عالىمداردىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, جايسانداعى بالبال تاس VIII–IX عاسىرلارعا تيەسىلى. تۇركى ءداۋىرىنىڭ شەبەرلەرى قاشاپ جاساعان بۇل ءمۇسىننىڭ ءاربىر سىزىعى وتكەن زاماننىڭ ايناسى ىسپەتتەس. بالبالدىڭ قاتپارلى بەتىندە تاريحتىڭ تالاي پاراعى سايراپ جاتىر.
بۇل جاي عانا تاستان قاشالعان ءمۇسىن ەمەس. بۇل – ءبىر ءداۋىردىڭ شەجىرەسى. تۇركى باتىرلارىنىڭ رۋحىن ۇلىقتاعان, ولاردىڭ ەرلىگىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ ءۇشىن ورناتىلعان قاسيەتتى بەلگى. بەتىندەگى قاتاڭ ءجۇز, بەلىندەگى بەلبەۋ, قولىنداعى ىدىس – كونە زاماننىڭ دۇنيەتانىمىنان سىر شەرتەدى. قاراپ تۇرىپ-اق سول زامانداردىڭ قايسار رۋحى مەن جاۋىنگەرلىك ءداستۇرىن سەزىنەسىز.
ارحەولوگتەر جۇرگىزگەن زەرتتەۋ جۇمىستارى جايسان دالاسىندا كوپتەگەن قورىم مەن عۇرىپتىق ورىننىڭ بار ەكەنىن ايقىنداپ وتىر. سولاردىڭ ىشىندە بالبال تاس – ايرىقشا قۇندى جادىگەر. بۇل شۋ دالاسىنىڭ ەجەلگى وركەنيەتتەر بەسىگى بولعانىن دالەلدەيدى.
بالبال تاس – بابالارىمىزدىڭ رۋحاني دۇنيەسىن, دۇنيەتانىمىن تانىتاتىن ەرەكشە ەسكەرتكىش. تۇركى داۋىرىندە باتىر دۇنيەدەن وتكەندە, ونىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, وسىنداي تاستاردى تىكتەۋ سالتى بولعان. ياعني ءار بالبال – ءبىر تاعدىردىڭ, ءبىر تاريحتىڭ بەلگىسى. جايسان دالاسىندا اسقاقتاپ تۇرعان تاس تا – بابالاردىڭ ەرلىگىن, ورلىگىن بۇگىنگى ۇرپاققا جەتكىزىپ تۇرعان اسىل امانات. مۇنداي جادىگەرلەر اتا-بابامىزدىڭ تەك جاۋىنگەر ەمەس, تەرەڭ ويلى, رۋحاني باي حالىق بولعانىن كورسەتەتىنى ءسوزسىز.
قازىرگى تاڭدا جايسانداعى بالبال تاس مەملەكەت قورعاۋىنداعى تاريحي ەسكەرتكىش رەتىندە تىركەلگەن. بالبال – تەك تاس ەمەس, ۇرپاققا جەتكەن ءۇنسىز امانات. ونى قورعاۋ – تاريحقا تاعزىم, بابالار رۋحىنا قۇرمەت. بۇل –
ءبىزدىڭ بولاشاعىمىزعا جول اشاتىن رۋحاني ساباقتاستىقتىڭ كەپىلى.
ءالينا تۇرسىن,
شۋ اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرى
جامبىل وبلىسى
