شىمكەنت قالاسىنىڭ پروكۋرورى عابيت مۇقانوۆتىڭ ايتۋىنشا, سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ جانە قىلمىستىق قۋدالاۋ سالاسىندا ناتيجەلى جۇمىس اتقارىلدى. سول ارقىلى اسا اۋىر قىلمىستاردى – 57%, ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىققا قاساقانا اۋىر زيان كەلتىرۋدى – 21%, قوعامدىق ورىنداردا جاسالعان قىلمىستاردى 16% تومەندەتۋگە قول جەتكىزىلدى.
ودان وزگە پروكۋراتۋرا, پوليتسيا, سوت, ساراپتاما جانە داعدارىس ورتالىقتارى اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. بۇل قۇجات – تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىنا كومەك كورسەتۋدىڭ, ونىڭ جولىن كەسۋدىڭ تەتىگى. قالالىق پروكۋراتۋرانىڭ باستاماسىمەن شاھاردا ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا جەدەل ارەكەت ەتۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى قۇرىلعان. «زاڭ مەن ءتارتىپ» اياسىندا بۇگىندە ەلىمىزدە قوعام تىنىشتىعىن ساقتاۋعا باسا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. ماسەلەن, قالا پروكۋرورىنىڭ مالىمدەۋىنشە, زورلىق-زومبىلىق كورگەن ازاماتتار داعدارىس ورتالىقتارىنا جەتكىزىلەدى. ال زورلىق كورسەتكەندەر قىلمىستىق-پروتسەسسۋالدىق كودەكستىڭ 128-131-باپتارىمەن ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا قامالادى. بۇل قىلمىسقا قاتىستى ساراپتاما قورىتىندىلارى 3 ساعات ىشىندە بەرىلەدى. قىلمىستىق ىستەر سوتقا جولدانىپ, ايىپتاۋ ۇكىمدەرى تاۋلىك ىشىندە شىعارىلادى. مەموراندۋمعا قول قويىلعان ساتتەن باستاپ 42 ءىس بويىنشا ساراپتاما قورىتىندىلارى الىنىپ, ءبىر تاۋلىك ىشىندە ايىپتاۋ ۇكىمدەرى وقىلعان. بۇل تاجىريبەنى ۋاكىلەتتى ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل نەگىزىندە قۇرىلعان العاشقى نۇسقاسى دەۋگە بولادى. سونىڭ ناتيجەسىندە تەرگەۋ جۇمىستارى ساپالى اتقارىلىپ, ءار تاراپتىڭ قۇقىعىنا ەشقانداي نۇقسان كەلتىرىلمەيدى. عابيت قاسىمبەك ۇلىنىڭ سوزىنشە, مۇنداي تاجىريبە ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان, ياعني بالاماسى جوق ءتاسىل بولىپ وتىر. ەسەپتى كەزەڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ايىپتاۋدى قولداۋ بويىنشا ءبىرىنشى ساتىلى سوتتا قارالعان ىستەردىڭ سانى 10%-عا, اپەللياتسيادا 21%-عا وسكەن. قالالىق پروكۋراتۋرانىڭ ءوتىنىش حاتىمەن اپەللياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق تارتىپتە 27 ادامعا قاتىستى سوت اكتىلەرى زاڭداستىرىلدى.
