تۇرىكتەر قوستانايدى قولايلى كورىپ تۇر

تۇرىكتىڭ «فيماكس» كومپانيا­سى قازاقستانمەن بيزنەس سالا­سىنداعى ىنتىماقتاستىق جۇمىسىن قوستاناي وبلىسىنان باستاۋدى ءجون كورىپتى. تۇركيا دەلەگاتسياسىن «فيماكس» كومپانياسىنىڭ باسقارما مۇشەسى يحسان يۋملۋ باس­تاپ كەلدى. دەلەگاتسيا ءوڭىر باسشىسى نۇرالى سادۋاقاسوۆپەن كەزدەستى. نەگىزى بۇل كەزدەسۋگە باستاماشى قوستاناي وبلىسىنىڭ باسشىلىعى بولعان ەدى. وبلىس ەكونوميكاسى قارجىسى دا, وزىق تەحنولوگياسى دا مول ينۆەستوردى قاجەت ەتەدى. ال ينۆەستورعا قازاقستانداعى قولايلى ايماقتىڭ ءبىرى دە قوستاناي سانالادى. مەندەلەەۆ تابليتساسى ەلەمەنتتەرىنىڭ بار­لىعىن دا قاسيەتتى دالادان تاباسىز. وبلىس ءوندىرىسىن تۇرىك ينۆەستورلارىنا تانىستىرعان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي كارپليۋك سوڭعى 5 جىلدا ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيالىق قارجى قۇيۋدىڭ ارقاسىندا وسى سالادا وندىرىلگەن ءونىمنىڭ جارتىسى وڭدەۋ كاسىپورىندارىنا تيەسىلى بولىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ال اۋىل شارۋاشىلىعىندا دا قوستاناي ەلىمىزدەگى تۋ ۇستاۋشىنىڭ ءبىرى. استىق پەن ۇننىڭ تورتتەن ءبىرىن وسى ايماقتىڭ ديقاندارى وندىرەدى. ۇن تارتۋدان رەسپۋبليكادا قوس­تانايدىڭ الدىنا تۇسكەن ءوڭىر جوق. ۇننىڭ ساپاسى دا سىرتقى, ىشكى تۇتىنۋشىلار تاراپىنان جوعارى باعاسىن العان. 5 ميلليون گەكتار جەرگە ەگىن ەگىلەدى, سونىڭ 4 ميلليون 700 مىڭ گەكتارىنا ءداندى داقىلدار سەبىلەدى. جىلىنا 4,5-5 ميلليون تونناداي استىق جينالادى. دەگەنمەن, ءوندىرىستى دە, اۋىل شارۋاشىلىعىن دا ورگە باستىرۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. ونسىز قانشا شيكىزاتقا باي بولساق تا, دۇنيەجۇزى نارىعىنداعى باسەكەدە شاڭ قاۋىپ قالۋىمىز مۇمكىن. وزىق تەحنولوگياعا تاۋەلدى ين­نوۆاتسيالىق جوبالار قار­جىسىز جىلجۋى مۇمكىن ەمەس. قارجى دا, وزىق تەحنولوگيا دا ينۆەستوردىڭ قولىندا. سوندىقتان قوستاناي وبلىسىنىڭ ءبىر تاڭداۋى تۇرىكتىڭ نارىقتا 40 جىلدان بەرى كەلە جاتقان «فيماكس» فيرماسىنا تۇسكەن بولاتىن. ەگىن شارۋاشىلىعى مەن مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن بىردەي قولايلى تەحنيكالار شىعاراتىن بۇل كومپانيانىڭ تاۋارلارى الەمنىڭ 85 ەلىنە ەكسپورتتالادى. كومپانيانىڭ ەكسپورتتايتىن اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىنىڭ كولەمى 600 ميلليون اقش دوللارىن قۇرايدى. تۇرىك كاسىپكەرلەرى, ەڭ الدىمەن, ءوزىنىڭ تاۋارىن وتكىزۋدى الدىڭعى ورىنعا قوياتىنىن ايتتى. بىراق «فيماكس» كومپانياسى تەك تەحنيكا شىعارۋمەن عانا اينالىسپايدى, نارىقتى تەرەڭ زەرتتەيتىن ولار قىزمەتىن جان-جاقتى دامىتىپ وتىر. يحسان يۋملۋ مىرزا مۇنى «ايەلىم ماعان سەن قانداي تاماققا سالسا دا ءدامىن كىرگىزە بەرەتىن اسكوك سەكىلدىسىڭ دەيدى», دەگەن ازىلىمەن جەتكىزدى. ايتسا ايتقانداي, كومپانيا قۇس جانە مال شارۋاشىلىعىندا ەت, ءسۇت باعىتىنداعى تاۋارلىق ءوندىرىس كەشەنىن جاساۋدى, جاڭعىرتۋدى ۇسىندى. ولار قۇس, مال ونىمدەرىن وڭدەۋ مەن وتكىزۋ ساتىلارىنىڭ دا وسى كەشەنگە كىرەتىنىن ايتتى. وسى ورايدا تۇركياداعى ءىرى قۇس فابريكاسىنىڭ يەسى رەحا چەليكلەر ءوز تاجىريبەسىمەن ءبولى­سۋگە دايى­ن ەكەنىن ايتتى. تۇركيا قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءجو­نىنەن ەۋروپادا ءۇشىنشى ورىندى يەلەنسە, ال دۇنيەجۇزىندە وزىق وندىقتان ورىن الادى. مۇنداي وزىق تاجىريبەسى بار