ول مەكتەپ بىتىرگەن 1978 جىل مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا كومسومول جاستاردى جۇمىلدىرۋ باستاماسىنىڭ دۇرىلدەپ تۇرعان كەزى. وسى ۇگىتتىڭ ۇلگىسىمەن ءبىر سىنىپتى بىتىرگەن 28 بالانىڭ اراسىنان 16 بويجەتكەن مەن 4 بوزبالا اۋىلدا قالىپ, ەڭبەك ەتتى. ءۇش جىلدان كەيىن الماتى ەسەپ-كرەديت تەحنيكۋمىنا ءتۇسىپ, مامان رەتىندە ەلگە كەلگەن جاس اۋداندىق جيناق بانكتىڭ باقىلاۋشىسى قىزمەتىنە كىرىستى. ون بەس جىلعا سوزىلعان قىزمەتى 90-جىلدار باسىندا تۋعان اۋىلىنداعى ەسەپشىلىككە جالعاستى. شارۋاشىلىقتار تاراپ, جەكەشەلەنۋ تالابى العا شىققاندا كەڭشار تورتكە ءبولىنىپ, بالعازى سونىڭ بىرىندە ەگىس بريگاديرى اتاندى.
جالپى, شارۋاشىلىقتاردى تاباناستى جەكەشەلەندىرە سالۋ وڭايعا سوققان جوق. ەندى ەركىندىك العان ەلدە الدى-ارتىن ويلاماي اسىعىس قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ءبىرى وسى بولدى. شالاعايلىقتىڭ زاردابى بولىنگەن ساتتەن-اق بايقالىپ ەدى. بۇرىن ءمىنىپ جۇرگەن تەحنيكاسىنىڭ ماي-سۋىنان باستاپ قوسالقى بولشەگىنە دەيىن ۇجىمشار-كەڭشار تاۋىپ بەرەتىن شارۋالار جەرگە قارادى دا قالدى. العاشقىدا «ورتاق وگىزدەن وڭاشا بۇزاۋ ارتىق» دەپ ءبىر شارۋاشىلىقتىڭ تىزگىنى قولىنا تيگەنگە جەلپىنىپ جۇرگەندەردىڭ جەلىگى تەحنيكاعا ماي, قوسالقى بولشەك, جۇرتقا بەرەتىن ايلىق ىزدەپ ساسقاندا ساپ باسىلدى. جەرگە سەبەر تۇقىم, سۋ مەن سالىق تولەمى جان-جاقتان قىسقاندا وسىنداي كەپتى بۇلاردىڭ شارۋاشىلىعى دا باستان كەشتى. اۋىل اقساقالدارى شارۋاشىلىق باسىنداعى جىگىتتەردى جانىنا ەرتىپ, كاسىپكەرلىكتى ەرتە باستاعان جىگىتتەردەن كومەك سۇراۋعا شىققانى دا وسى كەز ەدى. اۋدانعا بەلگىلى «رزا» اق پرەزيدەنتى سامۇرات يماندوسوۆ جاردەم سۇراپ كەلگەن جەرلەستەرىن جەرگە قاراتقان جوق. مۇراتباەۆ, بەكارىستان بي, مايداكول, تۇكتىباەۆ اۋىلدارىنداعى شارۋاشىلىقتارعا دەمەۋشى بولىپ, تىعىرىقتان الىپ شىقتى. وسىلايشا, «رزا-اگرو» جشس نەگىزى قالاندى. بالعازى توماي سودان باستاپ بۇگىنگە دەيىن وسى سەرىكتەستىكتە بولىمشە بريگاديرى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى.
«العاشقىدا جەراستى بايلىعىنا كوبىرەك يەك ارتىپ كەتتىك تە, اۋىل شارۋاشىلىعى ەسكەرۋسىز قالعانداي بولدى. ءتىپتى 90-جىلدارى كوپ شارۋانىڭ قولى قىسقا بولىپ, ەگىن ەگە الماي قالعان تۇستا تارتىلعان تەڭىز قولتىعىندا قالعان ءبىزدىڭ اۋىلدا القاپتىڭ ءبارى اق سورعا اينالىپ, بارقىن مەن جىڭعىل باسىپ كەتتى. وسى كۇنى «كۇرىشتى ازايتۋ كەرەك» دەپ جۇرگەندەر سول جاعدايدى كوزبەن كورسە, مۇنداي ءسوزدى ايتپاس ەدى. ءوڭىردىڭ بەرەكەسىنە اينالعان كۇرىش ءوندىرىسىن عىلىمي نەگىزدە دامىتۋ كەرەك. شۇكىر, قازىر مەملەكەت اياعىنا تۇرىپ, ءبىزدىڭ سالاعا دا قولداۋ تانىتىپ جاتىر», دەيدى ول.