مەملەكەتتىك ايىپتاۋ ءىسىن ساپالى ورىنداۋدىڭ ناتيجەسىندە 110 ملن تەڭگە كولەمىندەگى اسا ءىرى مولشەردە الاياقتىق جاساعان سۋدياعا جانە باسقالارعا قاتىستى ايىپتاۋ ۇكىمى جاريالاندى. قىلمىستىق كودەكسكە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى قالالىق پروكۋراتۋرا تاراپىنان بولعان 6 ۇسىنىس باس پروكۋراتۋرا تاراپىنان قولداۋ تاپتى. قوعامدىق مۇددەنى قورعاۋ سالاسىندا قاداعالاۋ اكتىلەرىن قاراۋ ءوز ناتيجەسىن بەردى. ماسەلەن, وسى ءىس بويىنشا 874 تۇلعا ءارتۇرلى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى, ونىڭ ىشىندە 12 ءبىرىنشى باسشى, 24 ورىنباسار جانە 132 ءبولىم باسشىسى بار. 13,2 ملرد تەڭگەگە مەملەكەتتىڭ ماتەريالدىق مۇددەسى قورعالدى. باس پروكۋراتۋرا قاداعالاۋدى جاقسارتۋ جانە زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى 9 قىزمەتتىك جازبانى قولدادى. سونىمەن بىرگە قاداعالاۋشى ورگان ينۆەستورلاردىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن قاراۋ ءۇشىن كومپانيا باسشىلارىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىردى. سول ارقىلى 100 ينۆەستوردىڭ قۇقىعى قورعالىپ, 20 كەيس شەشىمىن تاپتى. بۇگىندە شاھاردا ينۆەستيتسيالىق جوبالار ء«بىر تەرەزە» قاعيداسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن «Invest Shymkent» فرونت-ءوفيسىنىڭ قولداۋىنا سۇيەنەدى. كوپتەگەن بيزنەس جوبا اتالعان مەكەمەنىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ ارقىلى سۇيەمەلدەنىپ, ناتيجەسىندە, 208 كاسىپكەرگە ساپالى قىزمەت كورسەتىلدى. عابيت قاسىمبەك ۇلىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىن باقىلاۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. سونىڭ بارىسىندا قاداعالاۋ اكتىسىنە سايكەس ءماسليحاتتىڭ شەشىمىمەن نەگىزسىز شىعىستار الىنىپ تاستالدى. ياعني پروكۋراتۋرا 5,6 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ نەگىزسىز ىسىراپقا ۇشىراۋىنىڭ الدىن الدى. كولەڭكەلى ەكونوميكاعا قارسى كۇرەس باعىتىندا دا وڭ ناتيجە كوپ. ماسەلەن, بيۋدجەتكە 474 ملن تەڭگە شىعىن كەلتىرگەن 2 ادام سوتتى بولىپ, زالال تولىق ءوندىرىلدى.
جەر زاڭناماسىنىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ دا قالا پروكۋراتۋراسىنىڭ باستى نازارىندا. بۇل ءىس بويىنشا قۇنى 6,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جالپى اۋدانى 148 گەكتارعا تەڭ 22 جەر تەلىمى مەملەكەتكە قايتارىلدى. بالالاردى قورعاۋ ىسىنە دە زاڭ ورگانى ەرەكشە كوڭىل بولەدى. سونىڭ اياسىندا پروكۋراتۋرا اكىمدىكپەن بىرلەسىپ ارنايى الگوريتم ازىرلەدى. سول الگوريتم جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا بالالار ءۇيىنىڭ 32 تۇلەگى كەزەكتىلىگىن ساقتاي وتىرىپ, كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنان پاتەر الدى. قاداعالاۋشى ورگان ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ ءۇشىن ارنايى شارالار قابىلدادى. اتالعان شارالار ارقىلى زەينەتكەرلىككە شىققان 247 قىزمەتكەرگە بەرىلۋگە ءتيىس 53,3 ملن تەڭگە وتەماقى تولەنىپ, كونستيتۋتسيالىق قۇقىعى قورعالدى. سونداي-اق ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ باستاماسىمەن قۇقىق بۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسى جۇرگىزىلىپ, بالا تاربيەسىنە ارنالعان 5 اۋقىمدى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. ايتالىق 74 مىڭ وقۋشىعا ZOOM ارقىلى «پروكۋرورلىق ساعات» جانە اتا-انا ءرولى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جيىن وتكىزىلدى. وعان 13 مىڭنان استام اتا-انا قاتىستى. ودان بولەك «تاڭدا! وزگەر! جاسامپاز بول!» تاقىرىبىندا ماماندىق تاڭداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تۇسىندىرەتىن رەسپۋبليكالىق فورۋم ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق وقۋشىلارعا تالىمگەرلىك جاساۋ ماقساتىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ارداگەرلەرىمەن ارنايى مەموراندۋم ءتۇزىلدى. بۇعان قوسا پروكۋراتۋرانىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن «ياندەكس.ەدا», «Wolt» كومپانيالارىمەن مەموراندۋم جاسالىپ, سوعان سايكەس الكوگول ءونىمىن تىيىم سالىنعان ۋاقىتتا تاسۋعا شەكتەۋ قويىلدى. قاداعالاۋشى ورگاننىڭ پارمەنىمەن كوممۋنالدىق قىزمەتشىلەر 6 مىڭنان استام ەسىرتكى جارناماسىن جويدى. بۇل ءىس بويىنشا 9 قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ونىڭ ەكەۋىنە قاتىستى سوت ۇكىمى شىقتى, ال 1720 تۇلعا اكىمشىلىك جازاعا تارتىلدى.
