وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى كەشە بىرنەشە ەلدى مەكەنمەن اراداعى جول ءب ۇلىنىپ, قاتىناس توقتاعانىن حابارلادى. تەرەكتى اۋدانىندا ءسارىومىر مەن دۋانا اراسىنداعى دالا جولىن ءۇش جەردەن قار سۋى باسىپ وتكەن. وسى اۋدانداعى قاندىق, قۇماقساي, توڭكەرىس اۋىلدارىنا باراتىن جولعا دا سۋ تولىپ, قوزعالىسقا بوگەت جاسادى. قاراتوبە اۋدانىنداعى اقتايساي اۋىلىنا, شىڭعىرلاۋ اۋدانىنداعى ارداق, اقتاۋ اۋىلدارىنا دا باراتىن جول ۋاقىتشا جابىلدى. «قازىرگى ۋاقىتتا اۋداندىق ماڭىزى بار 5 جولدىڭ 8 بولىگى قالپىنا كەلتىرىلدى, قالعان ءبىر بولىكتە ءالى سۋ ءوتىپ جاتىر», دەپ حابارلادى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
وبلىستىق ماڭىزى بار «بورلى–اقساي–جىمپيتى» اۆتوجولىنىڭ 134-شاقىرىمىندا, سىرىم اۋدانىنا قاراستى ارالتوبە اۋىلىنىڭ ماڭىندا شىدەرتى وزەنىنىڭ سۋ دەڭگەيى كۇرت كوتەرىلىپ, ۋاقىتشا كوپىردىڭ كىرەبەرىس جولدارىن سۋ شايىپ كەتكەن. بۇل جەردە قازىر ارنايى تەحنيكا مەن ماماندار كەزەكشىلىكتە تۇر. قاجەتتى ماتەريالدار, قۇم مەن قيىرشىق تاس دايىندالعان, قاپشىقتار قۇممەن تولتىرىلىپ جاتىر. سۋ سايابىر تاپسا, جول قاتىناسى قالپىنا كەلتىرىلەدى.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالاردى ۇيلەستىرۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق شتاب وتىرىسىن وتكىزىپ, جيىندا وبلىس اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ وڭىردە كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جاسالىپ جاتقان شارالار تۋرالى ەسەپ بەرگەن ەدى.
«ۇزىندىعى 143 شاقىرىم بولاتىن 81 قورعانىس بوگەتى سالىندى, 9 شاقىرىم سۋ بۇرۋ ارناسى, 93 شاقىرىم ارىق قازىلدى, ەلدى مەكەندەرگە 582 مەترلىك سۋ وتكىزۋ قۇبىرى ورناتىلدى, 74 شاقىرىم ماگيسترالدىق كانال تازارتىلدى. وبلىستاعى بارلىق سۋقويماسى ترانزيتتىك رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇر», دەپ ءمالىم ەتتى ن.تورەعاليەۆ.
وڭىردە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق رەسۋرس قورى جاساقتالعان. 1,8 مىڭ ارنايى تەحنيكا, 123 ءجۇزۋ قۇرالى, 455 موتوپومپا, 4 مىڭنان استام قىزمەتكەر ءبىر تاۋلىكتە ىسكە قوسىلا الادى. سونىمەن قاتار 12 مىڭ توننادان استام ينەرتتى ماتەريال, 413 مىڭ قاپ, 423 توننا جانار-جاعارماي قورى دايىن تۇر. 95 مىڭنان استام قۇم سالىنعان قاپ ازىرلەنگەن. 32 مىڭ ادام ورنالاسا الاتىن 317 ۋاقىتشا ەۆاكۋاتسيالىق بەكەت دايىندالدى. سونداي-اق ءتورت ت ۇلىك مالدى قاۋىپسىز ايماققا كوشىرۋ ءۇشىن 195 ارنايى ورىن بەلگىلەندى.
