جاستارعا مۇمكىندىك بەرگەن باعدارلاما

جاستارعا ساتىپ الۋ قۇ­قى­عىنسىز جالعا بەرى­لەتىن تۇرعىن ءۇي باعدارلا­ما­سى­مەن بەس جىلعا پاتەر جالداعان ەڭبەككە قابىلەتتى جاستار «جالدامالى پاتەرىن» جەكەشەلەندىرە المايدى. وسىنى جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر اۋەل باستا ەسكەرتىپ, جاستارعا «وتباسى بانكتىڭ» نەمەسە وڭىرلەردە ىسكە اسىپ جاتقان «ەلوردا جاستارى», «الماتى جاستارى» سىندى باعدارلامالارعا قاتىسىپ, جەڭىلدىكپەن ءۇيلى بولۋعا مۇمكىندىك تۋدىردى. ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن پاتەردى ۇلەستىرەردە الەۋمەتتىك سالادا ەڭبەك ەتەتىن جاستارعا, مادەنيەت, مەديتسينا, ءبىلىم باعىتىندا ەڭبەك ەتەتىندەرگە باسىمدىق بەرىلدى. كوميسسيا جالدامالى پاتەرگە جولداما بەرەردە جاستاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا, بالا سانىنا ءجىتى نازار اۋداردى. 10 مىڭنان استام جاس اتالعان باعدارلامانىڭ شاراپاتىن كوردى. مەملەكەتتىڭ ۇسىنعان مۇمكىندىگىنە ىلىككەن جاستار پاتەرىن نارىقتاعىدان الدەقايدا تومەن باعادا جالداپ تۇردى. اي سايىن پاتەرگە 5-15 مىڭ تەڭگە ارا­لىعىندا عانا اقى تولەدى. وسىلايشا, ءوزىنىڭ جەكە باسپاناسىن اڭساپ جۇرگەن جاستار تاپتىرماس مۇمكىندىككە يە بولدى. سول پاتەرگە تولەپ كەلگەن اقىسىن ۇزبەي, «وتباسى بانكتەگى» شوتىنا اۋدارىپ وتىرسا, وسىنىڭ ءوزى بەس جىلدا ءۇيلى بولۋعا ەمىن-ەركىن جەتەتىن ەدى.

ەڭبەك نارىعىندا ءوز ورنىن تاپقان جاس وتباسىلاردىڭ تەزىرەك اياققا تۇ­رۋىنا دەم بەرگەن باستاما استانا, ال­ماتى, شىمكەنت قالالارىندا ىسكە استى. باعدارلاما جاريالانعان كۇننەن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءوتىنىش قالدىرعانداردىڭ قاتارىندا بەكزات قالي ۇلى دا بار. باسىندا بەكزات بويداق بولسا, جالدامالى پاتەرگە كوش­كەن سوڭ, اراعا جىل سالىپ وتاۋ قۇردى. قازىر ەكى بالانىڭ اكەسى.

– 2019 جىلى كۇزدە باعدارلاما تۋرالى ەستىپ, سايت ارقىلى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءوتىنىش قالدىردىم. وعان 29 جاسقا دەيىنگى تۇراقتى جۇمىسى بار ازاماتتار قاتىستى. العاشىندا ۇمىتكەرلەر از بولعان سوڭ, مەنىڭ دە باعىم جاندى. سودان الماتى قالاسى «اقكەنت» شاعىن اۋدانىنان ءبىر بولمەلى پاتەردىڭ كىلتى قولىمىزعا ءتيدى. جالدامالى پاتەرگە اي سايىن 11 مىڭ تەڭگە تولەپ كەلدىم. تەگىن تۇردىق دەسەك تە بولادى. بەس جىلدان كەيىن ءۇيدى بوساتاتىن بولعان سوڭ, الدىن الا قامدانىپ «وتباسى بانككە» قارجى جيناي باستادىم. بيىل «ناۋرىز» باعدارلاماسى بو­يىن­شا ءوتىنىشىم ماقۇلدانىپ, الاشقى جارناعا تۇرعىن ءۇي باعاسىنىڭ 20 پايىزىن تولىقتىردىم. ءبىز العان ءۇش بولمەلى ءۇيدىڭ باعاسى 35 ميلليون تەڭگەنىڭ شاماسىندا شىقتى. قازىر ءۇيىمىزدى ارلەپ-سىرلاپ جاتىرمىز. الماتى قالاسى اكىم­دىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جالدامالى پاتەردى ناۋرىزدىڭ سوڭىنا دەيىن بوساتۋعا ءتيىس ەكەنىمىزدى ەسكەرتتى. بۇيىرسا, سول مەرزىمنەن كەشىكپەي شىعامىز دەپ وتىرمىز, – دەيدى الماتى قالاسىنىڭ تۇر­عىنى بەكزات قالي ۇلى. بەكزات ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى جۇمىسىن رەتتەۋگە, وتباسىن قۇرۋعا, باسپانالى بولۋعا جاردەمدەسكەنىن ايتىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