ينۆەستورعا قوستانايدىڭ قۇس شارۋاشىلىعى ءزارۋ دەسەك ارتىق ەمەس. وبلىستا بىرنەشە قۇس فابريكالارى بولعا­نىمەن ءالى اربانىڭ ءجۇرىسى ماندىعان جوق. كەڭەس وداعىنان بەرى كەلە جاتقان «كومسومول قۇس فابريكاسى» كاسىپورنىنىڭ قايىرلاپ تۇرعانىنا ءبىراز جىل بولدى. تۇرىكتەر ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ, ادام رەسۋرس­تارىن دامىتۋ, وزىق ماركەتينگ پەن ءونىمدى ءتيىمدى ساتۋ جانە كەڭ ماعىناداعى لوگيستيكانى جاقسارتۋ ماقساتىندا زاماناۋي مەنەدجمەنت بويىنشا كومەكتەسۋگە دايىن ەكەندىگىن دە جەتكىزدى. تۇرىك اعايىندار قوستاناي وبلىسىنىڭ بيزنەس جۇرگىزۋگە قولايلى-قولايسىزدىعىن بىلگىسى كەلدى. ولار ەۋروپاعا قاراعاندا قازاقستاندا گاز بەن ەلەكتر ەنەرگياسى ارزان دەپ ەسەپتەيدى. نەگىزى ينۆەستيتسيا سالۋعا وسى تۇرعىدان كەلەتىندىگىن دە جاسىرمادى. – گاز بەن ەلەكتر ەنەرگياسى سىزدەرگە ارزان كورىنەدى. ال رەسپۋب­ليكا ىشىندەگى ولشەممەن العاندا تىم سىزدەر ويلاعانداي ەمەس بولۋى دا مۇمكىن. رەسپۋبليكا بويىن­شا ەڭ قىمبات گاز بەن ەلەكتر ەنەر­گياسى قوستاناي وبلىسىندا. وبلىس ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرىندە ورنالاسقان, مۇندا قىس 214 كۇنگە سوزىلادى. مۇنى دا قاپەرگە الىڭىزدار. مەموراندۋمعا قول قويۋ باستى ماقسات ەمەس, اڭگىمە سىزدەرمەن ىنتىماقتى جۇمى­سىمىزدىڭ جۇرۋىندە, – دەدى وبلىس اكىمى نۇرالى سادۋاقاسوۆ. تۇركيا دەلەگاتسياسى وبلىستا 5 كۇن بولىپ, قۇس شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن «جاس كانات» جانە جۇمىسى توقتاپ تۇرعان «كومسومول قۇس فابريكاسى» كاسىپورىندارىن, «اگروماش حولدينگ» زاۋىتىن, تاعى بىرقاتار اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورىندارىن, ءسۇت فەرمالارىن, ءسۇت زاۋىتتارىن ارالاپ كورگەننەن كەيىن جۋرناليستەر ءۇشىن ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا بيزنەس جانە وبلىستىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى تۋرالى اسەرلەرىمەن ءبولىستى. – قازاقستان – وتە باي ەل. ءار­قايسىسىندا كەمىندە 10 مىڭ گەكتار جەرى بار بيزنەسمەندەرمەن كەزدەستىك. تۇركيادا ون مىڭ گەكتار جەرى بار بىردە-ءبىر بيزنەسمەن جوق. سىزدەردىڭ ەكونوميكالىق كوتەرىلۋلەرىڭىزگە بارلىق جاعداي بار. قوستاناي ءبىزدىڭ ينۆەستيتسيا قۇيۋعا دەگەن ىقىلاسىمىزدى وياتتى, – دەدى «فيماكس» كومپانياسىنىڭ باسقارما مۇشەسى يحسان يۋملۋ. تۇرىك كاسىپكەرلەرى قو­س­تا­نايداعى قۇس فابريكالارىنىڭ جۇمىسى جامان ەمەستىگىن, بىراق الدە دە جەتىلدىرە تۇسەتىن تۇستارى بار ەكەندىگىن ايتتى. سونىمەن قاتار, وزدەرى ارالاعان كاسىپورىنداردا مەنەجدمەنت تۇرعىسىندا پروب­لەمالاردىڭ بار ەكەندىگىن دە تىلگە تيەك ەتتى. مىسالى, ون مىڭداعان گەكتار جەرلەرى بار, مىڭداعان مالى بار ءىرى شارۋاشىلىقتاردىڭ ءتيىمسىز ەكەندىگىن جاسىرمادى. يحسان يۋملۋدىڭ ايتۋىنشا, تۇركيادا باسقارۋعا دا, كاسىبي باعىتىن وزگەرتۋگە دە جەڭىل ورتا جانە شاعىن شارۋاشىلىقتار ۇستەم ەكەن. قازىر دۇنيەجۇزىلىك داعدارىسقا تۇركيا ەكونوميكاسىنىڭ توتەپ بەرۋىنە ورتا جانە شاعىن شارۋاشىلىقتار قازىق بولىپ تۇرسا كەرەك. شىلدەدە «فيماكس» كومپانياسى قوستانايعا ءوز تەحنيكالارىنىڭ كور­مەسىن اكەلەدى. ودان كەيىن قوستانايلىق كاسىپكەرلەر تۇركياعا بارىپ, وزىق تەحنولوگيامەن جانە بيزنەسپەن تانىسادى. مەموراندۋم دا, ينۆەستيتسيا قۇيۋ دا سودان كەيىن شەشىلەتىن بولادى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي.