شىرعالاڭ تاريحىنىڭ شەتى كورىنبەيتىن سول سوعىسقا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ وزىنەن 70 مىڭ ازامات اتتانىپتى. ولاردىڭ 22-ءسى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا يە بولدى. «التىن جۇلدىز» ون سەگىز جاسىندا اسكەرگە الىنىپ, 1-ۋكراين مايدانىنداعى 3-گۆارديالىق تانك ارمياسىنىڭ 24-ەكيپاجىندا زەڭبىرەك كوزدەۋشى-اتۋشى بولعان ايتماعامبەت ناقىپوۆتىڭ دا كەۋدەسىندە جارقىراۋى كەرەك ەدى. بىراق اسكەري قولباسشىلاردىڭ ءارى يتەرىپ, بەرى جىعاتىن ساياساتىنىڭ سالدارىنان جەرلەسىمىزگە جوعارى ناگرادا بۇيىرماپتى.
ون سەگىز جاسىندا مايدانعا الىنىپ, اۋەلى اشحابادتا, كەيىن چكالوۆ قالاسىندا قىسقا دايارلىق كۋرسىنان ءوتىپ, مايدانعا تانكيست بولىپ كىرگەن ول چەرنيگوۆ, بەلكوۆتسى جەرىن ازات ەتىپ, سمولەنسك, ورەل-كۋرسك شايقاستارىنان ءوتىپتى. حاركوۆتى جاۋدان تازارتىپ, جيتومير, پروسكۋروۆ, تەرنوپول, لۆوۆ ارقىلى باتىس باعىتىنداعى شابۋىلدارعا قاتىسادى.
جاڭاقورعاندىق جاۋىنگەردىڭ تانك ەكيپاجى 1945 جىلدىڭ 19 ساۋىرىندە بەرلينگە كىرىپ, رەيحستاگتى نىساناعا الادى. كوزى تىرىسىندە اقىن, جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى ادىربەك سوپىبەكوۆپەن اڭگىمەسىندە مايدانگەر وسى ءبىر ءسات تۋرالى تەبىرەنە ايتىپتى.
تەلتوۆ قامالىندا جاۋدى قىسپاققا العان تانك ارمياسى بەسىنشى كۇنى تاڭ الدىندا بەرلين باعىتىنداعى جاۋ توسقاۋىلدارىن بۇزعان كۇيى وق جاۋدىرا ىلگەرى تارتادى. گەنەرال شاتيلوۆ باسقاراتىن 150-اتقىشتار ديۆيزياسى جاۋىنگەرلەرىن قورعاي جىلجىپ, جولاي قالا شەتىندەگى نەمىس اەرودرومىن اتقىلاعان تانكيستەر 21 ساۋىردە بەرلين قالاسىنىڭ وڭتۇستىگىنەن كىرە باستايدى. بىراق سوڭعى بەكىنىسىنە تابان تىرەگەن فاشيستەرمەن كەسكىلەسكەن ۇرىس ۇزاققا سوزىلىپتى. جاي جىلجىعان تانكتەر ءساۋىردىڭ سوڭعى كۇنى قالا ورتاسىنا جەتەدى. گۇرسىلدەگەن جارىلىس اراسىنان ساڭىلاۋ تاۋىپ ىلگەرى قوزعالعان ايتماعانبەتتىڭ تانك ەكيپاجى ءتۇس اۋا ۇلكەن ءبىر الاڭنان شىعا كەلىپتى.
وسى ءسات «و, رەيحستاگ كورىندى!» دەپتى كوماندير ميناەۆ قولىمەن كوك ءتۇتىن اراسىنان بۇلدىراي كورىنگەن سۇر كۇمبەزدى عيماراتتى نۇسقاپ. كوماندير بۇيرىعىمەن ايتماعامبەت پەن سەرىگى مينامۋتدينوۆ زەڭبىرەكتى وقتاپ, رەيحستاگتى كوزدەپ اتىپ جىبەرەدى. جاڭاقورعاندىق جاۋىنگەر مىنگەن تانكتىڭ بەرلينگە ەنگەن ءساتى سوعىستاعى بەينەكادرلاردى پايدالانا وتىرىپ, 1971 جىلى ازىرلەنگەن كوپسەريالى «بيتۆا زا بەرلين» فيلمىنە ەنگىزىلەدى.
