ورتا جولدا ويىمىزعا وسى تاۋعا ودا ارناعان ارقالى اقىندارىمىزدىڭ ايشىقتى تەڭەۋلەرى ورالدى.
ۋا-اي, اقسوراڭ!
تۇرسىڭ با ەتەكتەگى ەلدى ەلەمەي,
توبەدە جۇلدىز, تومەندە ۇشقان قۇس قالىپ,
حان تاڭىرىدەن قاراساڭ – توبەدەي,
مۇحيتتان قاراساڭ, مۇزارت شىڭى بۇلت شالىپ!
ولەڭ-جىردىڭ ورەن جۇيرىگى سەرىك اقسۇڭقار ۇلى تۋعان جەرىنىڭ تۋ تىگەر بيىگىن ۇلكەن شابىت ۇستىندە ءوستىپ اسپەتتەگەن.
ال اۋىزدىعىمەن الىسقان ارعىماقتاي ارىنداعان ەرلان ءجۇنىس ەپيكالىق سەرپىنمەن ەركىن سىلتەيدى.
اقسۇڭقار ارقاڭ شۇبار, باۋىرىڭ الا-اي,
استىندا قاناتىڭنىڭ قىزىلاراي.
شاتىرى كەڭ دالانىڭ ءور اقسوراڭ,
توسىندە سارىارقانىڭ ءزاۋلىم ساراي.
كوردىڭىز بە, پوەزيا پىراعىنا ءمىنىپ شاپقان شايىرلار قالاي-قالاي كوسىلەدى. كوركەم پەيجازدى كەلىستىرە كەستەلەگەن باسقا دا پوەتيكالىق پافوستار بارشىلىق. ءبىز سولاردىڭ ءبىر-ەكەۋىن عانا مىسال ەتتىك.
توقىراۋىن بويى تولعان تالانت
اقتوعايدى كورۋگە اڭسارىمىز العاش ستۋدەنت كەزىمىزدە اۋسا كەرەك. ويتكەنى ءوزىمىز وقىعان كازگۋ-دىڭ قالاشىعىندا وتەتىن ويىن-ساۋىقتاردا اقتوعايلىق قوس اقبەرەن – جۋرفاكتاعى سەرعازى مۇحتاربەكوۆ پەن فيلفاكتاعى كامىنۇر ءتالىموۆ سول تۇستا «توقىراۋىن تولقىندارى» ءانسامبلىنىڭ ورىنداۋىندا كەڭ تاراعان «التىن بەسىك – اقتوعايىم» ءانىن اۋەلەتە شىرقايتىن. قايىرماسىنا كەلگەندە ءبارىمىز قوسىلا كەتەمىز.
جايناي بەر, جايناي بەر, اقتوعايىم,
جارقىراپ جۇلدىزداي باق-تالايىڭ.
اتىڭدى ايتىپ ماقتانايىن,
التىن بەسىك – اقتوعايىم!
تالاي تىڭدارماندى تامساندىرعان تاماشا ءاننىڭ اۆتورلارى – تانىمال اقىن ابزال بوكەنوۆ جانە جەرگىلىكتى كومپوزيتور ءدارتاي سادۋاقاسوۆ ەكەنىن كەيىن بىلدىك.
تولقىپ اققان توقىراۋىن بويى قاي كەزدە دە تالانتتاردان كەندە بولماعان. ويلى تۋىندىلارىمەن وزبىر وتارشىلدىققا قايمىقپاي قارسى شىققان نارمانبەت ورمانبەت ۇلى, القالاعان الەۋمەتتى ءان-جىرىمەن الديلەگەن اسەت نايمانباي ۇلى, كومەيىنە بۇلبۇل ۇيالاعان كۇلاش بايسەيىتوۆا مەن ماناربەك ەرجانوۆ, اينالاسىن كۇمبىرلەگەن كۇيلەرىمەن ارباعان ايگىلى اققىز بەن ماعاۋيا حامزين سەكىلدى ءدۇيىم دۇلدۇلدەر وسى وڭىردە تۋىپ-وسكەن. ارعى زامانداردان جەلى تارتقان التىن ارقاۋ ۇزىلمەي, دارىپتەۋگە لايىق ءداستۇر ءالى جالعاسىپ كەلە جاتقانى قانداي عانيبەت. رەسپۋبليكا ايتىسكەرلەرىنىڭ باستى الاماندارىنىڭ بىرىندە بايگەنىڭ الدىن بەرمەي «التىن دومبىرانى» جەڭىپ العان ماقسات اقانوۆتى سول ساڭلاقتاردىڭ سارقىتى دەسەك جاراسادى.
