اۋعاندا بولعان بارلاۋشى

سوعىستىڭ اتى – سوعىس, ول ادامزاتقا تەك قاسىرەت اكەلەتىنىمەن عانا بەلگىلى. ال سوعىستىڭ سالدارىن بارىنشا ازايتۋ ءۇشىن ادامدار ءتۇرلى امالعا بارادى. سوناۋ 1979 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ينتەرناتسيونالدىق بورىشتارىن وتەۋ ماقساتىمەن اۋعانستانعا قازاقستاننان تالاي ادام اتتاندى. ولاردىڭ ءبارى دە قولدارىنا قارۋ ۇستاعان, ۇستەرىنە فورما كيگەن اسكەريلەر رەتىندە ەسەپتەلدى. بىراق سولاردىڭ اراسىندا باسشىلىق قانا بىلەتىن, وزگە ەشكىم ءجۇرىس-تۇرىسىنان دا سىر تارتىپ سەزە المايتىن بارلاۋشىلار بولدى. ولاردىڭ اۋعانستاندا كورسەتكەن ەرلىكتەرى قالاي, قايتىپ جۇزەگە اسقانىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەيدى. مىنە, وسىعان وراي قانقۇيلى سوعىستا تەك جاۋمەن شايقاسىپ قانا قويماي, ولاردىڭ قارسىلىعىن قايتارۋ مەن قاۋىپتىڭ نەگىزگى كوزىن قۇرتۋ ءۇشىن استىرتىن امالدارعا بارعان سىرتقى بارلاۋ ارداگەرىنىڭ اسقان ەرلىگى تۋرالى از-كەم اڭگىمە قوزعاۋدى ءجون كوردىك. ال جالپى اۋعانستانداعى سوعىسقا قازاقستاننىڭ كوپتەگەن سىرتقى بارلاۋ قىزمەتكەرلەرى قاتىسىپ, ەلگە ابىرويمەن ورالدى. جوعارىدا اتاعانىمىزداي, ولاردىڭ بىرقاتارى ءالى دە ءمىن­دەتتەرىن اتقارۋدى جالعاس­تىرىپ جاتسا, ەندى ءبىرى قۇرمەتتى دەمالىستا ءجۇر. دەمەك, زەينەتكە شىققان كەيبىر سىرتقى بارلاۋ ارداگەرلەرىن اتاپ وتۋگە ابدەن بولادى. ماسەلەن, ولار­دىڭ قاتارىندا پولكوۆنيكتەر توقتارحان كۇزەمباەۆ, ابدىعاپار ميرمانوۆ, تولەۋحان بوقاجانوۆ, قابدوللا بەكجانوۆ, تالعات ءامىر­عاليەۆ پەن پودپولكوۆنيك ولەگ گريشەچكين بار. اتال­عان بارلاۋشىلارىمىز كور­سەتكەن ەرلىكتەرى ءۇشىن كسرو جانە اۋعانستاننىڭ وردەن, مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان. وسى ارداگەرلەردىڭ قاي-قاي­سىسىن بولماسىن جەكە دارا الىپ, اۋعان سوعىسىنداعى ءىس-ارەكەتتەرىن بايانداۋ ارقىلى سول ءبىر قاسىرەتتى ۋاقىتتىڭ تاريحى دا تۇزىلمەك. سوندىقتان ءبىز, الدىمەن, اۋعان سوعىسىندا قاجەتتى ناقتى اقپاراتتاردى الۋ, باندا قۇرىلىمدارىنىڭ شوعىرلانعان كوزى قاي جەردە ەكەندىگىن تۋرا انىقتاۋ, جويۋ نەمەسە ولاردىڭ قاتارىنا جانسىز ەنىپ, مۇمكىندىگىنشە حالىقتىق وكىمەت جاعىنا تارتۋ سەكىلدى قۇپيا دا اسا قاۋىپتى مىندەتتەردى ات­قارعان ابدىعاپار