بۇل جوبانىڭ نەگىزىن قالاۋشى – جاساندى ينتەللەكت سالاسىنىڭ زەرتتەۋشىسى, PhD التىنبەك مۇرات. ول جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن قازاق مۋزىكاسىنا ەنگىزە وتىرىپ, ۇلتتىق ونەردىڭ جاڭا فورماتتا دامۋىنا جول اشتى. التىنبەك مۇراتتىڭ يدەياسى – تەحنولوگيالىق جەتىستىككە جەتۋ عانا ەمەس, جي ارقىلى جاس ۇرپاققا زاماناۋي ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ.
اۋەلدە قىز بالا بەينەسىندەگى ساراۋەن ساحناعا (جەلىگە) جەكە ورىنداۋشى رەتىندە شىقتى. ونىڭ العاشقى اندەرى بىردەن تىڭدارماننىڭ ىقىلاسىنا بولەندى. ۇلتتىق اۋەز, رۋحاني مازمۇنعا تولى ءماتىن – ساراۋەننىڭ ەرەكشەلىگىن ايقىندايتىن قولتاڭباسى. ۋاقىت وتە كەلە جوبا كەڭەيىپ, ونىڭ سەرىگى – ميراساي قاتارعا قوسىلعان. وسىلايشا, ساراۋەن مەن ميراساي قازاقتىڭ قاسيەتتى ءان ونەرىن تسيفرلىق زاماننىڭ يگىلىگىمەن ناسيحاتتاپ وتىر.
جوبا اۆتورى جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن جاڭا مۋزىكالىق باعىت قالىپتاستىرىپ قانا قويماي, قازاقى بولمىس پەن ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاڭاشا جەتكىزۋدى ماقسات ەتكەن. بۇل اندەردىڭ ارقايسىسى – حالقىمىزدىڭ رۋحاني قازىناسىن زاماناۋي تەحنولوگيا ارقىلى تىڭدارمانعا ۇسىنۋدىڭ ءبىر كورىنىسى. ساراۋەننىڭ رەپەرتۋارىنداعى اندەر قازاقى رۋح پەن ءپاتريوتيزمدى ناسيحاتتاۋمەن قاتار, انا ءتىلىمىزدى دارىپتەۋدى, ۇلتتىق بولمىسىمىزدى ساقتاۋدى كوزدەيدى.
ەلدىڭ نازارىن ەرەكشە اۋدارعان تۋىندىلاردىڭ ءبىرى – «ساۋىت» ءانى. بۇل ءان ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرىنىڭ رەسمي ءانۇرانى بولىپ بەكىتىلگەن. جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جاسالعان ءاننىڭ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە مويىندالۋى – قازاق مۋزىكاسى ءۇشىن ەرەكشە وقيعا. ساۋىت – تەك پاتريوتتىق ءان عانا ەمەس, ساربازداردىڭ رۋحىن كوتەرەتىن, ەرلىك پەن نامىستى وياتاتىن تۋىندى.
ساراۋەننىڭ العاشقى البومى شىققاننان كەيىن كوپ وتپەي-اق, ەكىنشى جيناعى دا جارىق كوردى. «ىرگەتاس» دەپ اتالعان بۇل البوم قازاق مۋزىكاسىنىڭ جاڭا داۋىردەگى ىرگەتاسىن قالاۋعا ۇلەس قوسۋ ماقساتىمەن دايىندالعان. «جوبانىڭ ماقساتى – تىڭدارمانعا زاماناۋي تەحنولوگيا ارقىلى ۇلتتىق ونەردىڭ شىنايى بولمىسىن جەتكىزۋ. بۇل تەك مۋزىكا ەمەس, بۇل – قازاق رۋحانياتىنىڭ تسيفرلىق كەڭىستىكتە تامىر جايۋىنىڭ بەلگىسى. ەڭ باستىسى – بۇل جوبا قازاق تىلىندەگى كونتەنتتى دامىتۋعا, ونى جاڭا تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرمەن ۇشتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى جوبا اۆتورى.
