مەملەكەت جاردەمگە مۇقتاج وتباسىلارعا الەۋمەتتىك تولەمدەردەن بولەك تە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. مىسالى, وسى كۇنگە دەيىن جەتىم بالالار, كوپبالالى, از قامتىلعان, مۇگەدەك بالا تاربيەلەپ وتىرعان, تاعىسىن-تاعى وسال توپتاعى وتباسىلار ءتۇرلى باعدارلامالار ارقىلى جالعا باسپانا الىپ, سوندا تۇرىپ كەلدى. ياعني ولار جالعا العان باسپاناعا نارىقتاعى باعادان الدەقايدا از اقى تولەيتىن. وسىلايشا, الەۋمەتتىك وسال توپتاعى وتباسىلار جالعا العان پاتەردە ۋاقىتشا تۇرۋعا مۇمكىندىك الدى. قازىر مۇنداي ۇيلەردە 70 مىڭنان استام ادام تۇرادى. وسىعان دەيىن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلگەن پاتەردە تۇراتىن وتباسىلارمەن قوسا, اپاتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ ورنىنا دەپ ۇسىنىلعان باسپانادا تۇراتىن وتباسىلار پاتەردى زاڭ جۇزىندە جەكەشەلەندىرە المايتىن. ال پرەزيدەنت قول قويعان جاڭا زاڭ تالاپتارى ءۇي الۋدى كوكسەپ جۇرگەن تالاي شاڭىراققا ءۇمىت سىيلاعالى وتىر.
ءبىز ايتىپ وتىرعان قۇجاتتىڭ جەكەشەلەندىرۋگە قاتىستى نورمالارى بىلتىر جەلتوقسان ايىنىڭ باسىندا قولدانىسقا ەنگەنىن ەسكەرسەك, تۇرعىندار وزگەرىستىڭ شاراپاتىن سول كەزدەن-اق كورە باستادى. ياعني تۇرعىن ءۇي قورىنان جالعا العان ءۇيدى جەكەشەلەندىرۋگە قۇقىق بەرىلدى. ايتالىق, جەلتوقساننان بەرى 400-گە جۋىق ادام پاتەرىن جەكەشەلەندىرىپ ۇلگەرگەن. مىسالى, جۋىردا ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان ابديەۆ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا جادىراسىن سادۋاقاسوۆ ەسىمدى تۇرعىننىڭ ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەرىلگەن پاتەرىن جەكەشەلەندىرگەنىن جاريالادى. قۋانىشتى حاباردى قارياعا ەرلان ابديەۆتىڭ ءوزى جەتكىزىپ, ءۇيدىڭ دايىن قۇجاتىن قولىنا ۇستاتقان.
– جادىراسىن سادۋاقاسوۆ 2007 جىلدان بەرى استانا قالاسىندا I توپ مۇگەدەكتىگى بار تۇلعا رەتىندە ءۇي كەزەگىنە تۇرعان. 13 جىل كەزەك كۇتىپ شارشاعان اعامىز 2020 جىلى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز پاتەر بەرەتىن باعدارلاماعا قاتىسۋعا امالسىز بەل بۋعان. ول كەزدە باعدارلاما شارتى بويىنشا ءۇي مەملەكەتتىڭ بالانسىندا, اعامىزدىڭ ءۇيدى جەكەشەلەندىرۋگە قۇقى بولمادى. بىلتىر پارلامەنت وسى ساناتتاعى ازاماتتارعا باعدارلاما ارقىلى العان ۇيلەرىن تەگىن جەكەشەلەندىرۋ قۇقىعىن بەرەتىن زاڭ قابىلدادى. پرەزيدەنت زاڭعا 4 جەلتوقساندا قول قويدى. سودان بەرىدە وسى ساناتتاعى كوپتەگەن ازامات باسپانالى بولدى. ءبىر قۋانتارلىعى, مەملەكەتتەن جالعا العان پاتەردى تەگىن جەكەشەلەندىرەتىن تۇلعالار سانى 11 مىڭ دەپ جوبالانادى. بۇل دەگەنىمىز – 11 مىڭ وتباسى كوپتەن كۇتكەن پاتەر كىلتىن قولىنا الادى دەگەن ءسوز. بۇدان باسقا ساناتتاعى 30 مىڭ ازامات قالدىق قۇنىمەن ۇيلەرىن جەكەشەلەندىرە الادى, – دەيدى ە.ابديەۆ.
تالاي جىل اڭساعان ارمانىنا جەتكەن جادىراسىن سادۋاقاسوۆ تۇرعىن ۇيگە قاتىستى ويلاستىرىپ وتىرعان باسقا دا جوسپارلارى بار ەكەنىن جاسىرمايدى. قارتتار ۇيىنەن پانا تاپقان اقساقال تۇرعىن ءۇي شارشى مەترىن كوبەيتسە, نەمەرەلەرىنە ورالعىسى كەلەدى. سەبەبى اي مەن كۇننىڭ امانىندا قارتتار ۇيىنە اۋىسۋىنا ءۇيدىڭ تارلىعى ماجبۇرلەپتى. مىنە, بۇل, ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز ءۇيلى بولعان ءبىر عانا ادامنىڭ تاعدىرى, ال جادىراسىن قاريا سەكىلدى بولماسا دا تارشىلىقتا كۇن كەشىپ جۇرگەن قانشا وتباسى بار؟
وسى تۇستا, تۇسىنىكتىرەك بولۋ ءۇشىن ايتا كەتسەك, ازاماتتاردىڭ كەيبىرى جالعا العان ءۇيىنىڭ قۇنىن تولىق تولەپ السا, تاعى ءبىر بولىگى قالدىق قۇنىمەن جەكەشەلەندىرە الادى. I, II توپتاعى مۇگەدەك جاندار, سوعىس ارداگەرلەرى, چەرنوبىل اەس اپاتىندا بولعاندار, سەمەي يادرولىق پوليگونى مەن ارال ماڭى ەكولوگيالىق اپاتىنىڭ زاردابىن كورگەن ازاماتتار ءۇيىن ەش اقىسىز تەگىن جەكەشەلەندىرەدى. جادىراسىن اقساقال وسى ساناتقا كىرەتىن بولعان سوڭ, ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز تۇرىپ كەلگەن پاتەرىن ءوز اتىنا تەگىن اۋىستىرىپ وتىر.