جەلتاۋ. جىڭىشكە. جەكەجال
ەلىنىڭ ەگەمەندىگىن اڭساپ, ازاتتىق جولىندا شەكسىز ازاپ شەككەن الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ ون بەس مۇشەسىنىڭ ۇشەۋى وزدەرىنىڭ جەرلەسى ەكەنىن اقتوعايلىقتار ماقتانىشپەن ايتادى. اۋداندىق اكىمدىكتىڭ الدىنا تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭى اتقان 90-جىلداردىڭ باس جاعىندا قويىلعان ءاليحان بوكەيحان, ءالىمحان ەرمەكوۆ, جاقىپ اقباەۆتاي ارىستارىمىزعا ارنالعان ەسكەرتكىش, «الاش الاڭى», تاعى باسقا دا تاعىلىمدىق دۇنيەلەر كەيىنگى ۇرپاقتى ۇلتجاندىلىق, وتانشىلدىق رۋحىندا تاربيەلەۋگە يگى اسەرىن تيگىزەرى تالاس تۋدىرمايدى.
اقتوعايعا ات باسىن بۇرماس بۇرىن وبلىس ورتالىعىنا سوققانبىز. قاراعاندى قالاسىنىڭ قاق ورتاسىنداعى بۇرىنعى لەنين, قازىرگى اباي كوشەسىندەگى ءالىمحان ەرمەكوۆ تۇرعان ءۇي مەن پاتەردىڭ ءنومىرى 58/8 ساندارىمەن تاڭبالانعانى تاعدىر تالكەگى ەمەي, نەمەنە؟ قاھارلى كرەملگە قايمىقپاي كىرىپ, كومپارتيا كوسەمدەرى الدىندا قازاقستان شەكاراسىن شەگەندەگەن قايران ەردىڭ سوتقا تارتىلعانداعى ستاتيالارىن كورسەتىپ, كوڭىلىمىزگە كىربىڭ تۇسىرگەنىن قايتەرسىڭ. ماتەماتيكا عىلىمى بويىنشا تۇڭعىش پروفەسسور اتانعان مارقاسقامىزدىڭ ادام ايتقىسىز قورلىق-زورلىقتى باستان وتكەرگەنىن ويلاساڭ وكىنىش وتى وزەگىڭدى ورتەيدى.
بۇرىنعى-سوڭعىنىڭ ءجون-جوسىعىنا جەتىك جەرگىلىكتى ازاماتتار ءبىزدى الاشتىڭ ارداقتى كوسەمى ءاليحان بوكەيحاننىڭ كىندىك قانى تامعان كيەلى مەكەنگە باستاپ اپاردى. الدىمەن جىڭىشكە وزەنىنىڭ جاعاسىنداعى «تالدىبەيىت» قورىمىندا جەرلەنگەن الەكەڭنىڭ تۋىستارىنا ارناپ دۇعا باعىشتاپ, ارۋاقتار رۋحىنا تاعزىم ەتتىك. شابانباي بي اۋىلىنىڭ يمامى ايدارجان بالتاباي ۇلى قۇلپىتاستارداعى ەسكىشە جازۋلاردى وقىپ, ءبىراز جايعا قانىقتىردى. اراب ءالىپبيىن ءوز بەتىنشە ۇيرەنگەن ايدەكەڭنىڭ زەرەكتىگى, ارعى زامان ارحيۆتەرىن اقتارۋداعى العىرلىعى ارقاسىندا ولكەنىڭ وتكەن-كەتكەنىن ايعاقتايتىن كوپتەگەن قۇندى قۇجاتتار جارياعا جەتكەنى سۇيسىنەرلىك جاعداي. اسىل تەكتى شىڭعىس حاننىڭ ءۇرىم-بۇتاعىنا جاتاتىن اقسۇيەكتەر قويىلعاندىقتان بۇل قابىرستان العاشىندا «تورەتام» اتالعانىن دا وسى كىسىدەن ەستىپ بىلدىك. كەيىن اكەسى دۇنيەدەن قايتقاندا مازارىنا ومبى جاقتان سۇرپى بولەك ءسامبى تال اكەلىپ ەككەندىكتەن «تالدىبەيىت» بولىپ كەتكەن ەكەن.
