كەيىنگى جىلدارى جاستارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى كوبەيدى. «وتباسى بانكتىڭ» ۇسىناتىن جەڭىلدىكتەرىنەن بولەك, وڭىرلەردە «ەلوردا جاستارى», «الماتى جاستارى» سىندى باعدارلامالار تالاي جاسقا, جاس وتباسىعا قۋانىش سىيلادى. شارتتارى جەڭىل, ءتيىمدى باعدارلامالار وسى كۇنگە دەيىن ىسكە اسىپ كەلەدى. وسىلاردىڭ ىشىندە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ ءجونى بولەك. جالدامالى ءۇي ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرمايدى. تۇراقتى جۇمىسى بار, نارىقتا سۇرانىسقا يە ماماندىقتى مەڭگەرگەن ازاماتتاردان عانا ءوتىنىش قابىلداندى. ولاردىڭ ىشىنەن دە ۇمىتكەرلەر جۇمىسىنا, وتباسىلىق جاعدايىنا, مۇقتاجدىعىنا قاراي ىرىكتەلدى. ەندى مىنە, مەملەكەت ۇسىنعان مۇمكىندىككە يە بولعان جاستاردىڭ العاشقى لەگى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا العان پاتەرلەرىن قايتارا باستادى. باعدارلاما ارقىلى پاتەر جالداعان جاستاردىڭ ۇلەسى تۋرالى استانا قالاسى اكىمدىگى «تۇرعىن ءۇي قورى» مەكەمەسى كەڭەس بەرۋ جانە قۇجات اينالىمى ءبولىمىنىڭ باسشىسى بەكجان سيپاتتان سۇراپ بىلگەن ەدىك.
– «جۇمىس ىستەيتىن جاستار ءۇشىن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ 2019 جىلى «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىنا سايكەس باستالدى. ول كەز 29 جاسقا دەيىنگى ازاماتتار عانا ۇمىتكەر بولا الدى. بەرتىن كەلە, 2023 جىلى باعدارلاماعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەرگە سايكەس, قاتىسۋشىلاردىڭ جاسى 34 جاسقا دەيىن ءوستى. استانا اكىمدىگى باعدارلاما بويىنشا بىلتىرعا دەيىن بارلىعى 3 220 پاتەر تاپسىردى. ناق قازىر قولدانىستاعى تۇرعىن ءۇيدى جالعا الۋ شارتتارىنىڭ سانى – 2 786. وسى ازاماتتار دا مەرزىمى كەلگەندە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەرىلگەن پاتەرلەردى قايتارادى, – دەيدى بەكجان سيپات.
جالدامالى پاتەر الىپ, وعان اي سايىن نەبارى 5–15 مىڭ تەڭگە كولەمىندە عانا قۇيىپ وتىرعان وتباسىلاردىڭ ءوز باسپاناسىنا العاشقى جارنا جيناۋعا زور مۇمكىندىگى بولدى. سول مۇمكىندىكتى دەر كەزىندە ءتيىمدى پايدالانعاندار كوپ. كەرىسىنشە, كۇندەلىكتى تىرشىلىكتىڭ قامىمەن ءجۇرىپ مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى قاپەرگە الماعاندار دا بار. استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ «تۇرعىن ءۇي قورى» قاراپ قالماي, جالدامالى پاتەردە تۇرىپ كەلگەن جاستارعا جەكە تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا جاردەمدەسۋگە كىرىستى. مۇنداي كومەكتى الماتى, شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمدىكتەرى دە كورسەتە باستادى. مىسالى, استاناداعى تۇرعىن ءۇي قورى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەرىلگەن جالدامالى پاتەردە تۇراتىن, جۇمىس ىستەيتىن جاستاردى «وتباسى بانكتىڭ» نەمەسە «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا ۇسىنىس تاستاپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى. ءتىپتى مەكەمە قىزمەتكەرلەرى جەكەلەگەن ازاماتتارمەن كەزدەسىپ, تۇرعىن ءۇي الۋدىڭ مۇمكىندىگى تۋرالى كەڭەس بەرەدى. ەسەسىنە, پاتەر جالداعان جاستاردىڭ ىشىندە «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسى ارقىلى ءۇيلى بولعاندار كوپ.
– «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسى ارقىلى جاستار جىلدىق 5% مولشەرلەمەمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە راسىمدەي الادى. نەسيە سوماسى 20 ملن تەڭگەگە دەيىن بولسا, باستاپقى جارناسى – 10%. نەسيەلەۋ مەرزىمى 19 جىلعا دەيىن. باعدارلاما اياسىندا جاستاردىڭ باستاپقى, قايتالاما نارىقتا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى بار. بيىل 17 اقپاننان تۇرعىن ءۇي ورتالىعى «وتباسى بانكپەن» «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسى بويىنشا جاستارعا نەسيە بەرۋ راسىمدەرىنەن وتۋگە جولداما بەرۋگە كىرىستى. مۇنداي جولداما قولدانىستاعى جالداۋ شارتتارى بار 778 ازاماتقا بەرىلدى. بيىلعى جىلدىڭ 2 cاۋىرىنە 778 ازاماتتىڭ ىشىنەن 370 ادام تولەم قابىلەتى راسىمىنەن ءوتىپ, ونىڭ ىشىندە 200 ادام نارىقتان تۇرعىن ءۇي ساتىپ الدى. باسقا ازاماتتارقا قاتىستى جۇمىستار ءارى قاراي ءجۇرىپ جاتىر, – دەدى بەكجان سيپات.
