ەل ىشىندە «جەر ءجانناتى» اتانىپ كەتكەن جۋالىنىڭ تابيعاتى راسىندا دا ەرەكشەلىگىمەن ءتانتى ەتەدى. باتىر باۋىرجاننىڭ كىندىك قانى تامعان ولكەگە تابانى تيگەن تۋريست بىتكەن بەرىكقارا شاتقالىنا اعىلادى. سۇلۋلىعى الىستان كوزدى اربايتىن شاتقالدا جويىلۋعا شاق قالعان وسىمدىكتىڭ ءتۇر-ءتۇرى سامساپ تۇر.
مامىراجاي مامىر ايىندا بەرىكقاراعا بەت الساڭىز, سايىن دالانىڭ كورىنىسىنە ۇزاق قاراپ تامسانىپ تۇراتىنىڭىز انىق. اۋدان ورتالىعىنان 30 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان قاسيەتتى جەرگە كەلگەن ادامدار دا بەرىكقارانىڭ كەرەمەتىن ايتۋدان جالىققان ەمەس. شاتقالداعى تىم سيرەك كەزدەسەتىن تەرەكتەر مەن قىزعالداقتار تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرماي قويمايدى. اسىرەسە باسقا مەملەكەتتەن كەلگەن تۋريستەر مۇنداعى قيساپسىز تابيعي بايلىققا سۇيسىنە كوز تىگىپ, كوپ دەرەكتەرگە قانىققىسى كەلەدى. ونى كۇن ۇزاققا قوياتىن ساۋالدارىنان دا بايقاۋعا بولادى.
قولدا بار ناقتى دەرەككە سەنسەك, ەل ۇكىمەتى 2002 جىلى ارنايى قاۋلى شىعارىپ, بەرىكقارانى مەملەتتىك قاۋمال, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماق ساناتىنا جاتقىزىپتى. جۋالىلىقتاردىڭ ماقتانىشىنا اينالعان قورىقتىڭ جالپى اۋماعى 17,5 گەكتار جەردى الىپ جاتىر.
وڭىردەگى ەڭ كورىكتى جەرلەردىڭ قاتارىنا ەنگەن بەرىكقارا شاتقالى تۋرالى ايتىلاتىن اڭىز اڭگىمە دە از ەمەس. جەرگىلىكتى حالىق تا شاتقالعا قاتىستى ءتۇرلى بولجام ايتادى. سولاردىڭ بىرىنە قۇلاق تۇرسەك, شاتقالدىڭ اتى جاۋگەرشىلىك زامانمەن بايلانىستى كورىنەدى. حالىقتىڭ ايتۋىنشا, شاتقال ىقىلىم زاماندا جاۋعا قارسى قول باستاعان, بەيبىت زاماندا تاۋ اڭعارىندا ەلدى ەگىنشىلىككە ۇندەپ ارىق قازدىرىپ, ەلگە شاراپاتى تيگەن بەرىك ەسىمدى كەدەي جىگىتتىڭ ەسىمىمەن اتالعان كورىنەدى. البەتتە, بۇل شاتقال اتاۋىنا قاتىستى ايتىلاتىن سان ءتۇرلى اڭگىمەنىڭ ءبىر نۇسقاسى عانا.
ءبىرشاما جىل بۇرىن باقيلىق بولعان جەرگىلىكتى قالامگەر كارىم باياليەۆ «جاسارعان جامبىل جەرىندە» اتتى جيناعىندا جوڭعار شاپقىنشىلىعى كەزىندە ءدال وسى شاتقالدا بەرىك قامال بولعان دەگەندى العا تارتادى. «شاتقالدىڭ اتاۋى سول سەبەپتى بەرىكقارا دەپ اتالعان» دەيدى ول ءوزى بىلەتىن مالىمەتتى ءبولىسىپ.
جۋالىلىقتار كەيدە تابيعات قۇبىلىسىن دا وسى ءبىر شاتقالمەن بايلانىستىرادى. ماسەلەن, كوكتەم, كۇز مەزگىلىندە ءجيى سوعاتىن داۋىلدى جەرگىلىكتى حالىق «بەرىكقارا جەلى» دەپ اتاپ كەتكەن. قويناۋى سىرعا تولى شاتقالعا قاتىستى اڭگىمەلەردى ەستىگەن سايىن قۇپياسىن اشا تۇسكىڭ كەلەدى, جاڭا دەرەكتەرمەن تانىسۋعا بەيىل تۇراسىڭ.
راسىندا دا, بەرىكقارا شاتقالىندا تابيعات عاجايىپتارى جەتكىلىكتى. جەرگىلىكتى ولكەتانۋشىلار كەلتىرگەن دەرەككە سەنسەك, مۇندا قىزىل كىتاپقا ەنگەن اعاشتار مەن شوپتەردىڭ سيرەك تۇقىمدارى بار. جابايى المانىڭ دا جوعالۋعا اينالعان سيرەك سۇرپىن بەرىكقارا شاتقالىنان كەزدەستىرۋگە بولادى. بۇدان بولەك, مۇندا كەزدەسەتىن زارافشان ارشاسى, رەچەل المۇرتى, تيان-شان جوڭىشقاسى, تاۋ ساعىزى, كوك تىكەن, كورولكوۆ بايشەشەگى, گرەيگ, كاۋفمان قىزعالداعى مەن بەرىكقارا تەرەگى كوزدىڭ جاۋىن الادى.
ولكەتانۋشىلار جۋالىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان بەرىكقارا شاتقالىن ايرىقشا باعالايدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, سيرەك كەزدەسەتىن تەرەك شاتقالدىڭ تەرەڭ تۇكپىرىندە ىلگەرىدەگىدەي كوپ بولماسا دا, ازداپ ۇشىراسادى. دەرەككە جۇگىنسەك, مۇنداي تەرەك تەك اقش شاتقالدارىنىڭ بىرىندە عانا بار ەكەن.
قالاي دەسەك تە, كوركىنە كوز توياتىن بەرىكقارا شاتقالى جامبىل وبلىسىنداعى ەڭ كورىكتى جەرلەردىڭ ساناتىنا جاتاتىنى انىق. شاتقالداعى تابيعي بايلىقتى ماماندار قاي كەزدە دە نازاردان تىس قالدىرعان ەمەس. «بەرىكقارانىڭ تابيعي بايلىعى – الەمدە سيرەك كەزدەسەتىن تەرەكتەرى», دەيدى ولار. راسىندا دا شاتقالداعى تاماشا كورىنىستى كورگەن سايىن كورە بەرگىڭ كەلەدى.
جامبىل وبلىسى,
جۋالى اۋدانى