ورەلى ولكەتانۋشى, اقتوعاي اۋداندىق مۋزەيىنىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى ساعات قالياسقاروۆ الاش كوسەمىنىڭ اتا-بابالارى حاقىندا كوشەلى اڭگىمە قوزعادى. ارقار ۇراندى بوكەيدەن بەرگى اسىلزادالار اقتوعاي, قارقارالى وڭىرىنە قاشان قونىستانعانى, قالاي بيلىك قۇرعانى, قاراۋىنداعى قاراشا حالقىنا قانداي پايداسى تيگەنىن تىزبەلەپ تەبىرەنە تولعادى.
قىزىلاراي قيالارىنان باستالىپ توق ارنالى توقىراۋىنعا قۇياتىن جىڭىشكە وزەنىنىڭ جەلكە تۇسىندا جەلتاۋ تۇر. قويناۋ-قولاتى تولعان قازىنا. قاتپار تاستارىندا قاتتالعان مول مادەني مۇرا ءالى بىرنەشە بۋىن ۇرپاققا رۋحاني ازىق بولارى انىق. باسىندا اقىلمان ابىزدار القا-قوتان وتىرىپ مايەكتى ماسەلەلەردى شەشكەن. باۋرايىندا باتىرلارىمىز ات ويناتىپ, اتا جاۋىمەن ايقاسقان.
بىلۋىمىزشە, بۇل جاقتىڭ ادامدارى ايتقىش, شەتىنەن سوزگە شەشەن. ءتىپتى بىرەۋلەردى بوقتاۋىنىڭ ءوزى ايتا جۇرەر اڭىزعا اينالعان سۇلەيمەننىڭ ىسقاعىن بىلمەيتىندەر كەمدە-كەم. ايتپاقشى, بىردە بەلگىلى جۋرناليست باۋىرجان ومار ۇلى ەكەۋىمىز ايگىلى ەتنوگراف عالىم, جازۋشى اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ ۇيىنە باردىق. سىرلى سۇحبات ۇستىندە اعىنان جارىلعان اقاڭ ەرتەرەكتە «لەنينشىل جاستىڭ» مەنشىكتى ءتىلشىسى كەزىندە اقساقالدىڭ اۋىلىنا ارنايى سوعىپ, سالەم بەرگەنىن جەتكىزدى.
– قىرسىقتىعى قىرىق ەسەككە جۇك بولار قىڭىر قاريانىڭ قىرىنا ىلىنبەي امان كەتسەم دەگەن ويىمنىڭ داستارقان باسىندا بىت-شىتى شىقتى. الدىمىزعا بۋى بۇرقىراپ كەلگەن ۇيەمە تاباق ەتتى تۋراۋ مىندەتى ماعان بۇيىردى. بابىمەن بالبىراپ پىسكەن جال-جايانى, باسقا دا جىلى جۇمساقتى جايعاپ تاستاپ, قازى-قارتاعا كىرىسكەم. بارىمدى سالىپ-اق باققام. ابىرويسىزدىق اياق استىنان ەمەس پە, ونىڭ ۇستىنە الاسا جەر ۇستەلدىڭ ورتاسىنداعى تاباق ءسال الىستاۋ ورنالاسقاندىقتان قيمىل-ارەكەتىم قيىنداۋ سوقتى ما قيالاي تۋرالعان قازىنىڭ بىرەۋى دوڭگەلەپ بارىپ شاتاق شالدىڭ الدىنا تۇسكەنى. ءبارى سونىمەن ءبىتتى. الا كوزىمەن اتا قاراعان ىسەكەڭنىڭ كۇتكەنى دە سول بولسا كەرەك, سىلقيتا سىباعامدى بەردى. سونداعى ء«سولدى» ءماتىن مىناۋ: «نايمانداردىڭ تۇيەسى جاپىراعىن سىدىرا جەپ كەتكەن ساسىردىڭ سوياۋىنداي سورايعان بويىڭنىڭ اكەسىن..» باۋىرجان ەكەۋىمىز بالاعات ارالاس بولعانىمەن قيىننان قيىستىرىپ شەبەرلىك شەگىندە شەندەستىرە ايتىلعان تاپقىر تەڭەۋلەرگە تاڭداي قاعىپ, باس شايقاعانىمىز ەستە قالىپتى.