جاستارعا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن ءتيىمدى پايدالانعانداردىڭ قاتارىندا استانا تۇرعىنى الديار ورىنباسار ۇلى بار. ول 2010 جىلى استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ, سودان بەرى قالادا تۇراقتاپ قالعان.
– استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىندە 9 جىل وقىدىم. قازىر وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ ءجۇرمىن. باعدارلاما بويىنشا ءبىز 2019 جىلى كونكۋرسقا قاتىستىق. ول كەزدە ۇيلەنگەن ەدىم, ءبىر بالامىز بولدى. كوميسسيا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن جۇمىس ورنىمىزعا, بالا سانىنا قارادى. كونكۋرستان جوعارى بالل جينادىق. باعىمىز جانىپ, شوقان ءۋاليحانوۆ كوشەسىنىڭ بويىنان ءبىر بولمەلى جالدامالى پاتەرگە كوشتىك. ۇيگە ايىنا 6 مىڭ 660 تەڭگە عانا تولەپ كەلگەن سوڭ, مۇمكىندىكتى ءبىز دە بارىنشا ءساتتى پايدالانۋعا تىرىستىق. جالاقىنىڭ ءبىر بولىگىن جيناي باستادىق. قازىر وتباسىندا ەكى بالامىز بار. جۋىردا «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسى ارقىلى قالادان ءبىر بولمەلى ءۇي الدىق, – دەيدى جالدامالى پاتەردە تۇرىپ كەلگەن الديار ورىنباسار ۇلى.
الديار ءوزى سەكىلدى جۇمىسى بار جاستارعا, جاس وتباسىلارعا قالاعا كەلگەن سوڭ تۇرعىن ءۇي الۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن قاراستىرۋعا كەڭەس بەرەدى. بوس جۇرگەننەن پايىزدىق مولشەرلەمەسى تومەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى زەرتتەپ, قاراجات جيعان الدەقايدا ءتيىمدى ەكەنىن ايتادى. الديار ورىنباسار ۇلى سەكىلدى مەملەكەت ۇسىنعان جالدامالى پاتەردە تۇرىپ, كەيىن ءۇيلى بولعاندار جەتەدى. مىسالى, «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسى ارقىلى ءوزىنىڭ جەكە باسپاناسىنا قول جەتكىزگەندەردىڭ قاتارى جاناسىل تالعات ۇلى, ەرلى-زايىپتى دانيار-قالامقاس ابىلوۆتەر, سايان شايكەنوۆ, جاننۇر داۋتوۆا, اسحات برالينوۆ دەپ جالعاسىپ كەتە بەرەدى.
الماتى قالاسىندا جالدامالى ۇيدە تۇرىپ, كەيىن باسپانالى بولعاندار دا ءبىر قاۋىم. ولاردىڭ ىشىندە ءادىلجان جاقىپباي, مەرەي رايىمبەكوۆ, مەرۋەرت تولەۋبەكوۆا, داناگۇل ءتۇسىپوۆا سىندى قالانىڭ جاس, ەڭبەكقور تۇرعىندارى بار. ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن پاتەردى ۇلەستىرەردە الەۋمەتتىك سالادا جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا, مادەنيەت, مەديتسينا, ءبىلىم باعىتىندا ەڭبەك ەتەتىندەرگە, تۇراقتى جۇمىسى بارلارعا باسىمدىق بەرىلگەن. مىسالى, الماتى تۇرعىنى مەرەي رايىمبەكوۆ 2019 جىلدان بەرى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەرىلگەن «كوكقاينار» شاعىن اۋدانىنداعى ءبىر بولمەلى, 29 شارشى مەتر جالدامالى پاتەردە تۇرىپ كەلگەن. بۇگىندە «الماتى تازالىق» مەكەمەسىنىڭ جۇمىسشىسى رەتىندە «الماتى جاستارى» باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, «الاتاۋ» اۋدانىنان ءبىر بولمەلى پاتەر العان. مەرەي سەكىلدى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز 5 جىل پاتەر جالداعان تۇراقتى جۇمىسى بار جاستاردىڭ العاشقى لەگى كوپتەن كۇتكەن جەكە باسپاناسىنا كوشىپ, ماقساتىنا جەتىپ جاتىر.