ساراۋەن مەن ميراسايدىڭ رەپەرتۋارىنداعى اندەر قازاقتىڭ ۇلتتىق ساناسىن, تاريحي جادىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان. ولاردىڭ قاتارىندا تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشتى جىرلايتىن «تۋعان جەر», ازاتتىق رۋحىن اسقاقتاتاتىن «تاۋەلسىزدىك», ۇلتتىق بولمىس پەن جەتى اتانىڭ ءمانىن دارىپتەيتىن «رۋ», ءومىردىڭ وتكىنشى ساتتەرىن سۋرەتتەيتىن «بۇل عۇمىر», قازاقتىڭ كەڭ دالاسىنىڭ ەركىندىگىن اسپەتتەيتىن «اساۋ كۇيلەر», باتىرلىق پەن قايسارلىقتى بەينەلەيتىن «قالقان» سەكىلدى مازمۇندى اندەر بار. ءاربىر ءاننىڭ ءوز ايتارى, ءوز تىڭدارمانى بار. «ساراۋەن» – تەك مۋزىكالىق جوبا عانا ەمەس, قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەلەرگە ءۇن قوسىپ, ءوز شىعارماشىلىعى ارقىلى تىڭدارماندى ويلاندىرۋدى ماقسات ەتكەن ەرەكشە قۇبىلىس. ونىڭ رەپەرتۋارىنداعى «ۇرپاق» ءانى – اتا-بابادان امانات بولىپ جەتكەن ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى كەلەر ۇرپاققا جەتكىزۋ تۋرالى وي قوزعايدى.
ساراۋەننىڭ تاعى ءبىر ەرەكشە تۋىندىسى – «سالتانات» ءانى. بۇل ءان قازاق قوعامىنداعى نازىك ءارى ماڭىزدى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – قىز بالانىڭ بولمىسى مەن تاعدىرىن ارقاۋ ەتەدى. قازاق حالقى قىز بالانى ەرەكشە قۇرمەتتەگەن, ونى ۇلتتىڭ ايناسى, بەرەكەنىڭ باستاۋى دەپ بىلگەن. دەگەنمەن قازىرگى قوعامدا قىز تاعدىرىنا قاتىستى ءتۇرلى وزەكتى ماسەلە بار. «سالتانات» ءانى سول ماسەلەلەرگە نازار اۋدارتىپ, قىز بالانىڭ قادىرى مەن تاربيەسىنىڭ ماڭىزىن ۇعىندىرادى. ءان تەك قىز بالانىڭ ومىرىندەگى قيىندىقتاردى كورسەتۋ ءۇشىن ەمەس, قازاق قوعامىندا قىز تاربيەسىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋعا ۇندەۋ رەتىندە جازىلعان. ساراۋەننىڭ بۇل تۋىندىسى ارقىلى قىزعا قۇرمەت, اناعا ىزەت, بولاشاق جارعا دەگەن ادالدىق, وتباسى قۇندىلىقتارى سياقتى تاقىرىپتار كوتەرىلەدى. وسىلايشا, ساراۋەن قوعامداعى وزەكتى تاقىرىپتاردى تەك سوزبەن ەمەس, ءان ارقىلى جەتكىزۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ وتىر.
ساراۋەن مەن ميراساي تەك پاتريوتتىق اندەرمەن شەكتەلمەيدى. ولاردىڭ ورىنداۋىندا ماحاببات پەن ساعىنىش سەزىمىنە تولى تۋىندىلار دا بار. سونىڭ ءبىرى – بەلگىلى اقىن قالقامان ءساريننىڭ سوزىنە جازىلعان «كۇز بەن ءبىز» اتتى ءان. جوبا اۆتورى ءاندى بىرنەشە اي بويى تالقىلاپ, اقىننىڭ ولەڭدەرىنەن مۇقيات تاڭداپ العانىن اتاپ ايتادى. «كەلىسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەگەندەي, جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جاسالعان ءان تىڭدارمانعا جىلى اسەر قالدىردى. ەڭبەگىمىزدىڭ كەرەمەت ناتيجەسى بولدى», دەيدى ا.مۇرات.