ەڭسەلى جەلتاۋ ەتەگىندەگى جەكەجال جازىعىن الەكەڭدەي تۇلعانىڭ اۋلەتى جايلاپتى. قيراندىسى قالعان قىستاق ورنى قورشالىپ, مەملەكەت قامقورلىعىنا الىنىپتى. تاعزىم تاسىنداعى تام-تۇم مالىمەتتەر بوكەي تۇقىمدارىنىڭ داۋىرلەگەن داۋرەنىنەن حابار بەرگەندەي. ءبىر كەزدەرى مۇندا پەيىشتە نۇرىڭ شالقىعىر نۇرمۇحامەد ۇلى ءاليحان بالا بولىپ ويناعان, ازامات اتانىپ ات جالىن تارتىپ مىنگەن, ارمان ساپارىنا اتتانعاندا ارتىندا قالعان قاسيەتتى جەكەجالدىڭ قۇنارلى توپىراعىن باسقاندا كوڭىل شىركىننىڭ كوك تەڭىزدەي تولقىعانى-اي. ماڭاي مۇلگىگەن تىنىشتىق قۇشاعىندا. اقىرىن اياڭداپ الاشتىڭ اياۋلى پەرزەنتىنىڭ ىزدەرى سايراپ جاتقان ادىرلاردى ارالادىق. جاسىل شالعىنى جايقالعان كەڭ جازيرانى كەزىپ, ويعا باتتىق. «قىر بالاسى» قىرانداي قوناقتاپ اينالاسىنا ايالاي كوز جۇگىرتكەن قياداعى قارا تاسقا كوتەرىلىپ كوك مۇنار كولبەڭدەگەن كوكجيەككە كوز جىبەردىك. انادايدان مەنمۇندالاپ اقسوراڭ اسقاقتايدى. تىم الىستان بەكتاۋ اتا بۇلدىرايدى, بەرىدەن بەعازى بەلدەرى قول بۇلعايدى.
ەل ىشىندە اكادەميك الكەي مارعۇلان بەگازى-ءداندىباي مادەنيەتىنە جاتاتىن ايگىلى قولا ءداۋىرى ەسكەرتكىشتەرىن ابزال اعاسى ءاليحان بوكەيحاننىڭ تاپسىرماسىمەن زەرتتەگەن كورىنەدى. كىم بىلەدى, سولاي بولۋى ابدەن ىقتيمال. ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى IX-VIII عاسىرلاردان تابارىك ىسپەتتى عاجايىپ مادەني مۇرا جۇرتىنا جەتكەنشە اينالايىن ارقانىڭ اردا تابيعاتىن تاماشالاۋدان جالعىز ساتكە جالىقپادىق. جاسىل جونداردىڭ باۋرايىنداعى بۋىرقانعان بۇلاقتار, جاقپار تاستارى جالت-جۇلت ەتكەن جالاڭاش تاۋلار, ساي-سالاداعى سانسىز باستاۋ – سارقىراعان سۋ, كوك تەرەك, اق قايىڭدار كومكەرگەن كوكوراي بەتكەيلەر اينالاڭا سۇقتانا قاراماسىڭا قويمايدى.
قۇتتى قويناۋىندا قولا ءداۋىرىنىڭ قوردالى قۇندىلىقتارى قۇنداقتالعان بەعازى قورىمىنداعى قاپتاعان بەيىتتەردى قورشاعان قاقپاق تاستاردى جۇك كوتەرگىش تەحنيكالار ءجۇدا جوق زاماندا كىمدەردىڭ قايدان جانە قالاي اكەلگەنى قايران قالدىرادى. اكادەميك مارعۇلان باستاعان ارحەولوگتەرىمىز مۇنى اقي-تاقي زەرتتەگەنىمەن الىمساقتان جەتكەن ايگىلى مەكەننىڭ شەشىلمەگەن جۇمباعى ءالى كوپ سەكىلدى.