الماتى قالاسىنان جالدامالى پاتەر الىپ, كەيىن ءۇيلى بولعانداردىڭ ىشى­نەن رۇستەم قادىربەكوۆتى دە اتاپ وتۋگە بولادى. ول 2021 جىلى «اباي» شاعىن اۋدانىنان 1 بولمەلى, اۋدانى 35 شارشى مەتر ءۇيدى 5 جىلعا جال­داعان. بۇگىندە «شاڭىراق» 5-10-20» باع­دار­لاماسى بو­يىن­شا الاتاۋ اۋدانى «مادەنيەت» شاعىن اۋدانىنان 3 بولمەلى پاتەر العان. الماتى تۇر­عىنى اسەم المابەكوۆا دا 2020 جىلدان وسى باعدارلامانىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانعان. ءبىر بولمەلى پاتەردى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەس جىل جالداپ تۇرعان. الماتى ەلەكترومەحانيكالىق كول­­لەدجىندە جۇمىس ىستەيتىن مامان «ال­­ماتى جاستارى» باعدارلاماسىنا قا­تىسىپ, الاتاۋ اۋدانىنداعى, «اقكەنت» تۇر­­عىن ءۇي كەشەنىنەن ءبىر بولمەلى پاتەر العان.

مۇنداي مىسالداردى كەلتىرە بەرسەك, كوپ-اق. مىسالى, استانا تۇرعىنى ەرلى-زايىپتى دينارا مەن داۋرەن بالعازين دە بەس جىل جالدامالى ۇيدە تۇرۋعا مۇمكىندىك العان. 2020 جىلعى ماۋسىمنان قالاداعى ش.ءۋاليحانوۆ كوشەسىندە ءبىر بولمەلى پاتەردە تۇرىپ كەلگەن. كەلىسىمشارتتارى جۋىردا, 26 ناۋرىزدا اياقتالادى. بەس جىل جالدامالى پاتەردىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانعان ەرلى-زايىپتىلار «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسىمەن باسپانالى بولعان. جالدامالى ۇيدە تۇرىپ كەلگەن استانا تۇرعىنى مەرەي اكراپوۆا دا ءدال وسى «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, قونىس تويىن تويلاعان. قىسقاسى, جالدامالى پاتەردەن كەيىن وڭىرلىك «الماتى جاستارى», «ەلوردا جاس­تارى» سىندى باعدارلامانىڭ كومەگىمەن ءۇيلى بول­عانداردىڭ قاراسى كوپ. جالپى, «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسىنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى تومەن. العاشقى جارنا رەتىندە تۇرعىن ءۇي قۇنىنىڭ نەبارى 10%-ىن قۇيسا جەتكىلىكتى. دەگەنمەن بۇل باعدارلامانىڭ دا ءوز تالابى, شارتتارى بار, ەكىنىڭ ءبىرى قاتىسا المايدى.

تۇرعىن ءۇي زاڭناماسىنىڭ تالاپتارى بويىنشا بوساعان ۇيلەر ەندى باسپاناعا مۇقتاج جاندارعا بەرىلۋگە ءتيىس. مەگاپوليستەردە تالاي جىل ءۇيلى بولۋدى اڭساپ جۇرگەن ءتۇرلى ساناتتاعى وتباسىلار كوپ. وسىنى بىلە تۇرا تۇرعىن ءۇيدى جالعا العان جاستاردىڭ ىشىندە ورنىنان قوزعالۋعا دايىن ەمەس وتباسىلار دا از ەمەس بولىپ شىقتى. باستاپقى جارناسىن جيناپ ۇلگەرمەي, بەيقام جۇرگەندەردىڭ ءۋاجى جالدامالى پاتەردى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى قارالسا دەگەن ۇسىنىسپەن ۇندەسەدى. جالعا بەرىلەتىن ءۇيدى ساتىپ الىپ, اقىسىن جەڭىلدىكپەن ءبولىپ تولەۋ شارتىمەن تولەسەم دەيتىندەر كەزدەسەدى. جالداۋ مەرزىمىن ۇزارتۋدى سۇرايتىندار دا بار. زاڭ جۇزىندە «جالدامالى پاتەردە ءارى قاراي تۇرسام» نەمەسە «يپوتەكا راسىمدەسەم» دەگەن جاس­تاردىڭ تالابىن قاناعاتتاندىرۋ مۇمكىن ەمەس. جالدامالى پاتەردىڭ كىلتىن اما­ناتتاعاندا, ودان بۇرىن جاستار ساتىپ الۋ, ۇزارتۋ قۇقىعىنسىز تۇرعىن ۇيلەردى جالداۋ شارتتارىنا قول قويعان­دا باع­دارلامانىڭ تالاپتارىمەن تۇگەل تانىسقان.

قالا اكىمدىكتەرى ساتىپ الۋ قۇقى­عىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ ەرەجە-تالاپتارىن بىلە تۇرا, تۇرعىن ءۇيدى بوساتۋدان باس تارتىپ وتىرعان تۇرعىندارعا ءتيىستى شارا قابىلدايتىنىن حابارلادى. مىسالى, الماتى قالاسى اكىمدىگى پاتەردى ەرىكتى تۇردە بوساتۋدان باس تارتقانداردىڭ ماسەلەسى سوت تارتىبىمەن قارالاتىنىن ايتتى. مۇنداي شەشىم قابىلداماسا تاعى بولمايدى, قالادا پاتەر كەزەگىندە تۇرعان مۇقتاج وتباسىلار كوبەيگەن. استانا, الماتى اكىمدىكتەرى قازىر دە قارەكەتسىز قاراپ وتىرعان جوق, ءالى ءوز پاتەرىنە قونىستانىپ ۇلگەرمەگەندەرگە ءتيىمدى باعدارلامالار ۇسىنىپ, بارىنشا باعىت-باعدار كورسەتىپ جاتىر.