عابيت قاسىمبەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, پروكۋراتۋرا ازاماتتىق جانە اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق كودەكس بويىنشا 265 مىندەتتى ساناتتاعى ىستەرگە قاتىستى. سونىڭ ىشىندە, 14 ءوتىنىشحات قاناعاتتاندىرىلىپ, 489 ملن تەڭگەگە مەملەكەت مۇددەسى قورعالدى. مۇنان وزگە زاڭ ورگانى وكىلدەرىنىڭ ارالاسۋىمەن «كاربون وپەراتور» ەسىرتكى جۇيەسىنە قاتىستى ارنايى ءىس اياقتالدى. قىلمىستىق ءىس بويىنشا ەسىرتكى زەرتحانالارىن ۇيىمداستىرۋ, سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەردى ساتۋ, دروپپەرلەر مەن تاسىمالداۋمەن اينالىسقان 26 ادام كۇدىكتى دەپ تانىلدى. تەرگەۋ بارىسىندا كۇدىكتىلەردىڭ جالپى قۇنى 511,8 ملن تەنگەنى قۇرايتىن م ۇلىكتەرىنە, سونداي-اق (2 پاتەر, 5 اۆتوكولىك, 1 قويما), بانك ەسەپ شوتتارىنداعى 16,4 ملن تەڭگە قاراجاتقا تىيىم سالىندى. ۇكىم شىققانعا دەيىن تاركىلەۋ تۋرالى ءىستى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناتيجەسىندە 1,4 ملن تەڭگە اقشا تاركىلەندى.
سونىمەن قاتار شىمكەنتتە قۇپيا ەسىرتكى زەرتحاناسىن اشىپ, تelegram-كانالىن قۇرعان, 500 ملن تەڭگە مولشەرىندە اسا ءىرى كولەمدەگى اينالىمى بار سينتەتيكالىق ەسىرتكى ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرعان قىلمىستىق توپ مۇشەلەرى قۇرىقتالدى. ولارعا قاتىستى قىلمىستىق ءىس بويىنشا جان-جاقتى تەرگەپ-تەكسەرۋ امالدارى جۇرگىزىلدى. ەڭ باستىسى قىلمىستىق توپتىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى مەن مۇشەلەرى تولىق ۇستالدى. ولاردىڭ جاسىرىن ەسىرتكى زەرتحاناسى جويىلىپ, م ۇلىكتەرى تاركىلەندى. تەرگەۋ ناتيجەسىنە سايكەس قاماۋعا الىنعانداردىڭ ءىسى قىلمىستىق-پروتسەسسۋالدىق كودەكستىڭ 305-بابىنا ساي وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ايىپتاۋ اكتىسىمەن سوتتا قارالۋ ءۇشىن ۇكىم شىعارۋشى ورگانعا جولداندى.
بۇدان بولەك «Binance» كريپتوبيرجاسىنىڭ «P2P» رەجىمىندە 7 ملرد جانە 5,3 ملرد تەڭگە كولەمىندە زاڭسىز كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقان كريپتو ايىرباستاۋشىلار – بەگمانوۆ پەن ماحامبەتوۆكە قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ 214-بابى 2-بولىگىنىڭ 2-تارماعى بويىنشا تىركەلگەن قىلمىستىق ءىس ايىپتاۋ اكتىسىمەن سوتقا جىبەرىلدى.
سونىمەن قاتار قالا پروكۋرورى ع.مۇقانوۆ قازىرگى تاڭدا «شىمكەنت قالاسىنىڭ ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە جەر قاتىناستارى» باسقارماسىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنا, قايتارىمسىز نەسيەنى الەۋمەتتىك وسال توپتىڭ وكىلدەرىنە زاڭسىز راسىمدەگەن ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ مۇشەلەرىنە قاتىستى قىلمىستىق ءىس تىركەلىپ, سول بويىنشا تەرگەپ-تەكسەرۋ امالدارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. بۇعان قوسا جەدەل ىزدەستىرۋ قىزمەتى سالاسىندا قاداعالاۋشى ورگان باستاماسىمەن 6173 ەسىرتكى دۇكەندەرىنىڭ بانك شوتتارىنا «انتيفرود» جۇيەسى ارقىلى شەكتەۋلەر قويىلدى. سول ارقىلى 53,4 ملن تەڭگەدەن استام اقشا بۇعاتتالىپ, 28,7 ملن تەڭگەنى جاراتۋعا سوت ارقىلى تىيىم سالىندى.