وبلىستىق سۋ تاسقىنىنا قارسى شتاب جۇمىسىن 10 ناۋرىزدا باستاپ كەتكەن. قازىر سۋ تاسقىنىنا دايىندىق جۇمىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. 27 شاقىرىم سۋ بۇرۋ ارناسى, 62 شاقىرىم ارىق, 1 200-دەن استام سۋ وتكىزۋ قۇبىرى تازارتىلدى.
ورال قالاسىندا كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ, مۇز كەپتەلىستەرىن بولدىرماۋ ماقساتىندا وزەندەردىڭ مۇزىن جارۋ باستالدى. شاعان, دەركول وزەندەرى جايىلمالارىنىڭ 10 بولىگىندە, بارلىعى 10 مىڭ شارشى مەتر اۋماقتا مۇز جارىلادى. بۇدان بولەك, 5200 ويىق ويىلىپ, 13 مىڭ شارشى مەتردەن استام مۇز كەسىلگەن. «جاعداي تولىق باقىلاۋدا. قاجەت جاعدايدا تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرامىز», دەيدى ورال قالالىق تجب باستىعىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى ولجاس ءابدىراحمان.
«قازگيدرومەت» مەكەمەسى قازىر وڭىردەگى وزەندەردىڭ كۇندەلىكتى سۋ دەڭگەيىن مۇقيات قاداعالاپ وتىر. كەيىنگى تاۋلىكتە جايىق وزەنىندەگى سۋ دەڭگەيى جارسۋات اۋىلىنىڭ تۇسىندا +13, يانۆارتسەۆ اۋىلى ماڭىندا +46, ورال قالاسىندا +46, كوشىم اۋىلىندا +24 سم كوتەرىلگەن. كوپ جەردە مۇز قوزعالا باستاعان, وزەننىڭ جيەگىنە سۋ تولعان. ورال قالاسى تۇسىندا وزەننىڭ قاۋىپتى دەڭگەيى 850 سم بولسا, قازىر 301 سم-گە جەتتى. ياعني دابىل قاعۋعا ءالى ەرتە. رەسەي اۋماعىنداعى يرەكلى سۋقويماسىنان سەكۋندىنا 201 تەكشە مەتر سۋ ءتۇسىپ جاتىر.
وڭىردەگى شاعان, دەركول, شىڭعىرلاۋ, شىدەرتى, ولەڭتى, بۇلدىرتى, قالدىعايتى سەكىلدى شاعىن وزەندەردەن دە ازىرگە قاۋىپ جوق. دەركول وزەنى تاسقالا, زەلەنوۆ, بەلەس اۋىلدارى تۇسىندا تاۋلىك ىشىندە تومەن ءتۇستى, شەجىن وزەنىنىڭ سۋ دەڭگەيى دە ازايدى, كوپىراڭقاتى وزەنى العاباس اۋىلى تۇسىندا ءبىر تاۋلىكتە 63 سم تومەن ءتۇستى. ماماندار بىرنەشە وزەن بويىنشا قاۋىپتى كەزەڭ ارتتا قالدى دەپ وتىر.
«قازگيدرومەت» ماماندارىنىڭ حابارلاۋىنشا, وبلىس اۋماعىنىڭ باسىم بولىگىندە قار تولىق ەرىپ كەتكەن. 15-18 ناۋرىز ارالىعىندا ءبورلى, تەرەكتى, شىڭعىرلاۋ, سىرىم, قاراتوبە اۋداندارىنداعى وزەندەردە سۋ دەڭگەيى ەڭ جوعارعى مەجەسىنەن ءوتىپ, ساباسىنا ءتۇسۋى كەرەك. جايىق وزەنىنە وسى كوكتەمدە كەلەتىن سۋ كولەمى 3,2-5,2 ملرد تەكشە مەتردەن اسپايدى دەيدى ماماندار. سالىستىرار بولساق, بىلتىر كوكتەمدە جايىققا 11 ملرد تەكشە مەتردەن استام سۋ كەلگەن ەكەن. بيىل سۋ 2-2,5 ەسەگە از بولادى دەپ بولجانىپ وتىر.
باتىس قازاقستان وبلىسى
