فوتو: شىنار مولدانيازوۆا
كونفەرەنتسياعا وبلىستىڭ بارلىق اۋدانىنان 65 ماقالا-بايانداما ۇسىنىلسا, 31 ۇستاز-عالىم جيىنعا قاتىسۋعا ارنايى كەلگەن ەكەن. ودان بولەك, كونفەرەنتسياعا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەلەرى اقىن, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى عايساعالي سەيتاق, بالالار جازۋشىسى باۋىرجان عۇبايدۋللين, اقىندار ماحمەت قاجياحمەتوۆ, ساعىنتاي بيسەنعاليەۆ, داريعا نۇراشەۆا, اقىن-جۇبانتانۋشى ۇزىلدىك ەلەۋباەۆا, ولكەتانۋشى, مۋزەي ارداگەرى نۇرجان تولەپوۆ, جىمپيتىلىق قالامگەر, بۇگىندە جازۋشىلار وداعىنىڭ اقتوبە وبلىستىق فيليالى جەتەكشىسى باۋىرجان قۇرمانقۇلوۆ سەكىلدى بەلگىلى تۇلعالار قاتىستى.
بۇل كۇنى سىرىم اۋدانى ورتالىعى جىمپيتى اۋىلىنىڭ ورتالىق باعىندا ابدوللا اللەياسى اشىلىپ, جاس كوشەتتەر ەگىلدى.
اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە اشىلعان «جەڭىستى جاقىنداتقاندار جانە ەسكەرىلمەگەن ەرلىكتەر» اتتى وبلىستىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا اقىن ءارى باتىر ابدوللا جۇماعاليەۆتىڭ ءومىرى تۋرالى ءتۇرلى دەرەك ايتىلدى. سول كەزدەگى قاجىم جۇماليەۆ باسقارعان ادەبيەت ۇيىرمەسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى, وقۋ ۇزدىگى بولا تۇرا 1935 جىلى بايشىل-ۇلتشىل «سۇرپاقبايلار» توبىنىڭ مۇشەسى رەتىندە ابدوللانىڭ وقۋدان شىعارىلعانى, وسى توپتىڭ التى مۇشەسى «حالىق جاۋى» رەتىندە ءتۇرلى مەرزىمگە سوتتالعانى حابارلاندى.
جاقىندا اۋدان اكىمىنىڭ قولداۋىمەن «جىمپيتى - ماسكەۋ: ابدوللا ىزىمەن!» اتتى تاريحي-تانىمدىق ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, ءبىر توپ ولكەتانۋشى, مۋزەي قىزمەتكەرى ماسكەۋ تۇبىنە, اقىننىڭ سوڭعى شايقاسى وتكەن جەرگە بارىپ قايتقان بولاتىن. وسى توپتىڭ مۇشەسى, «ۇزدىك ولكەتانۋشى» نۇرجان تولەپوۆ ۆولوكولامسكىلىك ىزدەۋشى سەرگەي ءبوبينوۆتىڭ كومەگىمەن ابدوللا جۇماعاليەۆ ورتەنىپ كەتكەن ءۇيدىڭ ورنى انىقتالعانىن ايتتى. وسى ساپاردىڭ ناتيجەسىندە ۆولوكولامسكىدەگى مۋزەيگە ابدوللانىڭ ءومىربايانى مەن سۋرەتى قويىلاتىن بولدى. بۇعان قوسا رەسەي قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ پودولسكىدەگى ورتالىق ارحيۆىنە سۇراۋ سالىنعان. «تىڭ دەرەك تابىلىپ قالا ما دەپ ءۇمىتىمىز بار» دەيدى وسى ەكسپەديتسيانىڭ جەتەكشىسى, سىرىم دات ۇلى اتىنداعى ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ايناگۇل ويشىباي.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا بارلىق اۋدان مەكتەپتەرىنەن كەلگەن تاريحشى مۇعالىمدەر اقىن ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى جايىندا زەرتتەۋ باياندامالارىن ورتاعا سالدى. سوعىس شەجىرەسى, ارحيۆ دەرەكتەرى, ابدوللانىڭ ادەبي مۇراسى تەرەڭ تالدانعان بۇل جۇمىستار توپتاستىرىلىپ, كىتاپ بولىپ جارىق كورەتىنى ايتىلدى. سىرىم اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك توقمامبەتوۆ كونفەرەنتسياعا بەلسەنە قاتىسقان تۇلعالارعا ارنايى سەرتيفيكات تابىس ەتتى.
ابدوللا جۇماعاليەۆكە ارنالعان شارالار شوعىرى سىرىمدىق اقىن, دراماتۋرگ باۋىرجان شيرمەدين ۇلىنىڭ قالامىنان شىققان «كۇلدەن شىققان گۇل» اتتى پوەتيكالىق تراگەدياسىمەن قورىتىلاندى. قويىلىمدى كورۋگە حالىق كوپ جينالدى. ابدوللا ءرولىن سومداعان جاس اكتەر, سىرىم اۋدانىنىڭ تۋماسى ابىلاي ماكسيمنىڭ ونەرى كورەرمەن كوڭىلىنەن شىقتى. شىعارمادا اقىننىڭ دوستارى قاسىم امانجولوۆ, قاليجان بەكحوجين, باتىر قىز مانشۇك مامەتوۆا بەينەلەرى شىنايى بەينەلەنگەن. قويىلىمدى اۋداندىق حالىق تەاترىنىڭ تالانتتارىمەن بىرگە ورال قالاسىنان حاديشا بوكەەۆا اتىنداعى وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ ارتيستەرى دە ساحنادا ادەمى سومداپ شىقتى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك توقمامبەتوۆ جاڭا قويىلىمدى سىرىم اۋدانىنىڭ بارلىق ون ەكى اۋىلدىق وكرۋگىندە جانە وزگە اۋدانداردا, ءتىپتى قاراعاندى قالاسىندا كورەرمەندەرمەن قاۋىشتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن حابارلادى.