كەلەسى كۇنگى شابۋىلدا بۇلاردىڭ تانكىسىنە زەڭبىرەك وعى ءتيىپ, جۇرگىزۋشى-مەحانيك, راديست-پۋلەمەتشى كوز جۇمىپتى. ايتماعانبەت مايدانداس دوستارىن ورتەنىپ جاتقان تانك ىشىنەن الىپ شىعا بەرگەندە, كومانديرلەرى ميناەۆتىڭ دا بۇكتەتىلىپ قۇلاي بەرگەنىن بايقاپ قالادى. وسى ءسات ءدال جاندارىندا جارىلعان سنارياد تولقىنىنان جىعىلعان جاۋىنگەر ەسىن 8 كۇننەن كەيىن گوسپيتالدا جيناپتى.
بۇلار جەڭىستەن كەيىن دە گەرمانيادا قالدىرىلعان اسكەري قۇرامنىڭ توبىندا بولادى. قيراعان قالانى ارالاپ جۇرگەن سارباز رەيحستاگ ماڭىنداعى الاڭدا تۇعىرعا قويىلعان ءوز تانكىسىن كورىپتى. الاڭعا جاۋاپتى پولكوۆنيك تۇعىردى اينالشىقتاپ قاراپ جۇرگەن ساربازدىڭ ۆيسلا-ودەر وپەراتسياسىندا تەرەڭ سايدان وتكەن تانكتىڭ وڭ جاق قاناتى مايىسقانىن, ۇڭعىسىندا سنارياد ىزدەرى قالعانىن ايتقان ءسوزىن تەكسەرىپ, راستىعىنا كوزى جەتەدى. وسىلايشا, تانكتىڭ ايتماعانبەت ناقىپوۆتىڭ ەكيپاجىنىكى ەكەنى انىقتالىپ, وعان ءوز ءنومىرى تاڭبالانادى.
ميلليونداعان ادام قۇربان بولعان سوعىس تۋرالى 1965 جىلدان كەيىن عانا جازىلا باستادى. سول تۇستا جاڭاقورعاندىق جاۋىنگەر ا.ناقىپوۆ تۋرالى جازىلعان ماقالا «وگونيوك» جۋرنالىنا جاريالانىپتى. ال 1985 جىلى قازاق تەلەديدارى جاڭاقورعان اۋدانىنا ارنايى كەلىپ, «قاھارلى جىلدار شەجىرەسى» دەگەن ايدارمەن «قازاقستان ۇلى وتان سوعىسىندا» كوپسەريالى بەينەفيلمنىڭ 38-سەرياسىنا ايتماعانبەت ناقىپوۆ تۋرالى ءتۇسىرىلىم جاسايدى.
سوعىستان كەيىن ەلگە ورالىپ, سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتكەن مايدانگەر جەڭىستىڭ 40 جىلدىعىندا ماسكەۋ قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان پولك ارداگەرلەرىمەن كەزدەسۋگە بارادى. سول ساپار پولك كومسورگى بولعان قارۋلاسى كەزىندە بۇلاردىڭ ەكيپاجىنداعى 4 ساربازعا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن بەرۋگە ۇسىنىس جاسالعانىن ايتىپتى. بىراق وعان 1-بەلارۋس مايدانىنىڭ قولباسشىسى جۋكوۆ پەن 1-ۋكراين مايدانىن باسقارعان كونەۆ اراسىنداعى دۇردارازدىق سالقىنىن تيگىزگەن كورىنەدى.
باتىر اتاعى بۇيىرماعان ارداگەر 1998 جىلى دۇنيەدەن ءوتتى. وتتى جىلدار ەستەلىگى سىن ساعاتتا سىنباعان باتىرلاردىڭ وسىنداي ەرلىكتەرى ارقىلى ەل جادىندا جاڭعىرا بەرمەك.
قىزىلوردا
