اتا زاڭ – ەل تىرەگى

وسىدان 20 جىل بۇرىن, ياعني 1995 جىلى 30 تامىزدا نەگىزگى زاڭىمىز – ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسى قابىلدانىپ, بۇل كۇن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەرەكەلەرى» زاڭىنا سايكەس مەملەكەتتىك مەرەكەلەر تىزىمىنە ەنىپ, رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنىڭ كۇنى رەتىندە بارلىق قازاقستان حالقى اتاپ وتەتىن جالپىمەملەكەتتىك مەيرامعا اينالدى. ەڭ جوعارعى زاڭدىق كۇشى بار كونستيتۋتسيا رەسپۋبليكاداعى قولدانىلاتىن جانە قالىپتاسىپ جاتقان قۇقىقتىق جۇيەنىڭ نورماتيۆتىك باستاۋىنا اينالىپ, قوعامدىق جانە مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ ماڭىزدى جاقتارىن رەتتەيدى. كونستيتۋتسيا – ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ, مەملەكەتتىگىنىڭ نەگىزگى تىرەگى جانە ساياسي-قۇقىقتىق تولقۇجاتى. اتا زاڭىمىز بىرنەشە بولىمدەردەن قۇرالعان, ونىڭ ءىى ءبولىمى ادام جانە ازامات تاقىرىبىنا ارنالىپ, وندا ەلىمىزدىڭ ءار ازاماتىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى تۇسىندىرىلگەن. اتا زاڭىمىز ازاماتتارعا قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار بەلگىلەۋمەن قاتار, بىرقاتار مىندەتتەر جۇكتەيدى. ەڭ الدىمەن, قازاقستان ازاماتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىن جانە زاڭدارىن ساقتاۋعا, باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, ابىرويى مەن قادiر-قاسيەتiن قۇرمەتتەۋگە مiندەتتi. اركiم دە مەملەكەت رامىزدەرىن قۇرمەتتەۋگە ءتيىستى. زاڭدى تۇردە بەلگiلەنگەن سالىقتاردى, الىمداردى جانە وزگە دە مiندەتتi تولەمدەردi تولەۋ اركiمنiڭ مiندەتi بولىپ تابىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قورعاۋ – ونىڭ ءاربiر ازاماتىنىڭ قاسيەتتi پارىزى جانە بورىشى. رەسپۋبليكا ازاماتتارى زاڭدا بەلگiلەنگەن ءتارتiپ پەن تۇرلەر بويىنشا اسكەري قىزمەت اتقارادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى تاريحي جانە مادەني مۇرالاردىڭ ساقتالۋىنا قامقورلىق جاساۋعا, تاريح پەن مادەنيەت ەسكەرتكiشتەرiن قورعاۋعا جانە تابيعاتتى ساقتاۋعا, تابيعات بايلىقتارىنا ۇقىپتى قاراۋعا مiندەتتi. ۇلتارالىق تاتۋلىقتى بۇزاتىن كەز كەلگەن ارەكەت كونستيتۋتسيالىق ەمەس دەپ تانىلادى. حالىق ءوزى قابىلداعان زاڭىن قۇرمەتتەپ قاستەرلەۋى ءتيىس. زاڭ جاقسى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن, ونى بۇلجىتپاي ورىنداۋ كۇندەلىكتى داعدىعا, ادەتكە اينالۋى كەرەك. زاڭعا قۇرمەتپەن, قاراۋ – ءبىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز. ماسەلەن, وڭتۇستىكتىڭ حالقى كوپ شوعىرلانعان اۋدانى ماقتاارال اۋدانىندا 300 000-عا جۋىق ادام تۇرادى. اۋداندا 60-تان استام ۇلت وكىلدەرى اۋدان اۋماعىندا اۋىزبىرشىلىكپەن ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. تاجىك, سلاۆيان, وزبەك, ازەربايجان, كورەي ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتارى اۋداننىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە مەرەكەلىك ءىس-شارالاردى وتكىزۋدە بەلسەندىلىك تانىتادى. 56 ءدىني بىرلەستىكتەرى جۇمىس جاساسا, توعىز مەرزىمدى باسىلىمدار: «ماقتاارال», «نارىق الەمى», «جەتىساي جاڭالىقتارى», «جەتىساي اقشامى», «يسلامي ناسيحات», «جەتىساي جارناماسى», «ورتا ازيا», «وركەن», «جەتى سىر» گازەتتەرى جارىققا شىعىپ, اۋداننان بولەك رەسپۋبليكا كولەمىنە تارالادى. ون بەس ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار: «ماقتاارال اۋداندىق «چەرنوبىل ارداگەرلەرىنىڭ كەڭەسى» قب, «ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ» قب, «مەيىرىمدى جۇرەك» وقو جۇرەك تامىر قوعامى» قب ماقتاارال فيليالى, «ماقتاارال پوليتسيا ارداگەرلەر ۇيىمى», «انا جۇرەگى» قوعامدىق بىرلەستىگى, «قر جەرگىلىكتى جانە اۋعان سوعىسى ارداگەرلەر وداعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ماقتاارال اۋداندىق فيليالى, «قازاقستان حالقىنىڭ ەمشىلەر اسسوتسياتسياسى» قوعامدىق بىرلەستىگى جەتىساي قالالىق فيليالى, «اتاقونىس» ورالمانداردى قولداۋ ۇيىمى, «مۇگەدەكتەر قوعامى», «زاعيپتار قوعامى», «اۋىل شارۋاشىلىعى مەن كاسىپكەرلەردى قولداۋ ورتالىعى» قوعامدىق قورى, «اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسى», «قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسى», «اۋداندىق ايەلدەر كەڭەسى», «ماقتاارال جاس­تارى» قوعامدىق بىرلەستىگى اۋدان كولەمىندە اۋداندىق ىشكى ساياسات بولىمىمەن بىرلەسىپ, تاربيەلىك, قايىرىمدىلىق, زاڭ كومەگى سياقتى ءار تاراپتى قوعامدىق جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. ال وسى ورايدا كونستيتۋتسيا كۇنى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قۇقىقتىق ومىرىندە ءمان مەن ماڭىزدىلىعى جاعىنان ەرەكشە ورىنعا يە, حالقىمىزدىڭ ەڭ جوعارعى دارەجەدە اتاپ وتەتىن باستى مەرەكەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. التىن ەشانقۇلوۆا, ماقتاارال اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.