ميرمانوۆتىڭ اسكەري تاپسىرمالاردى ورىنداۋ كەزىندە كورسەتكەن باتىرلىعى مەن تاپقىرلىعىن پاش ەتپەكپىز. ول كەزدە, ياعني 1986 جىلى ابەكەڭ تالدىقورعان وبلىسى بويىنشا قاز كسر مقك باسقارماسى بارلاۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ەدى. سودان ءبىر كۇنى ونى ماسكەۋگە شاقىرتتى. جالعىز بۇل ەمەس, وداق بويىنشا بارلىعى 17 ادام كسرو مقك ءبىرىنشى باس باسقارماسىنا (سىرتقى بارلاۋ) جينالدى. ولار­دىڭ بارلىعى دا قاتارداعى مقك جاي قىزمەتكەرلەرى ەمەس, سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلگەن مقك باسقارماسى باستىقتارىنىڭ ورىن­باسارلارى مەن اسا ماڭىزدى ءبولىم جەتەكشىلەرى-تۇعىن. سويتسە بۇلارعا تاڭداۋ تەككە تۇسپەگەن: ينتەرناتسيونالدىق بورىشتارىن وتەۋ ءۇشىن اۋعانستانعا باراتىندارى بەلگىلى بولدى. ال ول كەزدەگى سوعىس ورتىنە شارپىلعان اۋعانستانداعى جاعداي قانداي ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى ەدى. احۋال قيىنداپ بارا جاتقان شاق. كسرو بيلىگىنە جاۋدىڭ قارسىلاسقان جاساقتارىن جويۋدىڭ ءبىر امالىن تابۋ كەرەك بولدى. سوعىستا بۇل مىندەتتى ورىنداۋدىڭ وڭاي ەمەستىگى بەلگىلى. قارسىلاسقان جاۋدىڭ دا استىرتىن بارلاۋ جۇرگىزۋدە قاراپ وتىرمايتىنى راس. دەمەك, بۇل جولعى اتتاناتىن توپ بارلىق تالاپقا جاۋاپ بەرەتىن, اسقان دايىندىقتان وتكەن, «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىندەي قايتپاس قايسار عانا ەمەس, اسا ەپتىلىك پەن كەز كەلگەن تىعىرىقتان شىعۋدىڭ امالىن تابا الاتىن تاپقىرلىق, بىلىكتىلىكتىڭ يەسى بولۋى كەرەك. سوندىقتان اتالعان توپقا ارنايى دايىندىق جۇرگىزىلىپ, ەڭ الدىمەن, سول ەلدىڭ ءتىلىن ءبىلۋ ۇيرەتىلەدى. سودان ابدەن دايىندالىپ, قيىن دا, قاۋىپتى تاپسىرمانى ورىنداۋعا دايىن دەگەن كەزدە بارلاۋ توبى شەكاراعا اتتاندى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, سىرت كوزگە ولاردىڭ ءبارى دە اسكەري ادامدار بولاتىن. وزدەرىنە لاقاپ ەسىمدەر تاعىلدى. ابەكەڭ بولسا, ەكونوميكالىق وكىلدىكتىڭ جاي قاتارداعى ينجەنەر-جوندەۋشىسى بولىپ ءوتتى. دەگەنمەن,  اۋعانستاندا كسرو-نىڭ كەڭەسشىلەرى بولاتىن. جەرگىلىكتى جەرلەردە ولاردى «مۋشاۆەرلەر» دەپ اتاپتى. مۇنداي كەڭەسشىلەردى مقك, ءىىم, قورعانىس مينيسترلىكتەرى ۇستادى. ارينە, پارتيا, كومسومول تاراپىنان دا كەڭەسشىلەردىڭ بولعانى انىق. سوعان سايكەس اتالعان توپ باعىت العان فارياب پروۆينتسياسىندا جالپى باسشىلىقتى مقك قولىنا العان 31 كەڭەسشى بولىپ, سولاردىڭ قاتارىنا ابدىعاپار دا قوسىلدى. كورىنىپ تۇرعان جاۋدىڭ جا­عاسىنان الىپ اتىپ ۇرۋ, ۇرىس دالاسىندا قاسىق قانىڭ قالعانشا شايقاسۋ – ناعىز سوعىستىڭ ءبىر امالى عوي. ال مۇندا باسقان ءار قادامىڭدى اڭدىپ, تۋ سىرتىڭنان پىشاق ۇراتىن, اگەنت رەتىندە كەلىپ جاسىرىن ويران سالاتىن باندالار ءىسى جەرگىلىكتى بەيبىت تۇرعاندار ءۇشىن دە وتە قاۋىپتى ەدى. سوندىقتان قاراپايىم كوزگە موماقان بولىپ كورىنەتىن باندالار توبىنىڭ حالىق شارۋاشىلىعىنا نەمەسە اسكەري نىساندارعا دايىندالىپ جاتقان شابۋىلدارى تۋرالى الدىن الا اقپارات الۋ وتە جوعارى باعالاندى. ويتكەنى, 1987-1989 جىلدارى فارياب پرو­ۆينتسياسىنىڭ ايماعىندا عانا ون مىڭنىڭ ۇستىندە ادامى بار 150 قارۋلى باندا قۇرىلىمى بولعان ەكەن. ءتۇرلى باعىتتاعى پارتيالارداعى ءۇش مىڭنان اسا ادام بىتىمگە كەلمەيتىندەر بول­سا, ءتورت مىڭعا تارتا ادام جاع­دايدىڭ ارتىن باعۋمەن ءجۇر­گەن. سوندىقتان كىمنىڭ-كىم ەكەنىن تاپ باسا ايىرۋ دا قيىنعا تۇسەدى. كۇندىز قاراپايىم شارۋا بولىپ جۇرگەن جان, تۇندە باس كەسەر بانداعا اينالىپ شىعا كەلەدى. ءسويتىپ, مودجاحەدتەر قىشلاقتاعى قاراپايىم جانداردى توناپ, جيعان-تەرگەندەرىن تارتىپ اكەتىپ وتىرادى ەكەن. ونىمەن قويماي حالىقتىق بيلىكتىڭ قارۋلى كۇش­تەرى نىساندارى مەن قالا بەرسە كەڭەستىك شەكاراشىلارعا قىر­عيداي تيەدى. سوندىقتان بۇل قارۋلى باندا ۇيىمدارىن تاۋىپ, كوزىن قۇرتۋ وڭاي شارۋا ەمەس ەدى. فارياب پروۆينتسياسىندا جەدەل توپتى باسقارعان ءا.ميرمانوۆقا اسا اۋىر مىندەتتىڭ ءبىرى جۇكتەلدى. العا قويىلعان تاپسىرماعا ساي چەكيستىك-اسكەري وپەراتسيانى «دار­باند» دەپ اتاعان. ونداعى ماق­سات – ەشۋاقىتتا بىتىمگە كەل­گىسى كەلمەيتىن سايد الاۋدين باس­­تاعان ءىرى باندا شوعىرىن جويۋ بولدى. باندا قۇرامىندا كەز كەلگەن ساتتە ويران سالىپ, قى­لىش سەرمەر 250-دەي اتقامىنەر بول­عان. ونىڭ ۇستىنە ولار اتالعان پرو­ۆينتسياداعى 15 قىشلاقتى ۋىسىندا ۇستاپ وتىرعان. وسىعان وراي ءار قىشلاقتا مودجاحەدتەردىڭ ءوز ادامدارى بار دەپ ەسەپتەسە, كەز كەل­گەن ۋاقىتتا ولاردىڭ سا­نى ون ەسە ۇلعايىپ شىعا كەلۋى ءمۇ­م­­­­­­­كىن ەكەن. دەمەك, اسكەري كە­ڭ­­ەستە س.