«ونداعان جىلدار بويى قوماقتى قارجى بولىنگەنىنە قاراماستان, اۋىزسۋ ماسەلەسى ءالى شەشىمىن تاپقان جوق. سوندىقتان, وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بەس جىل ىشىندە حالىقتىڭ 100 پايىزىن تازا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن. بۇل – ۇكىمەتتىڭ الدىندا تۇرعان باستى مىندەت», دەدى پرەزيدەنت.
بەرىلگەن مەرزىم اياقتالۋعا جاقىن. جولداۋدا ايتىلعان مىندەتتى ورىنداۋ ماقساتىندا تۇركىستان وبلىسىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى. دەگەنمەن اۋىزسۋمەن قامتۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىنا شاعىمدانۋشى اۋىل تۇرعىندارى دا از ەمەس. ياعني سان مەن ساپا سايكەس كەلمەي تۇر. بىرقاتار نىسانداردىڭ كەلەسى جىلعا وتپەلى بولىپ وتىرعانىن ەسكەرسەك, تاپسىرمانىڭ جىل سوڭىنا دەيىن ورىندالۋى كۇمان تۋدىرادى. رەتىمەن بايانداساق.
جاۋاپتى باسقارمانىڭ مالىمەتىنە جۇگىنسەك, جىل باسىنداعى جاعداي بويىنشا وڭىردەگى 807 ەلدى مەكەننىڭ 767-ءى (7 قالا, 760 اۋىل) نەمەسە 95,0%-ى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بيىلعا 63 نىساننىڭ قۇرىلىسىنا بيۋدجەتتەن 37,7 ملرد تەڭگە بولىنگەن. سونىڭ ىشىندە, بيىل 36 نىسان قۇرىلىسى اياقتالسا, قالعان 27-ءى 2026 جىلعا وتپەلى. بۇگىندە 40 اۋىل (31,4 مىڭ ادام) اۋىزسۋمەن قامتىلماعان. وبلىس كولەمىندە جالپى –129, ونىڭ ىشىندە اۋدان, قالا اكىمدىكتەرىنە قاراستى – 68, «قازسۋشار» رمك-نىڭ «وڭتۇستىكاۋىزسۋ» فيليالى تاراپىنان 61 ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنا اۋىزسۋ كەستەمەن بەرىلەدى. بيىل كەلەس اۋدانىندا 13 ەلدى مەكەن, سارىاعاشتا – 9, ورداباسىدا – 3, وتىرار مەن بايدىبەك اۋداندارىندا 2 ەلدى مەكەننەن, قازىعۇرتتا 1 اۋىل اۋىزسۋمەن قامتىلماق. جۋىردا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى زۇلپىحار جولداسوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن مونيتورينگ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىن زەردەلەۋ بويىنشا كەزەكتى شتاب وتىرىسىندا كەمشىلىكتەرگە جول بەرگەن جاۋاپتى باسشىلار مەن مەردىگەرلەرگە قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسالدى. ەسكەرتۋ جاساۋعا سەبەپتەر دە جوق ەمەس. ويتكەنى وبلىستىڭ بىرقاتار قالا مەن اۋداندارىندا اۋىزسۋعا قاتىستى ماسەلەلەر جەتەرلىك. ءوڭىر تۇرعىندارىن اۋىزسۋمەن قامتۋعا قاتىستى جاۋاپتى باسقارمادا باسشى ءجيى اۋىساتىنى دا كوپ جايتتى اڭعارتادى.
وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى ت.ۋسۋباليەۆتىڭ بىزگە بەرگەن مالىمەتىنە قاراعاندا, قالالاردىڭ قامتىلۋى دەڭگەيى جوعارى بولعانىمەن, ارىس, شاردارا, لەڭگىر, سارىاعاش قالالارىن اۋىزسۋمەن قامتۋدا وزەكتى ماسەلەلەر بار. اتاپ ايتقاندا, ارىس قالاسىندا 2 000 ابونەنتكە سۋ بەرىپ وتىرعان سۋ ايداۋ ستانساسىندا تازارتۋ قوندىرعىسى ورناتىلماعان. اۋىزسۋ تۇندىرىلىپ, حلورلاۋ ارقىلى زالالسىزداندىرىلىپ بەرىلىپ كەلەدى. اتالعان ستانسا مينيسترلىككە قاراستى «قازسۋشار» كاسىپورنىنىڭ تەڭگەرىمىندە. سونىمەن قاتار ارىس قالاسىنداعى «تەمىرجولسۋ» جشس-نا قاراستى سۋ تازارتۋ ستانساسىندا, توزىعى جەتكەن سۋ جۇيەلەرىندە (2 200 ابونەنت) دە وزەكتى ماسەلەلەر قالىپتاسقان. شاردارا قالاسىندا سۋ تازارتۋ ستانساسىنىڭ توزىعى جەتكەن, جاز مەزگىلىندە قويماداعى سۋ دەڭگەيى تومەندەپ, سۋدىڭ ساپاسى ناشارلايدى. ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا «تاما-تاستانبەك» جەر استى سۋ كوزىنەن توپتىق سۋ قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. لەڭگىر قالاسىنىڭ اشىق سۋ كوزدەرى – كوكتەرەك, قاراباستاۋ بۇلاقتارى جاۋىن-شاشىن كەزىندە لايلانىپ, سۋدىڭ ساپاسىنا قاتىستى ماسەلەلەر تۋىندايدى. سونىمەن قاتار بۇل سۋ كوزدەرىندەگى تازارتقىش قوندىرعىلارىنىڭ قۋاتتىلىعى جەتكىلىكسىز بولۋىنا وراي, ءتيىستى دەڭگەيدە تازارتىپ ۇلگەرمەيدى. تولەبي اۋدانى اۋماعىنداعى كوكسايەك اۋىلدىق وكرۋگىندە 300 وتباسى اۋىزسۋدى ارىقتان ءىشىپ وتىرعانىن ايتىپ, مۇقتاجدىقتارىن اقپارات قۇرالدارى ارقىلى جاريا ەتكەن سوڭ عانا ءتيىستى شارالار قابىلدانىپ, ماسەلە شەشىمىن تاپقانداي بولدى. تاسارىق, قاراتوبە اۋىلدىق وكرۋگتەرىنە قاراستى ەلدى مەكەندەرگە بىرنەشە جىل بۇرىن جۇرگىزىلگەن اۋىزسۋ جۇيەسى ءتيىمسىز بولىپ شىقتى. جاۋىن-شاشىندى كۇندەرى تۇرعىندار قۇبىردان لاي سۋ ىشەدى. سەبەبى اۋىزسۋدىڭ باسىنا تازارتقىش قوندىرعىلار ورناتىلماعان. ونىڭ ۇستىنە جوعارىدان كەلەتىن سۋدىڭ قىسىمى دا ەسەپكە الىنباعان. وسىنداي كەمشىلىكتەر سالدارىنان كەيبىر اۋىلدار, كوشەلەر ورتالىق سۋ قۇبىرىنان اجىراپ, بۇرىنعى جۇيەنى قولدانۋعا ءماجبۇر. تۇرعىندار جاڭا جوبانى ىسكە اسىرۋعا بيۋدجەتتەن جۇمسالعان قىرۋار قارجىنىڭ قايىرى بولماعانىن ايتادى. سارىاعاش قالاسىندا جالپى توپتاسقان سۋ قۇبىرىنا قوسىلعان ەلدى مەكەندەردى تولىق سۋمەن قامتۋدا جاز مەزگىلىندە سۋ تازارتۋ ستانساسىنىڭ قۋاتى جەتپەيدى. بۇگىندە ر-1 كانالىندا ماگيسترالدى سۋ قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
جوعارىدا ايتىلعانداي, 40 اۋىل سۋ قۇبىرىمەن قامتىلماعان. سونىڭ ىشىندە, 30 ەلدى مەكەندە قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قالعان 10 ەلدى مەكەن قولدانىستاعى سۋ كوزدەرىمەن (ۇڭعىمالار, قۇدىقتار) قامتىلعان. اۋىزسۋ سالاسىندا قايتا-قۇرۋ, كەڭەيتۋ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا ارنالعان 44 جوباعا ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىنعان. جالپى قۇنى – 37 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى, اتالعان جوبالار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ناقتىلاۋىنا ۇسىنىلعان. دەگەنمەن قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىندە قيىندىقتار بار.
