قوعام • 22 مامىر, 2025

قۇقىقتانۋ – قوعامدى وزگەرتۋ قۇرالى

70 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىندە قۇقىقتىق جۇيە جاڭارىپ, قوعام الدىندا جاڭا مىندەت قويىلىپ وتىر. وسى تۇستا زاڭ عىلىمىنىڭ ۇڭعىل-شۇڭعىلىن جەتىك مەڭگەرىپ قانا قويماي, ونى جاڭاشا بيىككە كوتەرىپ جۇرگەن زەرتتەۋشىلەردىڭ ورنى بولەك. مىنە, سولاردىڭ ءبىرى – جاس زاڭگەر, عالىم جانە قوعام بەلسەندىسى ديانا كوشەنوۆا.

قۇقىقتانۋ – قوعامدى وزگەرتۋ قۇرالى

ءبىز ديانانى قۇقىق ماگيسترى عانا ەمەس, حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلىپ كەلە جات­قان بىلىكتى عالىم رەتىندە جاقسى بىلەمىز. ءبىر جاعىنان, ونىڭ ەسىمى عىلىمي ورتادا «Scopus» حالىقارالىق دەرەكقورىندا جاريا­لان­عان مازمۇندى ماقالالارىمەن بەلگىلى. وسى ەڭبەكتەرىنە ءبىراز سىلتەمە جاسالىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەرى ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىرعان. سونداي-اق ول رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيالارعا دا ءجيى قاتىسادى. اسىرەسە لوندوندا وتكەن عىلىمي فورۋمدا بايىپتى بايانداما جاساعان. سوندىق­تان ارىپتەستەرى ونىڭ عىلىمعا ادال­دى­عى مەن وتانسۇيگىشتىك قاسيەتىن ەرەكشە باعا­لايدى.

زەردەلى زاڭگەر 2018–2024 جىلدارى زاڭ فاكۋلتەتى جانىنداعى جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى بولدى. وسى كەڭەس اياسىندا ول جاس زەرتتەۋشىلەرگە باعىت-باعدار بەرىپ, ءتۇرلى عىلىمي باستامانى ىسكە اسىرۋعا اتسالىستى. عالىم قىزمەتىنىڭ ماڭىزدى ءبىر باعىتى – مەملەكەتتىك انتيكوررۋپتسيالىق ساراپتاما جوباسىنداعى جۇمىسى. جوبا اياسىندا ەكى جىل بويى ۇيلەستىرۋشى قىزمەتىن اتقارىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردان كەلىپ تۇسكەن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ساراپشىلارعا جولداۋ جۇمىسىن ءتيىمدى جۇر­گىز­دى. بۇل تاجىريبە وعان مەملەكەتتىك دەڭ­گەيدە قۇقىقتىق رەفورمالارعا ۇلەس قوسۋعا مۇمكىندىك بەردى.

«قۇقىقتانۋ بۇل تەك عىلىم سالاسى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە بۇل قوعامدى وزگەرتۋ قۇرالى. مەنىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرىم مەن باس­تا­مالارىم ەلىمىزدەگى قۇقىقتىق مادەنيەتتى دامىتۋعا, كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قۇقىعىن قور­عاۋ سالاسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. بۇل ەل بولاشاعىنا قوسىلعان ۇلەس دەپ ويلايمىن», دەدى ول.

سونداي-اق ديانا كوشەنوۆانىڭ اقش پەن گەرمانيادا تاعىلىمدامادان ءوتىپ, حالىق­ارالىق قىلمىستىق قۇقىق, كريمينولوگيا, كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالالارىندا شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەگەن تاجىريبەسى وتە مول. قازىر عالىم بۇل تاجىريبەسىن عىلىم مەن پەدا­گوگيكا سالاسىنداعى قىزمەتىندە ءتيىمدى پايدالانىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا ول «كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى قىلمىستىق ىستەر بو­يىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋدىڭ پروتسەسسۋالدىق جانە كريمينولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى» اتتى دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن جازىپ جاتىر. عىلىمي جۇمىسىندا مەكتەپتەردە يۋۆەنالدى كريمينولوگيالىق پروفايلينگتى ەنگىزۋ, اۋداندىق دەڭگەيدەگى ۆەدومستۆوارالىق يۋۆە­نالدى كوميسسيالاردى قۇرۋ سياقتى تىڭ ۇسىنىستار كوتەرىلگەن. بۇل باستامالار ەلىمىزدەگى كامەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى قىلمىستىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان كەشەندى رەفورمانىڭ ءبىر بولىگى بولاتىنى انىق.

 

ازات ەسەن 

سوڭعى جاڭالىقتار