الاۋدين بانداسىن جويۋ جونىندەگى ناقتى شارالار جەر­گىلىكتى حالىقتىڭ قامىن ويلاۋدان تۋىنداعانى ءسوزسىز ەدى. الايدا, س.ءالاۋديننىڭ اتى جەر جارعانىمەن ونىڭ ءداپ قايدا جۇرەتىنىن ەشكىم بىلمەدى. سوعان ساي ونى ۇستاۋ دا, ونىڭ بانداسىن تابۋ دا مۇمكىن بولمادى. دەگەنمەن, بارلاۋشىلار قا­راپ جاتپاعانى جانە بەلگىلى. اگەن­تۋرالىق جەدەل شارالاردىڭ ارقاسىندا اتالعان باندانىڭ ءبىر­قاتار مۇشەلەرىن ارباۋعا قول جەتتى. اربالعان اگەنتتەر س.الاۋ­ديننىڭ ناقتى شتاب ورنىن ايتىپ بەردى. بىراق س.الاۋدين دە ءوزىنىڭ باسى التىنعا باعالانعانىن بىلسە كەرەك, تۇرعىلىقتى ورىنىن ۇنەمى وزگەرتىپ وتىردى. تاپ باسىپ, ۇستىنەن ءتۇسۋ مۇمكىن بولمادى. سودان اقىرى ۇزدىكسىز ىزدەنۋدىڭ ارقاسىندا الگى باندا باسشىسىنىڭ كەڭەستىك شەكاراشىلار قارۋلانعان قارا ءتۇستى, شولاق اك اۆتوماتىنا وراسان قى­زىعۋشىلىعى بار ەكەندىگى تۋرالى جاسىرىن حابار جەتەدى. بۇل ءا.ميرمانوۆ ءۇشىن «كوكتەن ىزدەگەنى جەردەن تابىلعانداي» بولدى. س.الاۋدين, ءتىپتى, سونداي اۆتوماتتى جەكە ءوزى ۇستاعىسى كەلىپ, اگاركي قاراماعىنداعى كىم­دە-كىم ونى تاۋىپ اكەلسە, مول اقشا بەرەتىنىن دە ايتىپتى. «سۇراعانعا ىزدەگەن» دەگەندەي, ابەكەڭ وعان «كومەكتەسۋدىڭ» جوس­پارىن قۇرادى. بۇل ءۇشىن پولكوۆنيك ءا.مير­مانوۆ اۆتوماتتى تابىستاۋدىڭ جوسپارىن مىقتاپ ويلاستىردى. وقتاۋلى مىلتىق ءبىر كۇنى اتىلادى دەيدى. سوندىقتان بارلاۋ­شىلار شەكاراشى پراپورششيك ارقىلى سۇرالعان اۆتوماتتى باندا باسشىسىنا «ساتقىزادى». ۇناتقان قارۋىن وڭاي قولىنا تۇسىرگەن س.الاۋدين ءماز بولىپ قۋانادى. ءتىپتى, ەش كۇدىكتەنبەيدى. قايدا بارسا دا, تارتىمدى بول­عانىمەن اجال سەبەتىن قارۋدى سيپالاپ قويىپ, جانىنان تاس­تامادى. بارلاۋشىلار تاپ وسىن­داي جاعدايدى كۇتكەن ەدى. وي­لاعاندارى تۋرا شىقتى. ساعىنا «ساتىپ» العان اۆتوماتى ءوزىنىڭ, ياعني سايدتىڭ ءىزىن اڭدىپ, انىقتاپ «مەن مۇندالاپ» تۇردى. ونىڭ قايدا بارىپ, قايدا جۇرەتىنى دە بەلگىلى بولدى. ءسويتىپ, ءبىر كۇنى سايدتىڭ تۇرپاحتۋ قىشلاعىنا باراتىن ۋاقىتى كەلدى. ول ءۇشىن جەكە كۇزەتىنە لايىقتاپ ونشاقتى اتتىلىنى ەرتىپ, جولعا شىعادى. ال الگى جانىنان تاستامايتىن اك اۆتوماتىندا بارلاۋشىلار الدىن الا ورناتقان راديوماياك ونىڭ قالاي قاراي باعىت الىپ, قاي جەردە كەتىپ بارا جاتقانىنان بەلگى بەرىپ تۇردى. نەگىزگى بار سىر وسىندا ەدى. بۇدان كەيىنگى جاعداي تەحنيكا ىسىنە بەرىلدى. ۋاقتىلى اۋەگە كوتەرىلگەن قوس «مي-24» تىكۇشاقتارى راديوماياك بەلگىسى بويىنشا جەلە جورىتىپ بارا جاتقان باندالاردىڭ تۋرا ۇستىنەن شىقتى. باندالار جان-جاققا تاراقانداي بىتىراي قاشتى. بىراق س.