پروكۋراتۋرا قارجى پيراميدالارىنىڭ قىزمەتىن توقتاتۋ ماقساتىندا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتىمەن بىرلەسە وتىرىپ الەۋمەتتىك جەلىلەرگە, مەسسەندجەرلەرگە تالداۋ جۇرگىزۋ ادىستەرىن قولعا الدى. ناتيجەسىندە, اتالعان ساناتتاعى قىلمىستاردىڭ انىقتالۋى ءۇش ەسەگە ءوستى. زاڭ ورگانى «ازيا سەرۆيس» جشس-مەن مەموراندۋمعا قول قويىپ, ەسىرتكى دۇكەندەرىنىڭ بانك شوتتارىن بىرلەسە انىقتاۋدى باستادى. قارجىلىق قىلمىستىڭ الدىن الۋ ماقساتىن كوزدەيتىن مۇنداي مەموراندۋمدىق كەلىسىمدەر قالا پروكۋراتۋراسى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك جانە قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ قالاداعى وكىلدىگى اراسىندا دا جاسالدى. اتالعان كەلىسىمدەردىڭ اياسىندا اپتا سايىن جۇما كۇنگى كوپشىلىك نامازعا جينالعان حالىققا قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋعا, سونداي-اق سالاماتتى ءومىر سالتى مەن رۋحاني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان اعارتۋشىلىق ءىس-شارالار تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلەتىن بولادى.
اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق ىستەرى بويىنشا شىمكەنت قالاسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ پاترۋلدىك پوليتسيا پولكىنە, شاھاردىڭ مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ, ءبىلىم سالاسىندا ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتتەرىنە ورىن العان زاڭبۇزۋشىلىقتاردى جويۋ تۋرالى تالاپتار قويىلدى. كەمشىلىكتەر اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدىڭ زاڭناماسىن تالداۋ بارىسىندا انىقتالدى. ناتيجەسىندە, 34 لاۋازىمدى ازامات پەن 2 باسشى قۇرامداعى تۇلعا تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
سونىمەن قاتار جول-كولىك وقيعالارىن ازايتۋ ماقساتىندا قالا اۋماعىندا بىرقاتار رەيدتىك ءىس-شارا اتقارىلدى. «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى نەگىزىندە قولعا الىنعان بۇل باستاما مەن ونىڭ قورىتىندىلارى الەۋمەتتىك جەلىلەردە جۇرتشىلىققا كەڭىنەن تاراتىلدى.
قالا پروكۋرورى مالىمدەگەندەي, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ سالاسىندا مەملەكەت كىرىسىنە 2024 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 8% ارتىق قارجى ءوندىرىلىپ, ونىڭ جالپى سوماسى 1 ملرد 646 ملن تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى نەمەسە 769 ملن تەڭگە قاراجات پروكۋرورلاردىڭ اكتىلەرىمەن وندىرىلگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە 4,2 ملن تەڭگە اكىمشىلىك ايىپپۇل ءوندىرىسىن قۇراعان 271 اتقارۋشىلىق ءىس ورىندالماي قالعان. ايىپپۇل ءوندىرىسىن ورىنداماۋ زاڭسىز ارەكەت ەكەنى انىقتالىپ, بارلىق اتقارۋشىلىق ءىس قايتا جانداندىرىلدى. ءسويتىپ, پروكۋرورلىق اكتىنى قاراۋ ناتيجەسىندە 80 سوت ورىنداۋشىسى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
اليمەنت تولەۋدەن جالتارىپ جۇرگەن 53 بورىشكەرگە قاتىستى قىلمىستىق ىستەر تىركەلىپ, ونىڭ 43-ءى سوتقا جولداندى. سونىڭ ىشىندە 1 قىلمىستىق ءىس قك-ءنىڭ ءتيىستى باپتارىمەن اقتالمايتىن نەگىزبەن توقتاتىلدى. ال 9 ءىس بويىنشا تەرگەپ-تەكسەرۋ امالدارى ءجۇرىپ جاتىر. سوت 33 بورىشكەرگە قاتىستى ۇكىم شىعارسا, 8 بورىشكەردىڭ ءىسى اقتالمايتىن نەگىزبەن كۇشىن جويدى. وسى جۇمىستاردىڭ ارقاسىندا 23 ملن تەڭگە بەرەشەك ءوندىرىلدى. 1 بورىشكەرگە قاتىستى 6 ايعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۇرىندەگى جازا تاعايىندالدى. پروكۋرورلىق اكتىلەرمەن 94 سوت ورىنداۋشى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, 453 ملن تەڭگە اليمەنت بەرەشەگى مەملەكەت پايداسىنا شەشىلدى.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىندا بوسقىنداردىڭ قۇقىعى مەن ەلدىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن «قانداس» جانە «سيوپسو» اقپاراتتىق جۇيەلەرىن بىرىكتىرۋ تۋرالى ۇسىنىس جىبەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى پروكۋرور. قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارى 6 شەتەل ازاماتىن ۇستاسا, ونىڭ تورتەۋى ەكستراديتسيالىق قاماۋعا الىندى.
ۇكىمدەردىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ ىسىندە دە زاڭ ورگانى ءبىراز جەتىستىككە جەتتى. زاڭدىلىقتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان جۇمىس ناتيجەسىندە سوتتالعاندارمەن جاسالعان قۇقىقبۇزۋشىلىقتار 306-دان 131-گە, قاسكويلىك ارەكەتتەر 99-دان 51-گە, وزىنە دەنە جاراقاتىن كەلتىرۋ وقيعالارى 29-دان 13-كە تومەندەگەن. پروكۋراتۋرانىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا ەڭبەككە قابىلەتتى 1844 سوتتالعان ازاماتتاردىڭ 66% نەمەسە 1217-ءسى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلدى.
قاداعالاۋشى ورگان جۇرگىزگەن تەكسەرىس بارىسىندا بىرنەشە زاڭبۇزۋشىلىقتىڭ بارىن انىقتاعان. سونىڭ اياسىندا سوتتى بولعانداردى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىنا اۋىستىرۋ تۋرالى سوتقا 103 ۇسىنىس جولداعان. ناتيجەسىندە, 61 سوتتالعان تۇزەۋ مەكەمەسىنە قايتارىلىپ, قالعانى قارالىپ جاتىر.
«سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلىن تومەندەتۋ ماقساتىندا پروباتسيا قىزمەتىندە سوتتالعانداردى ساۋساق ىزدەرى بويىنشا اۆتوماتتى تۇردە تىركەيتىن بيومەتريالىق تەرمينال ىسكە قوسىلدى. بۇرىن ايىپپۇلدى ءوندىرىپ الۋ تۋرالى سوت ۇكىمدەرى جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ قولىنا بەرىلەتىن. ەندى جاڭا ەرەجەگە ساي اتقارۋ پاراقتارىن ولارعا جىبەرۋ تاجىريبەسى توقتاتىلدى. بيىلعى 5 قاڭتاردان باستاپ №53 مەكەمەدە «Baiqa System» قاناتقاقتى جوباسى ىسكە قوسىلدى. ونىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى, ارنايى قۇرىلعان باعدارلاما تەلەفوندار مەن گادجەتتەردى, تىيىم سالىنعان وتكىر نەمەسە كەسەتىن زاتتاردى, ۇرىپ-سوققان, دەنەگە زاقىم كەلتىرگەن جانە سۋيتسيدتىك ارەكەتتەردى, رۇقسات ەتىلمەگەن جەردە تەمەكى شەككەندەردى, ءتۇتىن مەن ءورت وشاقتارىن, بەينەكامەرالاردى زاقىمداعانداردى نەمەسە ولاردىڭ تۇسىرىلىمىنە كەدەرگى كەلتىرگەندەردى اۆتوماتتى تۇردە تىركەيدى. ساراپتامالىق باعدارلاما تاۋلىك بويى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەيدى. جانە بارلىق بەينەكامەرادان كەلىپ تۇسكەن اقپاراتتى ءبىر ۋاقىتتا وڭدەپ, بەينەارحيۆتەر مەن وزگە دە دەرەكتەردى جادىندا ساقتايدى. ايتا كەتكەن ءجون, اتالعان جوبا ءوزىنىڭ وڭ ناتيجەسىن كورسەتە باستادى. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ 6 ايىندا 5 قىزمەتكەر مونيتورينگتىڭ كومەگىمەن 131 زاڭبۇزۋشىلىقتى انىقتاعان بولسا, 2025 جىلدىڭ جارتى جىلىندا باعدارلاما ارقىلى 4875 قۇقىقبۇزۋشىلىق تىركەلدى. انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتار بويىنشا 12 سوتتالعان تارتىپتىك يزولياتورعا قامالدى, 7 سوتتالعانعا تارتىپتىك جازا قولدانىلدى, 987 سوتتالعانمەن پروفيلاكتيكالىق اڭگىمەلەسۋ جۇرگىزىلدى.
