇلى وتان سوعىسى قۇربان­دارى مەن اسكەري قىزمەت كەزىندە قازا تاپقان جاۋىنگەرلەردى ەسكە الىپ, ەسكەرتكىشكە گۇل شوقتارىن قويىپ, ءبىر مينۋت ءۇنسىز تۇردى. وسى ساتتە ساپ تۇزەگەن تالدىقورعان اسكەري گارنيزونىنىڭ ساربازدارى قايتپاس قايسارلىق پەن وشپەس ەرلىكتىڭ ونەگەسى بولعان اعا بۋىننىڭ قۇرمەتىنە باس ءيىپ, قۇرمەت كورسەتتى. شارانىڭ سالتاناتتى بولىگى ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى مادەنيەت سارايىندا جالعاستى. «بابالار ەرلىگىن جالعاستىرعان ءبۇ­گىنگى ساربازدار مەن وفيتسەرلەرگە دەگەن قۇرمەت جىلدان جىلعا ارتىپ كەلەدى. وتان قورعاۋشى كۇنىن مەملەكەتتىك دارەجەدە اتاپ ءوتۋ – وسىنىڭ ايقىن دالەلى», دەگەن قالا اكىمى ەرمەك الپىسوۆ بىرقاتار اسكەريلەرگە قۇرمەت گراموتاسى مەن العىس حات تاپسىردى. مەرەكەلىك شارا «تالدىقورعان اۋەندەرى» فولكلورلى-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلىنىڭ كونتسەرتتىك باعدارلاماسىنا ۇلاسىپ, كۇندىزگى ساعات 11-دە جيىلعان جۇرت ورتالىق الاڭداعى ۇلكەن مونيتور ارقىلى استاناداعى اسكەري پارادتى تىكەلەي ەفيردەن تاماشالادى. *************** تاراز ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان».   وتان قورعاۋشى كۇنى مەن ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعى قاسيەتتى اۋيەاتا جەرىندە كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتتى. بۇل مەرەكەدە جامبىلدىق جۇرتشىلىق سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاپ, جاپپاي سپورتتىق شاراعا قاتىستى. سونىمەن قاتار, مارتەبەلى مەرەكەگە وراي سالتاناتتى جيىن ءوتىپ, وبلىس اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ جۇرتشىلىقتى ايتۋلى داتامەن قۇتتىقتادى. ايماق باسشىسى بۇل كۇننىڭ ءمانى مەن ماڭىزىنا كەڭىنەن توقتالىپ, ءاربىر ەر جىگىتتىڭ ءوز وتانىن قور­­عاۋى ازاماتتىق پارىزى ەكەنىن ايتىپ, جەڭىس­­تى جاقىنداتىپ, بۇگىنگى ۇرپاققا بەيبىت كۇن سىيلاعان ارداگەرلەرگە العىسىن ءبىلدىردى. ال سپورت دەننىڭ ساۋلىعى دەپ بىلەتىن ۆەلوشاباندوزدار تاڭەرتەڭنەن باستاپ دوس­تىق الاڭىنا جينالدى. ماقسات – سالا­مات­تى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاپ, بۇقا­را­لىق سپورتتى دامىتۋ. يگى باستاماعا مىڭ­نان اسا ادام قاتىستى. جارىسقا قاتىسۋ­شىلار قاشىقتىعى 7 شاقىرىمدىق جەردى جارتى ساعاتتا جۇيتكىپ ءوتتى. ۆەلو­سيپەد ەرتتەپ مىنگەندەردىڭ قاتارىندا مەم­لەكەت­تىك قىزمەتكەرلەر, ستۋدەنتتەر, بەلگىلى ­سپورتشىلار مەن قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بار. تۇر­عىنداردىڭ كوزدەگەندەرى – جۇلدە ەمەس, جۇرتقا جۇمىلا ۇلگى كورسەتۋ. وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى گاملەت قايناربەكوۆ: «سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا ارنالعان مۇنداي شارالار كوپشىلىكتىڭ سپورتپەن اينالىسۋى­نا ىقپال ەتەرى انىق. بۇگىنگى مەيرام مۇنىمەن اياقتالمايدى. الدا مەرەكەلىك شەرۋ وتكىزىلىپ, ودان ءارى پاتريوتتىق اندەر كونتسەرتى جالعاسادى», – دەدى. *************** شىمكەنت باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان».   شىمكەنتتەگى «تۇركىستان» سالتانات سارايىندا وتان قورعاۋشى كۇنىنە وراي ۇيىمداستىرىلعان مەرەكەلىك جيىنعا 2000-عا جۋىق قالا تۇرعىنى مەن قوناعى قاتىستى. سالتاناتتى شارادا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ ءسوز الىپ, بارشا ءوڭىر تۇرعىندارى مەن اسكەري قىزمەتشىلەردى مەرەكەمەن قۇتتىقتادى. – وسىدان 23 جىل بۇرىن قۇرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرى ەل ازاماتتارىنىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, ەركىندىگىن كەڭەيتتى. ۋاقىت تالابىنا ساي اسكەرىمىز جاڭارىپ, ونىڭ كۇش-قۋاتى جىل­دان جىلعا نىعايىپ كەلەدى. بار عۇمىرىن وتان قورعاۋعا ارناپ, قىزمەتىن ءمىنسىز اتقا­رىپ كەلە جاتقان جاۋىنگەرلەرگە العىسى­مىز شەكسىز. ۇلتتىق اسكەرىمىزدىڭ ايبىنى ارتىپ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇعىرى قاشاندا بيىك بولعاي! – دەگەن وبلىس باسشىسى ءوڭىر­دەگى اسكەريلەردى ءمىنسىز قىزمەتى ءۇشىن مەدالدارمەن, گراموتالارمەن ماراپاتتادى. جيىلعان كوپشىلىك وتان قورعاۋشى كۇنى مەن ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان استاناداعى اسكە­ري پارادتى تىكەلەي ەفيردەن تاماشالاپ, تاۋەل­سىز ەلىمىزدىڭ تىنىشتىعى مەن قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن اسكەري قۇرى­لىم­داردىڭ ايبىنىنا ماساتتاندى, كوڭىل­دە­رىنە قۋانىش ورنادى. سالتاناتتى شارا كونتسەرت­تىك باعدارلامامەن جالعاسىن تاۋىپ, شىم­كەنتتىكتەرگە مەرەكەلىك كوڭىل-كۇي سىيلادى. جيىلعان جۇرتشىلىق ەل ءۇشىن قورعان بولار ايبىندى اسكەرىمىز بەن ونداعى ساربازدار­دىڭ وتانعا دەگەن ىستىق ىقىلاسىنا, ەرىك-جىگەرىنە كۋا بولىپ, تاۋبە دەپ تارقاستى.