الاۋدين قولتىعىنداعى راديوماياك «مەن مۇندالاپ» قويماي قويدى. سول تۇسقا قوس تىكۇشاقتان بىردەي جاۋدىرىلعان وقتان سايد الاۋدين قۇتىلا المادى. تاباندا جەر جاستاندى. قالعاندارى دا وققا ۇشتى. ارتىنشا بارلاۋشىلار «دارباند» جوسپارىنىڭ ەكىنشى بولىمىنە كوشتى. ويتكەنى, اتىنان ات ۇركەتىن الاۋدين ءول­گەنىمەن باندانىڭ نەگىزگى توبى, قارۋ-جاراقتىڭ ءىرى قويمالارى دارباند قىشلاعى ايماعىنىڭ ءبىر بەكىنىسىندە قالعانى انىق. ال ول تۇسقا ءوتۋدىڭ ءوزى تىپتەن قاۋىپتى بولاتىن. سوندىقتان سايدتىڭ ولىمىنەن باندا مۇشەلەرىنىڭ العاشقىدا ەسەڭگىرەپ, ابدىراپ قالعان ءساتىن ۇتقىر پايدالانا بىلگەن بارلاۋشىلار اگەنتۋرا مەن سەنىمدى بايلانىستار ارقىلى باندالاردىڭ اياسىنداعى ءبىر بەكەتتى ءاپ-ساتتە الداپ-سۋلاپ قاراتىپ الدى. الگى ساتىلعان باندالار كەڭەستىك شەكاراشىلاردىڭ موتورلاندىرىلعان توبىنا جول اشىپ بەردى. سونىڭ ارقاسىندا باندانىڭ شوعىرىنا تۇتقيىلدان تيگەن پروۆينتسياداعى حالىق بي­لىگىنىڭ قارۋلى كۇشتەرى اي­قاسقا اتتانداپ كىرىسەدى. سايد ءالاۋديننىڭ بەكىنىسىن باسىپ الۋ تابانى كۇ­رەك­تەي بەس ساعاتقا سوزىلدى. اقى­رى كەسكىلەسكەن شايقاستا بان­دالاردىڭ كوزى تولىقتاي جويىلىپ, ۇلكەن كولەمدە قارۋ-جاراق پەن وق-دارىلەر جانە باعالى زاتتار مەن ازىق-ت ۇلىك الىندى. باعالى زاتتار مەن ازىق-ت ۇلىك سول جەردە-اق جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا تابىس­تالدى. ءيا, تام-تۇمداپ جينالعان بار­لاۋ قىزمەتىنىڭ اقپاراتتارى قاشاندا ءبىر شەشىمگە كەلۋدە قۇندى ەكەنى داۋسىز. بىراق قارسى جاقتىڭ دا قاراپ جاتپايتىندىعىن ويلاساڭ, تەك وزىق بارلاۋ ءىسى عانا بەلگىلى ءبىر كۇتكەن ناتيجە بەرەتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان اۋعان سوعىسىندا, كوبىنە, تولىققاندى الىنعان بارلاۋ اقپاراتتارى عانا ىسكە اسقان كورىنەدى. ال كەي جاعدايدا, وكىنىشكە قاراي, بارلاۋ قىزمەتىنىڭ انىقتىعىنا ساي جۇرگىزىلگەن جەدەل شارالار ەش ناتيجەسىن دە بەرمەگەنى جاسىرىن ەمەس. كورسەتىلگەن