جولبارىستار جورتقان جەر
كەزىندە قازاقتىڭ كەڭ دالاسىندا اڭ-قۇس جىرتىلىپ-ايىرىلعان. سونىڭ ىشىندە سويى بولەگى ارينە – سويقان جولبارىس. اڭ پاتشاسى – ارىستان دەسەدى. جولبارىستىڭ ايباتى مەن قايراتى ودان اسىپ تۇسپەسە, كەم سوقپايدى-اۋ. افريكانىڭ ساۆاننالارىنداعى مىسىق تۇقىمداس ەكى مىقتىنىڭ ايقاستارى وسىنداي ويعا جەتەلەيدى.
سۋلى-نۋلى سىر مەن ارال, بالقاش پەن ىلە بويىنداعى قالىڭ قامىس, قوعالى قورىق ىشىندە, قىرداعى توبىلعى, توراڭعى اراسىندا جولبارىستار جورتقانى امبەگە ايان. ءتىپتى وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىنە دەيىن ولكەمىزدە شۇبارالا شەرىنىڭ ءوسىپ-ونگەنىن دالەلدەيتىن دەرەكتەر بار. الايدا تابيعاتتىڭ تەپە-تەڭدىگى بۇزىلۋى, ادامدار تاراپىنان جاسالعان قيانات سالدارىنان تارعىل تاعىنىڭ تۇقىمى تۇزداي قۇرىپ ءبىتتى.
بۇعان نەگىزىنەن اشكوزدەنگەن ازۋلى اڭنىڭ اينالاسىنا قاۋىپ-قاتەر ءتوندىرىپ, مالعا دا, جانعا دا مازا بەرمەۋى سەبەپ بولعان ءتارىزدى. جيىرماسىنشى جۇزجىلدىقتىڭ باس جاعىندا جەتىسۋدىڭ ارىنداعان اساۋ وزەندەرىنىڭ ءبىرى – اقسۋ بويىنداعى ءبىزدىڭ اۋىلعا بالقاشتان اۋىپ كەلگەن جالعىز جولبارىستى قاپىسىز اتار وت قارۋسىز-اق, اتادان ميراس ايبالتاسىمەن جايراتقان ساۋرىق باتىر جايىنداعى اڭىزدى بالا جاستان ەستىپ وستىك. اۋىلىمىزدىڭ ىرگەسىندەگى قارا سۋلى قالىڭ قامىس شەتىندەگى قۇم شاعىل سودان بەرى «جولبارىس سوققان» اتانىپ كەتكەن. جاۋجۇرەك جارىقتىقتىڭ نەمەرەسى دوسىمحانمەن ءبىر سىنىپتا وقىعانىمىزدى وزىمىزشە ماقتان ەتەمىز.
ال ەندى سول جەر بەتىنەن جويىلعان تۇران جولبارىسىنىڭ سوڭعى ت ۇلىبى اقتوعاي اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە تۇرعانىن كوزىمىزبەن كوردىك. شىنى ىشىندەگى ءىرى جىرتقىشتىڭ جانىنا جاقىنداۋعا ءداتىڭ زورعا شىدايدى. تۇرقى بولەك ءتۇز تاعىسىنا تايسالماي قاراۋ ءۇشىن دە اڭشىلار جۇرەگىنىڭ تۇگى قالىڭداۋ بولعان شىعار, ءسىرا. قازىرگى قالپىندا ۋاقىت ۋىتىنا بوي الدىرعان تەرىسى ابدەن تارتىلعان. سودان بارىپ, قاڭقا سۇيەگى دە قاڭسىعان سياقتى كورىنەدى. ايتسەدە ءسىز بەن ءبىزدى ەپتەپ ۇرەيلەندىرۋگە جاراپ تۇر.