قالا پروكۋراتۋراسى بەكىتكەن كەستەگە سايكەس ايىنا ءبىر رەت جەرگىلىكتى «وتىرار» تەلەارناسىنداعى «حالىق پەن بيلىك» باعدارلاماسىندا تىكەلەي سۇحبات بەرۋ ارقىلى زاڭ نورمالارىن ءتۇسىندىرىپ وتەدى. تىكەلەي ەفير بارىسىندا ازاماتتاردىڭ كوكەيىندە جۇرگەن كوپتەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرىلىپ, قوردالانعان ماسەلەنىڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتىپ جاتادى. بۇدان بولەك, شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى, جەرگىلىكتى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ايىنا ءبىر رەت مەگاپوليس تۇرعىندارىن جەكە قابىلدايدى. ولاردىڭ ىشىندە قالا پروكۋرورى رەتىندە مەن دە شاھار تۇرعىندارىنا اي سايىن جەكە قابىلداۋ وتكىزەمىن. سونداي-اق قالا پروكۋراتۋراسى قۇقىق قورعاۋ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان جانە جاستار ۇيىمدارىنىڭ قاتىسۋىمەن «زاڭ مەن ءتارتىپ اپتاسى» ءىس-شاراسىن ۇيىمداستىرادى. سونىڭ اياسىندا ماسەلەن, بيىلعى ماۋسىم ايىنىڭ اياعىندا «جىلجىمالى قابىلداۋ» اكتسياسى قولعا الىندى. اتالعان اكتسيا بارىسىندا پروكۋراتۋرا, پوليتسيا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت, ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتى جانە باسقا دا ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن بىرگە ازاماتتاردى ءموبيلدى قابىلداۋلار ۇيىمداستىرىلدى. ياعني قالانىڭ بارلىق اۋدانىن ارنايى اۆتوبۋس ارالادى. اسىرەسە «جىلجىمالى توپتار» حالىق كوپ جۇرەتىن جەرلەردە ايتالىق, ساۋدا ءۇيى, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى جانە تاعى سول سەكىلدى ورىنداردا جەكە قابىلداۋلار وتكىزدى. جالپى, «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى ەلگە كەرەك باستاما. سونىڭ ارقاسىندا قوعامدا ءتارتىپ ورناپ, ازاماتتاردىڭ جايلى ءومىر سۇرۋىنە قولايلى ورتا قالىپتاسادى. ءتارتىپ جوق جەردە بەرەكەسىزدىك بەلەڭ الادى. قازاقستان زايىرلى, دەموكراتيالى مەملەكەت, سونىمەن بىرگە قۇقىقتىق ەل ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. سول ءۇشىن زاڭ مەن ەرەجەگە قوعامنىڭ قاي سالاسى بولسىن مويىنسۇناتىنى انىق. ونسىز ءبىز وركەنيەتتىڭ كوشىنە ىلەسكەن ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرە المايمىز. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ زاڭ مەن ءتارتىپتى قاي كەزدە دە ءبىرىنشى ورىنعا قويادى. قازاقتىڭ داڭقتى باتىر ۇلى باۋىرجان مومىش ۇلى ايتقانداي «تارتىپكە باعىنعان قۇل بولمايدى, ءتارتىپسىز ەل بولمايدى», دەدى عابيت قاسىمبەك ۇلى.
قالا پروكۋرورى مالىمدەگەندەي «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتىنىڭ اياسىندا شاھار تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا بيىلعى ماۋسىم ايىندا پروكۋراتۋرا عيماراتىندا قۇقىق قورعاۋ مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان ماماندارىنىڭ بىرلەسكەن «اشىق ەسىك كۇنى» ۇيىمداستىرىلدى. وسى اتالعان ءىس-شارا اياسىندا ۋاكىلەتتى ورگاندار ازاماتتاردى قۇقىقتىق ماسەلەلەر بويىنشا جەكە قابىلدادى. سونىمەن بىرگە اتالعان اكتسياعا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى دە قاتىستى. ولار بۇل ءىس-شارادا قاداعالاۋ ورگانىنىڭ قىزمەتىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. سونداي-اق پروكۋراتۋرانىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى – IT مەن جاساندى ينتەللەكت سەكىلدى زاماناۋي تەحنولوگيا مۇمكىندىكتەرىن قالاي ءوز پايدالارىنا ىسكە اسىرىپ جاتقاندارىن كوردى. قالا پروكۋراتۋراسى بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاستىراتىن بولادى.
شىمكەنت