باندالار شوعىرلانعان جەرگە كەلگەن قارۋلانعان توپ ولاردىڭ ورنىن سيپاپ قالعاندارى دا بار. ويتكەنى, مودجاحەدتەر دە حالىق بيلىگى ورگاندارىندا وزدەرىنىڭ اگەنتتەرىن ۇستاعان. سونىمەن قا­تار, تۋىسقاندار مەن جاي جاق­تاسۋشىلاردىڭ دا كەيدە ءسوز تا­سيتىندىعىن ەسكەرگەن ءجون. ال ارنايى دايىندىقتان ءوتىپ, اۋعان­عا بارعان ابەكەڭ توبى مۇ­نىڭ ءبارىن الدىن الا ەسكەرگەن ەدى. تىڭعىلىقتى دايىندىقتان ءوت­كەندىگى ءوز ناتيجەسىن بەردى. جالپى, ەندى اشىعىن ايتار بولساق, مودجاحەدتەر پايدالاناتىن قارۋلار دا تەگىن ەمەس ەدى. ولاردا, ءتىپتى, ءارى-بەرلى الىپ جۇرۋگە ىڭعايلى اۋە-زىمىران كەشەنى دە بولعانى جاسىرىن ەمەس. بىراق وعان كوبىنە امە­ريكالىق «ستينگەر» تۇرىنە ۇقساس اعىلشىندىق «بلوۋپايپ» قورەك كوزى قاجەت ەدى. وسىنى جاقسى بىلەتىن كابۋلداعى كسرو مقك وكىلدىگى اۋعانستانداعى بارلىق جەدەل توپتارعا اتالعان قورەك كوزىن قالايدا قولعا ءتۇسىرۋدى تاپسىردى. ونى كەڭەس جاعى قولعا تۇسىرسە باندا توبىنا اۋە-زىمىران كەشەنىن تولىقتاي كۇشىندە پايدالانۋ ارمانعا اينالىپ قالا بەرمەك. وسىنداي تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن بارلاۋشىلار اتتىلى ساربازدار ارەكەتىن ۇتىمدى پايدالانا ءبىلدى. وتقا ورانعان فارياب پروۆين­تسياسىنداعى تساراندوە (ميليتسيا), ۇلتتىق پولكتەرى سەكىلدى قارۋلى بولىمشەلەردىڭ ىشىنەن, اسىرەسە, مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك مينيسترلىگىنىڭ مقم باسقارماسى ايرىقشا قۋاتتى ەدى. ونىڭ جەكە قۇرامى 1992 ادامنان تۇردى. سول سياقتى مقم جانىندا قاراۋىندا بتر-لار مەن ارتيللەرياسى بار ەكى جەدەل باتالون بولدى. بۇعان قوسا الگى جەدەل باتالوننىڭ قۇرامىنا اتتىلى ۆزۆودتار ەندى. مىنە, وسى اتتىلى اسكەريلەر قارۋ-جاراق تاسىمالدايتىن كوشتەردىڭ جولىن كەسۋدە ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. ءتىپتى, بارلاۋشىلار ولاردى «جالعان باندالار» رولىندە كورسەتۋگە دە پايدالانا ءبىلدى. ال بۇل جەدەل قيمىلدايتىن اتتىلى ساربازدار, راسىندا, جا­سىرىن قىزمەت ەتتى. ولار ءوز ءۇي­لەرىندە تۇرىپ, بەيبىت ادامداردىڭ تۇرمىسىن كەشتى. ارقايسىسىنىڭ قولدارىندا ىقشام راديوستان­سا بولدى, جەكە قارۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. سوندىقتان كەز كەلگەن ۋا­قىتتا مقم باسشىلىعىنىڭ شا­قىرتۋى بويىنشا اسكەري تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن جەدەل جەتىپ وتىردى. مىنە, وسى ساربازداردىڭ پايدالى جورىقتارىنىڭ ءبارىن ايتپاعاندا, ءبىر عانا 1987 جىلعى 11 مودجاحەد قاراۋىلداعان كوشتى قولعا تۇسىرگەنىنىڭ ءوزى قۇندى بولدى. سويتسە, الگى 11 مودجاحەد اسا ماڭىزدى تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن تاۋ-تاستىڭ, جىقپىل-جىق­­پىلدىڭ اراسىمەن كوشتى كوزگە تۇسىرمەي الىپ بارادى ەكەن. الايدا, ولار قانشالىقتى جا­سىرىن قيمىلداعانىمەن ءا.ميرمانوۆ بارلاۋى ءبىلىپ قويعان عوي. ءسويتىپ, اتتىلى ساربازدار ويلاماعان تۇستان ولاردىڭ جولىن كەستى. كوش تولعان قارۋ-جاراق ەكەن. ونان دا ەڭ ماڭىزدىسى, چەكيستەر قولعا ءتۇسىرۋدى تاپسىرعان, جوعارىدا اتالعان شەتەلدىك ماماندار دايىنداعان اعىلشىندىق «بلوۋپايپ» قورەك كوزدەرى وسى كوشتە ەكەن. ونى ولار بىتىمگە كەلۋدەن مۇلدە باس تارتقان يسمايل بانداسى ورنالاسقان قايسار قىشلاعىنا الىپ بارا جاتىپتى. امال نە, باندالار زارىعا توسىپ وتىرعان قارۋ-جاراقتارىنان وسىلايشا قاپىدا ايىرىلىپ تىندى. ال بۇل سىرتقى بارلاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ مىندەتتەرىن تالاپقا ساي ورىنداۋدىڭ ءبىر كورىنىسى عانا ەدى. جەدەل توپتىڭ مۇشەلەرىنە ۇرىس الاڭىنا تىكەلەي قاتىسۋعا رۇقسات ەتىلمەيتىنى بەلگىلى. بىراق, ابەكەڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ونداي تىيىم ارىپتەستەرىنىڭ الدىندا – اۋعاندىقتاردىڭ «مۋشاۆەرلەر» تۋرالى بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرۋ ابدەن مۇمكىن ەدى. بۇل تۋرالى وكىلدىكتىڭ جەتەكشىلەرىنە دە بەلگىلى بولاتىن. سوندىقتان ابەكەڭنىڭ وزدەرىنە بەكىتىلگەن تاپسىرمالاردى جەرىنە جەتكىزە ورىنداۋ ءۇشىن, سول ءىستىڭ باسى-قاسىندا تىكەلەي ءجۇرىپ, جەدەل قىزمەتتە كوزدەلگەن باعىتقا اۋعاندىقتاردى ۇيرەتۋمەن بولعان. وسىنداي ماڭىزدى تاپسىرمالاردىڭ ءبىرى رەتىندە جەدەل توپتىڭ الدىنا باندالاردىڭ اراسىنداعى شەتەلدىك كەڭەسشىلەردى ۇستاۋ جۇكتەلەدى. اسىرەسە, ءىرى باندا توپتارىندا پاكىستاندىق كەڭەسشىلەر كوپ جۇرگەن. وسىعان بايلانىس­تى مودجاحەدتەردىڭ باسىم توبى پاكىستاننىڭ پەشاۆار اۋدانىندا ارنايى دايىندىقتان وتەتىن. سول دايىندىقتان وتكەن سوڭ شاي­­قاسقا تۇسەتىن ورىندارىنا ءوز­دەرىن دايىنداعان