جەتىساي اۋدانى ش.دىلدابەكوۆ اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى سىرابات ەلدى مەكەنى تۇرعىندارىنىڭ اۋىزسۋ ساپاسىنا قاتىستى ارىز-شاعىمى بار. اۋىل تۇرعىنى كامالبەك ورتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2012 جىلعا دەيىن اۋىزسۋعا قاتىستى پروبلەما بولماعان. «سول جىلدارى قازىنادان 50 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ, اۋىزسۋدىڭ ۇڭعىماسى قايتا قازىلدى. وسى كەزدە ۇڭعىمادان اششى سۋ شىقتى. ول ىشۋگە جارامسىز بولعان سوڭ جابۋعا تۋرا كەلدى. اۋىل سول كەزدەن باستاپ كورشىلەس بىرلىك اۋىلىنىڭ اۋىزسۋ جۇيەسىنە قوسىلعان. بىراق بۇل سۋ دا تازا ەمەس, اششى. جالپى ءبىز تۇراتىن ش.دىلدابەكوۆ وكرۋگىندەگى اۋىلداردىڭ بارىندە وسى جاعداي. ىشەتىن سۋدىڭ ساپاسى ناشار. اۋىلعا قويىلعان سۋ تازارتقىش «ومەگا» قوندىرعىسىنان شىققان سۋدىڭ كولەمى ماردىمسىز. ول سۋدى تۇرعىندار ءليترىن 2 تەڭگەدەن ساتىپ الادى. قازىر كولىگى بارلار تىرشىلىك ءنارىن باسقا جاقتان تاسىپ ىشەدى. سىراباتتاعى 1400-گە جۋىق تۇرعىننىڭ كورگەن كۇنى وسى بولىپ تۇر. كولىگى جوقتار امالسىزدان اششى سۋ ىشەدى. جاڭا ۇڭعىما قازۋعا ارنايى جەر بولىنگەن. بىراق اۋدانداعى اتقامىنەرلەر مەن مەردىگەر ۇڭعىمانى مۇلدەم باسقا جاقتان قازىپ, جۇمىستارىن دۇرىس جۇرگىزىپ جاتقان جوق», دەيدى ك.ورتاەۆ.
دەگەنمەن ش.دىلدابەكوۆ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى قانات تىلەۋوۆ حالىققا بەرىلىپ جاتقان سۋعا ءتيىستى ورگاندار «ىشۋگە جارامدى» دەگەن قورىتىندى بەرگەنىن ايتىپ وتىر. «2012 جىلى اۋىلداعى اۋىزسۋ ۇڭعىماسىن قايتا قازۋ جۇمىستارى «اقبۇلاق» باعدارلاماسى اياسىندا جۇرگىزىلگەن. قازىلعان جەردەن اششى سۋ شىققان. وسىدان كەيىن سىرابات كورشىلەس بىرلىك اۋىلىنىڭ اۋىزسۋ جۇيەسىنە قوسىلعان. ياعني ءدال قازىر اۋىل اۋىزسۋ جۇيەسىمەن قامتىلعان, ەسەپتەگىش قۇرالدار ورناتىلعان. سۋ تاۋلىگىنە 24 ساعات بويى اعىپ تۇر. تۇرعىنداردىڭ سۋدىڭ ساپاسىنا كوڭىلى تولمايتىن شىعار. بىراق بىزدە اششى سۋ, ءتاتتى سۋ دەگەن ۇعىم جوق. سۋدىڭ ساپاسىنا سەس «ىشۋگە جارامدى» دەگەن قورىتىندى بەرگەن. سىراباتتا جاڭا اۋىزسۋ ۇڭعىماسىن قازۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتكەن. بۇعان تاپسىرىس بەرۋشى – اۋداندىق ەنەرگەتيكا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمى. مەردىگەر مەكەمە 300 مەتردەي قازىپ قويدى. شىققان سۋ ساراپتاماعا جىبەرىلگەن», دەيدى اۋىل اكىمى.
تىرشىلىك نارىمەن قامتىلۋ دەڭگەيى تومەن اۋداندار – سارىاعاش (11 اۋىل), كەلەس (19 اۋىل). كەلەس اۋدانىنا قاراستى 83 ەلدى مەكەننىڭ 64-ءى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋمەن تولىق قامتىلعان. بۇل اۋىزسۋمەن قامتىلۋ دەڭگەيىنىڭ 88,4%-عا جەتكەنىن كورسەتەدى. 19 ەلدى مەكەندە اۋىزسۋ جۇيەسى ءالى تولىق جۇرگىزىلمەگەن. قازىردە 14-ىندە قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جاز مەزگىلىندە اۋىزسۋ تۇتىنۋ كولەمىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى اباي اۋىلىندا سۋ تاپشىلىعى بايقالعان. بۇل ماسەلەنى ۋاقىتشا شەشۋ ماقساتىندا ارنايى كولىكتەر ارقىلى اۋىزسۋ تاسىمالداۋ كەستەسى بەكىتىلىپ, تۇرعىندارعا جۇيەلى تۇردە جەتكىزىلىپ وتىر. سونىمەن قاتار اباي اۋىلىنداعى 4 اۋماقتاعى سۋ تازارتاتىن ءمودۋلدى قۇرىلعىلار جوندەۋدەن ءوتىپ, تولىقتاي ىسكە قوسىلىپتى. اۋدان بويىنشا اۋىزسۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋگە باعىتتالعان جوبا اياسىندا الپامىس باتىر اۋىلدىق وكرۋگىندە 4 گا جەرگە 20 000 تەكشە مەترلىك سۋ قويماسىن, بىرتىلەك اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى كولتوعان ەلدى مەكەنىندە 1 گا اۋماققا 600 تەكشە مەترلىك سۋ قويماسىن سالۋ جوسپارلانعان. بۇل – 25 مىڭنان استام ادامنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى جوبا. «شاردارادا – 3, ماقتاارالدا – 1, كەلەستە – 4, سارىاعاشتا 2 اۋىلدىڭ تۇرعىندارى كەشەندى بلوك مودۋلدەرىن ورناتۋعا قارسى بولىپ وتىر, وسىعان بايلانىستى تۇرعىنداردىڭ كەلىسىمى الىنىپ, ءتيىستى حاتتاما تۇزىلگەن. مينيسترلىككە حاتتامالار تولىق ۇسىنىلعان», دەلىنگەن باسقارمانىڭ مالىمەتىندە.
جوعارىدا ايتىلعان جەتىساي اۋدانىنداعى سىرابات اۋىلى باسقارمانىڭ ەسەبى بويىنشا اۋىزسۋمەن قامتىلعان ەلدى مەكەندەردىڭ ساناتىنا كىرەدى. بىراق قۇبىرمەن كەلگەن سۋدى كوپ تۇرعىندار اششى بولعاندىقتان تۇتىنبايدى. اۋدان ورتالىعىنا سابىلىپ, تۇششى سۋ تاسيدى. ياعني اۋىزسۋمەن قامتىلعانداردىڭ ەسەپتىك سانىن كوبەيتىپ تۇر.
تۇركىستان وبلىسى
