الەۋمەتتىك قولداۋ جالعاسىن تابادى

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «بيۋدجەتتى وڭتايلاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ساق­تاۋ تۋرالى» تاقىرىبىندا ارنايى بريفينگ ءوتىپ, وندا سەناتتىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كومي­تەتىنىڭ مۇشەلەرى ءالي بەكتاەۆ پەن ۆلاديمير رەد­كو­كاشين وسى ماسەلەلەرگە قاتىستى ءوز ويلارىمەن ءبولىستى. الدىمەن ءسوز العان سەنا­تور ءا.بەكتاەۆ ۇكىمەتتىڭ كە­ڭ­ەي­­تىلگەن وتىرىسىندا قابىل­دانعان شەشىمدەر ەلباسى ن.ءا.نا­زارباەۆتىڭ 2014 جىلعى 11 قا­راشادا جاريالاعان حالىققا ارنالعان «نۇرلى جول – بولشاققا باستار جول» اتتى جولداۋىنىڭ زاڭدى جالعاسى ەكەنىن ەرەكشە اتادى. كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ەلباسى ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اكىمدەرگە بيۋدجەتتى كوز جۇما قىسقارتۋ ەمەس, ال ارتىق شىعىنداردى ىق­شام­­داپ وڭتايلاندىرۋ ارقىلى جۇرگىزۋ جاعىنا ەكپىن بەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى قىسقارتپاۋدى قاتاڭ تاپسىرعان. بۇل رەتتە دەپۋتات الەۋمەتتىك ءمىن­دەتتەمەلەردى ءۇش باعىتقا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولارىمەن ءبولىستى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جانە جالاقىلاردىڭ ۋاقتىلى تولەنۋىمەن بايلانىستى. حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ جانە تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋ جاعى دا نازاردان تىس قالماعان. سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن 19 مىڭنان استام مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, 1 ميلليوننان استام جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ قالۋعا قول جەتكىزىلگەن. جانە دە  جالاقىلاردىڭ ۋاقتىلى تولەنۋى جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ جا­نىنان قۇرىلعان ارنايى كو­ميسسيالاردىڭ باقىلاۋىندا بولىپ كەلەدى. بۇدان باسقا, جاڭادان قابىلدانۋى ءتيىس بيۋدجەت جوباسىندا ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادەنيەت, سپورت, الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە تاعى باسقا سالالاردا جۇمىس ىستەيتىن 1,5 ميلليونعا جۋىق قىز­مەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن ساق­تاۋ جانە ۋاقتىلى تولەۋ شارالارى قاراستىرىلاتىن بولادى. ەكىنشى باعىت بويىنشا ءسوز قوزعاعان ءا.بەكتاەۆ ەلىمىزدەگىدەي الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى كور­شىلەس بىردە-ءبىر مەملەكەتتە جوق ەكەنىن العا تارتتى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە  2 ميلليونعا جۋىق ادامعا – زەينەتاقى; 560 مىڭنان استام مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتقا – مەملەكەتتىك الەۋمەتتتىك  جاردەم­اقى; 172 مىڭ اسىراۋشىسى جوق ازاماتقا – مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك  جاردەماقى; 386 مىڭ جاڭا تۋعان بالاعا – بىرجولعى جاردەماقى جانە 551 مىڭ 18 جاسقا دەيىنگى بالاعا اي سايىنعى مەملەكەتتىك جاردەماقى تولەنىپ كەلەدى. وسى ماقساتتارعا بارلىعى 2,6 تريلليون تەڭگە قاراستىرىلسا, ونىڭ 1,6 تريلليونى تەك الەۋمەتتىك تولەمدەرگە باعىتتالادى ەكەن. سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن بولىنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەردى شامامەن 4 ميلليونعا جۋىق ادام نەمەسە ەل حالقىنىڭ تورتتەن ءبىرى اي سايىن جانە ۋاقتىلى الاتىن بولادى. ءۇشىنشى باعىت «جۇمىسپەن قامتۋ-2020 جول كارتاسى» باع­دارلاماسىنا قاتىستى ەكەندىگىن العا تارتقان سەناتور اتالعان باعدارلامانى كەيبىر ساراپشىلار جابۋ كەرەك دەگەنگە دەيىن بارعاندىعىمەن دە بولىسە كەتتى. ەلباسى دۇنيەجۇزىندەگى بولىپ جاتقان داعدارىس اسەرىنىڭ الدىن الۋ شارالارىنىڭ ىشىندە بۇل باعدارلامانىڭ ماڭىزى زور ەكەندىگىن جانە ونى جالعاستىرۋ قاجەتتىگىن ايتقانى ورىندى بولدى, دەيدى دەپۋتات.  جالپى, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020»  ىسكە اسا باستاعان 2011 جىلدان بەرى 461 مىڭ ازامات باعدارلامامەن قامتىلىپ, ولاردىڭ 70 پايىزى تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستىرىلىپتى.  تاعى ءبىر بەلگىلى بولعانى, 16,1 مىڭ ادام شالعايداعى, بولا­شاعى جوق اۋىلداردان كوشى­رىلىپ, اۋىلدى جەرلەردە 4 مىڭ­نان استام الەۋمەتتىك جانە ينفرا­قۇرىلىمدىق نىساندار جوندەلگەن. جانە دە 28,7 مىڭ ازامات شاعىن نەسيە الىپ, ءوزىنىڭ جەكە كاسىبىن اشقان. سونىمەن, سوڭعى ءۇش جىلدا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 0,8 پايىزعا تومەندەگەنى دە بەلگىلى بولىپ وتىر. ال جاھاندىق داعدارىستىڭ ەلىمىز ەكونوميكاسىنا سالقىنىن تيگىزبەي قويمايتىندىعى جونىندە ءسوز قوزعاعان ۆ.رەدكوكاشين «نۇرلى جول» باعدارلاماسىندا ينۆەستيتسيا تارتۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدى جالعاستىرۋ جونىندە ناقتى ايتىلعاندىعىن ورتاعا سالدى. وندا ءاربىر قازاق­ستاندىقتىڭ ماتەريالدىق جاع­دايىن ءارى قارايعى جاقسارتۋ جايى جان-جاقتى قاراستىرىلعان. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».