شەتەلدىك ما­مانداردىڭ جەتەگىندە كەلەتىن. بىردە وسىنداي دايىندىقتان وتكەن مودجاحەدتەردى باستاپ الىپ كەلە جاتقان توپ قولعا ءتۇستى. سويتسە, باندانىڭ كەڭەسشىسى الەن گيون اتتى فرانتسۋز ەكەن. قا­پىدا قولعا تۇسكەن شەتەلدىك تىڭشى دا بەرىلە قويسىن با, بەلگىلى ءبىر گازەت ءتىلشىسىمىن دەپ بەت باقتىرماپتى. الايدا, ول دا پەندە عوي, شىندىقتى جاسىرا الماسا كەرەك. ارتىنان بۇل جەدەل شارانىڭ ناتيجەسى ايتارلىقتاي كومەگىن بەردى. سونىڭ ارقاسىندا الىنباس قامالداي بولىپ جۇرگەن راسۋل پاحلوۆوننىڭ اعاسىن مقم ارقىلى ارباۋعا قول جەتىپ, ءىنىسى باستاعان باندا توبىن حالىقتىق وكىمەت جاعىنا تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. ال بۇل كەزدە الگى شەتەلدىك كەڭەسشى باندانىڭ قۇرامىندا ءا.ميرمانوۆتىڭ ايتقانىن قالت ەتپەي ورىنداپ ءجۇردى. مىنە, وسىلايشا اۋعان سوعى­سىندا سىرتقى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ بارلاۋشىلارى تاپسىرمانى ورىنداۋدا مىندەتتەرىنە ساي قو­ماقتى ۇلەس قوسقانى ءسوزسىز. مۇنداي جەدەل تاپسىرمالاردى ورىنداۋدا ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز پولكوۆنيك ءا.ميرمانوۆتىڭ دا ەڭبەگى زور بولعاندىعى جانە انىق. ابدىعاپار دوسەكەي ۇلى 1941 جىلى قوستاناي وبلىسىنىڭ سەميوزەر اۋدانىندا تۋعان. رەسەيدىڭ روستوۆ قالاسىنداعى ماشينا قۇرىلىس ينس­تيتۋتىن بىتىرگەن سوڭ, ينجەنەر-كونسترۋكتور بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرەدى. ءسويتىپ, زاۋىتتىڭ وزات جۇمىسشىسى بولىپ جۇرگەندە وعان چيكيستىك قىزمەتكە بارۋعا ءوتىنىش تۇسەدى. ابدىعاپار سوزگە كەلمەيدى. مىنە, سول كەزدەن سىرتقى بارلاۋ قىز­مەتىنە ابدەن دەن قويعان ول شى­عىس ەلدەرىنىڭ كوبىندە ساپارنامالاردا بولىپ, اۋعانستاندا ين­تەرناتسيونالدىق بورىشىن وتە­دى. ءا.ميرمانوۆ ەكى مارتە «قى­زىل جۇلدىز» وردەنى جانە ءبىر­قاتار ۇكىمەتتىك ناگرادالارمەن, ونىڭ ۇستىنە اۋعان حالقىنىڭ ەكى وردەنىمەن دە ء(ى دارەجەلى «جۇل­دىز» بەن «باتىلدىعى ءۇشىن») ماراپاتتالعان. قازىرگى كۇنى ول زەينەتكەر ءارى ناعىز باقىتتى ادام: ەكى ۇلى, بەس نەمەرەسى جانە ەكى ءشو­بەرەسىنىڭ قىزىعىنا باتىپ وتىر. اۋعان سوعىسىنا قاتىسقان سىرتقى بارلاۋ ارداگەرىنىڭ زايىبى دا قاسىندا, زەينەتكەر. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».