سىر بويىندا قاسىمتاي ىزتىلەۋوۆ, جادىرا تاسپامبەتوۆا سەكىلدى تالاي جاسقا ۇلگى بولعان مىقتىلار وتكەن. ءوز زامانىندا سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتانعان وسى ەكەۋدىڭ العاشقىسى قوس اياعىن تراكتور مىلجالاپ وتسە دە, كوپ ۇزاماي تەحنيكا رۋلىنە قايتا وتىرعان قايسار ەدى. ون جەتى جاسىندا تراكتور تىزگىندەگەن جادىرا تاسپامبەتوۆانىڭ وقىس جاعدايعا ۇشىراپ, ءبىر اياعىن تىزەدەن تومەن كەستىرسە دە, بۇرىنعى جۇمىسىنا قايتا ورالعانى سول زامان جاستارىن ءدۇر سىلكىندىرگەن بولاتىن. «ەڭبەك – بار تاربيەنىڭ باستاۋى» دەپ بىلگەن بۋىندى جەكە ادامدار تاعدىرىنداعى وسىنداي وقيعالار جەتىستىككە جەتەلەيتىن. ءسويتىپ, ەسەيگەندەرگە قازىرگى جاستاردىڭ بەل اۋىرتىپ, بەينەت كەشپەي پايداعا باتا قالعىسى كەلىپ تۇراتىن قىلىعى تۇسىنىكسىز, ارينە.
شارۋاشىلىقتىڭ قىر-سىرىن جەتىك بىلگەن ازامات زەينەتكە شىقسا دا, ورتاق جۇمىستىڭ باسىندا ءجۇرىپ, كوپ جىلعى تاجىريبەسىن ەل قاجەتىنە جاراتىپ كەلەدى. جارى اسىل ەكەۋى 5 بالادان نەمەرە ءسۇيىپ, ەلگە سىيلى اۋلەت اتانىپ وتىر. ەلگە جاساعان جارتىعاسىرلىق ەڭبەگى ەلەۋسىز قالعان ەمەس. ءار جىلدارى ءتۇرلى ماراپاتقا يە بولدى. بىلتىرعى اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرى فورۋمىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولىنان «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىن الدى.
«وسى كۇنى شارۋاشىلىققا جۇمىسشى تابۋ قيىنداپ بارادى. ءبىز عانا ەمەس, قۇرىلىسشىلار قاتارىنان دا كەيىنگى تولقىن وكىلدەرىن كوپ بەرە بەرمەيمىز, قول-اياعى بالعاداي, تەپسە تەمىر ۇزەتىن جاس جىگىتتەر از ەمەس. بىراق سولاردىڭ كوپشىلىگى جۇمىسقا ونشالىقتى ق ۇلىق تانىتپايدى. كاسىبي ءبىلىم العان, ءوز ماماندىعىن تەرەڭ مەڭگەرگەن ماماننىڭ ورنى قاشاندا ەرەكشە ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. جاستارعا كاسىبي باعدار بەرىپ, ولاردى قولىنان كەلەتىن ىسكە بەيىمدەگەن ءجون. بۇل باعىتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جۇمىسشى ماماندىقتار جىلىن جاريالاۋ باستاماسى ادال ەڭبەكتى قادىرلەۋگە, قاراپايىم جۇمىسشى مارتەبەسىن ارتتىراتىن قۇندىلىق قالىپتاستىرىپ, ەڭبەك ادامىنا دەگەن كوزقاراسىمىزدى وزگەرتۋگە سەپ بولماق. مىسالى, پەداگوگتەرگە قولداۋ كورسەتىلىپ, ولاردىڭ مارتەبەسى كوتەرىلگەننەن كەيىن مۇعالىم بولعىسى كەلەتىن جاستار كوبەيدى. قازىر جاقسى ەڭبەك جاعدايىن جاساپ, جۇمىسشى جاستاردى جان-جاقتى ناسيحاتتاساق, قوعام الدىندا ولاردىڭ بەدەلى ارتا تۇسەر ەدى. جاستاردىڭ بويىنا ەلدىڭ ەڭسەسىن ەڭبەك قانا كوتەرەتىنىن ءسىڭىرۋىمىز كەرەك», دەيدى ب.توماي.
قىزىلوردا وبلىسى,
قازالى اۋدانى