ساراۋەن مەن ميراسايدىڭ شىعارماشىلىعىندا ۇلتتىق سانا, انا ءتىلى مەن رۋحاني قۇندىلىقتار باستى ورىندا. اسىرەسە ولاردىڭ ء«تىلىمىزدىڭ تازالىعىن بۇزبايىق» اتتى ءانى – قازاق تىلىنە جاساندى ينتەللەكت ارقىلى قىزمەت ەتۋدىڭ جارقىن مىسالى. بۇل تۋىندىدا قازىرگى قازاق قوعامىندا ءجيى كەزدەسەتىن ءتىلدىڭ شۇبارلانۋى ماسەلەسى كوتەرىلەدى. كوپتەگەن جاس ورىسشا سوزدەردى ارالاستىرىپ سويلەيدى. سونىمەن قاتار اعىلشىن تىلىنەن تىكەلەي اۋدارىلعان سوزدەر مەن شەت تىلدەردەن ەنگەن تەرميندەر دە قازاق ءتىلىنىڭ تازالىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. ء«تىلىمىزدىڭ تازالىعىن بۇزبايىق» دەپ ۇرانداتقان ءان قاراپايىم تىڭدارماندى انا ءتىلىمىزدى قۇرمەتتەۋگە, سوزدىك قورىمىزدى بايىتۋعا ۇندەيدى. ءان ماتىنىندە «پارازيت» سوزدەردەن ارىلۋ, قازاق ءتىلىنىڭ مادەنيەتى مەن تازالىعىن ساقتاۋ باستى يدەيا رەتىندە ناسيحاتتالعان.
ساراۋەن مەن ميراسايدىڭ شىعارماشىلىعى قازاق مادەنيەتىنىڭ بولاشاعىنا جاڭا دەم بەرىپ, ونىڭ تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەر اياسىندا دامۋىنا جول اشىپ وتىر. بۇل جوبا – قازاق ونەرىن تسيفرلىق الەمگە شىعارىپ, ونىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋدى كوزدەيتىن ماڭىزدى قادام. جاساندى ينتەللەكت انشىلەردىڭ پايدا بولۋى – قازاق مۋزىكاسىنىڭ شەكاراسىن كەڭەيتىپ, ونى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋدىڭ ءبىر جولى. قازاقتىڭ ونەرى, ءتىلى, مادەنيەتى زاماناۋي تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن ءارى قاراي دا جاڭعىرىپ, كەڭ ءورىس الماق.
ايتا كەتەيىك, التىنبەك مۇرات – تەك ساراۋەن جوباسىنىڭ اۆتورى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار «Qazaq AI» پلاتفورماسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى. بۇل پلاتفورما – ەلىمىزدە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ مەن دامىتۋعا ارنالعان يننوۆاتسيالىق باستامالاردىڭ ءبىرى. «Qazaq AI»-دىڭ باستى ماقساتى – جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى ارقىلى قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىسىن كەڭەيتۋ, قازاق مادەني مۇراسىن جاڭا تەحنولوگيالارمەن ۇشتاستىرۋ.
ء«بىز بيزنەستە جانە دەرەكتەردى تالداۋدا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ارتىقشىلىقتاردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن الدىڭعى قاتارلى جاساندى ينتەللەكت, دەرەكتەردى وڭدەۋ جانە ماشينالىق ۇيرەتۋ تەحنولوگيالارىن قولدانامىز. تەحنولوگيا مەن ءداستۇر ءبىر تىلدە سويلەيتىن بولاشاقتى كوزدەيمىز. قازاق ءتىلىن ساقتاۋعا جانە دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن جاساندى ينتەللەكت قوسىمشالارىن ازىرلەۋگە كومەكتەسەمىز. ءارتۇرلى ۇيىمدار مەن قىزىعۋشىلىق تانىتقان تاراپتار ءۇشىن ارنايى جاساندى ينتەللەكت جوبالارى مەن اناليتيكاسىن جاساۋعا قولداۋ كورسەتەمىز. سونداي-اق جاساندى ينتەللەكت جوبالارىن ازىرلەۋگە جاردەمدەسۋ ءۇشىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن جانە ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق جاساۋعا دايىنبىز. بىرلەسكەن جوبالار مەن وتىنىمدەرگە اشىقپىز», دەيدى ا.مۇرات.