مۋزەي ديرەكتورى ينديرا يگەبەكتىڭ ايتۋىنشا, بۇل باياعىدا بالقاش كولىنىڭ جاعاسىن جايلاعان سوڭعى جولبارىستاردىڭ بىرىنەن سانالادى ەكەن. جۇرەك جۇتقان ازاماتتار اتىپ السا كەرەك. اتتەڭ, اقتوعاي الىس تۇكپىردە ورنالاسقان اۋدان. ارنايى كەلەتىندەر بولماسا بۇل كەرەمەتتى ەكىنىڭ ءبىرى كورە المايدى.
بۇگىندە ۇكىمەت تاراپىنان ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, ىلە-بالقاش مەملەكەتتىك قورىعىندا جولبارىستى رەينترودۋكتسيالاۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. مۇندا قازىر امۋر جولبارىسىنىڭ ءبىر-ەكەۋى جىبەرىلدى. سولاردان تۇقىم تاراپ, شەرىلەر شەرۋ تارتپاق. ءاي, بىراق بۇلار ءبارىبىر تۇران جولبارىسى ەمەس قوي.
ساحي سىيلاعان سۋرەتتەر
اقتوعاي ساپارىندا ءبىزدى قاتتى سۇيسىنتكەن جاعداي – جەرگىلىكتى مۇراجايداعى ەرەكشە ەكسپوناتتار بولدى. ءبىرىنشىسى – جوعارىداعى تىلگە تيەك ەتىلگەن تۇران جولبارىسىنىڭ ت ۇلىبى. ەكىنشىسى – قازاقستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى ساحي رومانوۆ ءوز قولىمەن سىيعا تارتقان قىرىق كارتينا بولدى. اتاقتى قىلقالام شەبەرىنىڭ اۋداندىق مۋزەيگە وسىنشاما سۋرەتتەرىنىڭ تۇپنۇسقاسىن تارتۋ ەتۋى, شىنىمەن دە وراسان زور وقيعا. مۇنداي عاجايىپ جادىگەرلەرىمەن وبلىستىق مۋزەيلەر دە ماقتانا المايدى.
سويتسەك ساڭلاق ساحي وسى ءوڭىردىڭ تۋماسى ەكەن. مارقۇمنىڭ تاعدىرى قىزىقتى كىتاپقا نەمەسە كينوفيلمگە ارقاۋ بولعانداي شىم-شىتىرىق وقيعالارعا تولى. سۋرەتشى جاسى جەر ورتادان اۋعانشا ءوزىنىڭ قايدا تۋعانىن, كىمنىڭ بالاسى ەكەنىن بىلمەگەن. بالالار ۇيىندە تاربيەلەنىپ, جەتىمدىكتىڭ قورلىعىن كوپ كورگەن. وكسىپ ءجۇرىپ وسكەن. الاپات اشتىقتىڭ دا, سۇراپىل سوعىستىڭ دا سۇمدىق زارداپتارىن تارتقان. ايتەۋىر اۋپىرىممەن امان قالىپ, قاتارعا قوسىلعان. ورىنبورداعى كاسىپتىك ۋچيليششەدە وقىعان. كۋيبىشەۆتەگى زاۋىتتا جۇمىس ىستەگەن. سونداعى كوركەمسۋرەت ستۋدياسىندا ونەردىڭ الىپپەسىن اشقان. اقىر اياعىندا 1955 جىلى ماسكەۋدەگى ايگىلى ۆگيك-ءتى الەكساندر رومانوۆ دەگەن ورىستەكتى تولقۇجاتپەن ءبىتىرىپ شىققان.
سۋرەتشى ساحي رومانوۆ جەرلەستەر ورتاسىندا
ۇزاق جىلدار «قازاقفيلمدە» سۋرەتشىلىك قىزمەت اتقارعان ساحيدىڭ قاتىسپاعان ءفيلمى كەمدە-كەم. ءتىپتى شاكەن ايمانوۆ ءوزىنىڭ «الداركوسە», «نايزاتاس باۋرايىندا» فيلمدەرىندە ەپيزودتىق رولدەرگە دە ءتۇسىرىپتى. ونىڭ سونداي-اق ۇلى مۇحاڭ باستاعان بىرقاتار كلاسسيكتەرىمىزدىڭ كىتاپتارىنا يلليۋستراتسيالار سالعانىن دا اتاپ وتكەنىمىز ورىندى.
كەڭەستىك ساياساتتىڭ كەسىرىنەن اتا-اناسىنان, اعايىن-تۋىستارىنان ەرتە ايرىلعان ساحي ارادا كوپ جىلدار وتكەندە وتە كەزدەيسوق جاعدايدا اپكەسى مارياشپەن قايتا تابىسادى. وقيعانىڭ جاي-جاپسارىن تۇعىرى بيىك تۇلعانىڭ تۋعان جيەنى ءزايىت ساعيدوللا ۇلىنان ەستىپ بىلدىك.
– جاڭىلماسام, 1979 جىلى «جۇلدىز» جۋرنالىندا ساحي رومانوۆ تۋرالى ماقالا جاريالانادى, – دەپ باستادى اڭگىمەسىن ول. – سونى وقىعان ءاليحان بوكەيحاننىڭ ءىنىسى سماحان تورەنىڭ ۇلى – جاڭگىر الگىنى شەشەمە كورسەتىپ, «مىنا سۋرەتشىنىڭ ءومىربايانى سەن ايتىپ جۇرەتىن جوعالعان ءىنىڭنىڭ تاعدىرىنا ۇقسايدى. سۋرەتىن كورشى» دەپتى. سودان الگى سۋرەتتى كورە سالىسىمەن انام اعىل-تەگىل جىلاپ, «مىناۋ سونىڭ ءوزى» دەگەن ءسوزدى قايتالاي بەرىپتى. كوپ كەشىكپەي انام قاسىنا جول بىلەتىن اۋىلداسىمىز, بەلگىلى ايتىس اقىنى قۋانىش ماقسۇتوۆتىڭ اكەسى ماجىكەن اعامىزدى ەرتىپ الماتىعا اتتانادى. العاشىندا انامنىڭ ايتقاندارىنا سەنە قويماعان ساحاڭ ات-تونىن الا قاشىپتى. كەنەت انام الدەنە ەسىنە تۇسكەندەي, «كانە, ەڭكەيىپ توبەڭدى كورسەتشى, كىشكەنتاي كەزىڭدە الدەبىر جارا شىعىپ, جازىلعان سوڭ سونىڭ ورنىندا تىرتىق قالعان» دەيدى. انا كىسى ەرىكسىز ەڭكەيەدى. سول-اق ەكەن, شەشەم «وي, باۋرىمداپ» باس سالىپتى...
ساحي رومانوۆ ىلە-شالا تۋعان جەرىنە كەلىپ, تاعزىم ەتىپتى. اكە-شەشەسىنىڭ باسىنا بارىپتى. اقتوعايلىقتار دا اتاقتى جەرلەسىنە لايىقتى قۇرمەت كورسەتىپتى. اقسوراڭنىڭ ەتەگىندەگى قاراعايلى-قايىڭدى مۇيىستە سۋرەت سالاتىن شەبەرحانا ءۇيىن دە تۇرعىزىپ بەرىپتى. دۇنيەدەن وتەرىنىڭ الدىندا قاسىنا ءىليا جاقانوۆ, اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆ, قايىربەك سادۋاقاسوۆ سەكىلدى جانىنا جاقىن ازاماتتاردى ەرتىپ, اقتوعاي توپىراعىنا اۋناپ-قۋناپ قايتىپتى. سول جولى جاڭاعى سۋرەتتەرىن مۋزەيگە سىيلاپتى. مىنە, جومارتتىق دەپ, تۋعان جەرگە ماحاببات دەپ وسىنى ايت.
ەندەشە, اقتوعايدىڭ مۋزەيى ساحيداي ساڭلاقتىڭ اتىن يەمدەنۋگە سۇرانىپ-اق تۇرعان جوق پا؟..
...اقتوعايعا بارعانمەن, اقسوراڭعا شىعا الماعانىمىز ويىمىزعا ءالسىن-ءالسىن ورالا بەرۋىن قاراشى. ءدام تارتسا, تاعى بىردە بارارمىز!
قاراعاندى وبلىسى,
اقتوعاي اۋدانى
