ىلگەرى باسقان ىلكىمدى ىستەر
وڭىردە قىتاي ينۆەستيتسياسىنىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى. تۇركىستانداعى «Turan» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا (اەا) ينۆەستيتسيالىق قۇنى 548,2 ملرد تەڭگە بولاتىن 133 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. بۇگىندە 369,3 ملرد تەڭگەگە 95 جوبانىڭ قۇرىلىسى قولعا الىندى. بيىل 197,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا 35 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. بارلىق جوبالار ىسكە اسقان جاعدايدا 7 221 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. سونداي-اق جالپى سوماسى 177,65 ملرد تەڭگەگە 2 494 جۇمىس ورنىن قۇرا وتىرىپ, الەۋەتتى 11 ينۆەستيتسيالىق جوبا پىسىقتالىپ جاتىر.
«Turan» اەا باسقارما توراعاسى تولەگەن تەلعاراەۆتىڭ ايتۋىنشا, وندىرىستىك ايماقتا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان 8 جوبانىڭ 4-ەۋى بيىل ىسكە قوسىلادى.
«ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ اۋماعى – 3987,39 گەكتار, 6 قوسالقى ايماقتان تۇرادى. قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتقان نىساندارداعى جۇمىسشىلاردىڭ باسىم بولىگى – جەرگىلىكتى ازاماتتار. ەكونوميكالىق ايماقتاعى «PSI Mineral Technologies» جشس تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىنە ارنالعان اۋىر تەحنيكا شىعاراتىن زاۋىت جوباسىنىڭ قۇنى – 8 323,4 ملن تەڭگە. وندىرىلگەن تەحنيكالار ىشكى جانە سىرتقى نارىقتا ساتىلادى. ءبىرىنشى كەزەڭ بيىل ىسكە قوسىلادى. «التىن دالا ماقتا» جشس-نىڭ پۆح قۇبىرلارىن شىعاراتىن زاۋىتى جىلىنا 1,44 ملن مەتر قۇبىر شىعارۋعا قاۋقارلى. 60 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. «تۇركىستان ماقتا اگروونەركاسىپ كەشەنى» جشس-نىڭ ماقتانى تەرەڭ وڭدەۋ جانە دايىن ءونىمدى ەكسپورتتاۋ كوپسالالى نىسانىنىڭ قۇنى 146,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. تولىق تسيكلدى توقىما فابريكاسىندا 11 تسەح جۇمىس ىستەيدى دەپ جوسپارلانعان. وندا ماقتانى ءيىرۋ, ماتا ءوندىرۋ, بوياۋ, وڭدەۋ جۇمىسى جۇرەدى. ءوندىرىس قۋاتى – جىلىنا 13 مىڭ توننا ءيىرىمجىپ, 50 ملن مەتر ءۇي توقىماسى, 7 ملن جيىنتىق توسەك ابزەلى», دەيدى ت.تەلعاراەۆ.
قىتاي تەحنولوگياسىمەن 1,2 مىڭ گەكتارعا ماقتا ەگىلگەن. وسى ورايدا ايتا كەتەلىك, ايماقتا ماقتا نارىعىنا ەكسپورتتىق تاۋەلدىلىكتى جويۋ, توقىما-تىگىن سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا «ماقتا شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جانە ماقتا-توقىما كلاستەرىن قولداۋدىڭ 2027 جىلعا دەيىنگى وڭىرلىك جول كارتاسى» بەكىتىلگەن. وعان سايكەس, وڭىردە 9 ماقتا-توقىما كلاستەرىن قۇرۋ جۇمىسى باستاۋ الدى. ناتيجەسىندە, 14 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلىپ, جىل سايىن سالىق ءتۇسىمى 26,2 ملرد تەڭگەگە جەتپەك.
ماقتا ءوندىرىسى ماقتانۋعا تۇرارلىق
توقىما فابريكالارىنا وتىرار اۋدانىندا وندىرىلگەن شيكىزات جەتكىزىلەدى. جۋىردا اۋداندا 2 ماقتا وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ كاپسۋلاسى سالىندى. جوبا زاماناۋي سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانا وتىرىپ, جوعارى ستاندارتتى شيكىزات بازاسىن قالىپتاستىرۋدى, سوڭعى ۇلگىدەگى ماقتا وڭدەۋ زاۋىتتارىن, تامشىلاتىپ سۋارۋ تاسپالارىن شىعاراتىن ءوندىرىس ورنىن جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردى قامتيدى. ينۆەستيتسيالىق قۇنى – 80 ملرد تەڭگە. جوبا ارقىلى قۋاتتىلىعى جىلىنا 160 مىڭ توننالىق 4 زاماناۋي ماقتا وڭدەۋ زاۋىتىن ىسكە قوسۋ, 6 مىڭ توننا ماقتا تۇقىمىن شىعاراتىن وندىرىستىك جەلى قۇرۋ كوزدەلگەن. بيىل 2 زاۋىت ىسكە قوسىلسا, تاعى 2-ەۋى 2026 جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك. ماقتاارال اۋدانى يندۋستريالىق ايماعىندا ىسكە قوسىلعان «جاناسىل» ماقتا وڭدەۋ زاۋىتى 150 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ, تاۋلىگىنە 600 توننا تازا ماقتانى وڭدەپ شىعارادى. ودان بولەك, كۇنىنە 180 توننا ماقتا تالشىعى وڭدەلەدى. زاۋىت قازىر ءشيتتى ماقتانى وڭدەپ, ماقتا تالشىعىن, ماقتا ءشيتىن, ماقتا ءلينتىن جانە ۋليۋك ونىمدەرىن قىتاي, تۇركيا, تاجىكستان, يران, قىرعىزستان جانە ەۋروپا ەلدەرىنە ەكسپورتتاۋدا. جالپى, اتالعان يندۋستريالىق ايماقتا كوزدەلگەن قۇنى 6,1 ملرد تەڭگە بولاتىن 9 جوبانىڭ 6-اۋى ىسكە قوسىلىپ, 309 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.
بولگاريالىق «UBC Group» حولدينگى وڭىردە 2 ءىرى ءوندىرىس جەلىسىن اشۋدى كوزدەپ وتىر. ينۆەستور جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنە 5 ملن ەۋرو كولەمىندە قارجى قۇيادى. «SPK Turkistan» اۋماعىنداعى ءوندىرىس الاڭىندا 350-گە جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى. ال «تۇراندا» ىسكە قوسىلاتىن ەكىنشى زاۋىتقا 7,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنادى. ناتيجەسىندە, ايىنا 10 مىڭعا دەيىن توڭازىتقىش جابدىعىن شىعارىپ, 1 000 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ساۋران اۋدانىنداعى شاعىن وندىرىستىك پاركتە 8 كاسىپورىن ىسكە قوسىلىپ, جۇمىس باستاعان. زاۋىتتارعا قاجەتتى عيماراتتاردى سالۋ جۇمىسى قارقىندى: 39 عيماراتتان تۇراتىن «شاعىن وندىرىستىك پاركتىڭ» قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. جوبا قۇنى 17 ملرد تەڭگە بولسا, ينۆەستيتسيا كولەمى – 131 ملرد تەڭگە.
37 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى
جالپى, تۇركىستان وبلىسىندا اۋماعى 1699,2 گەكتاردان تۇراتىن 14 يندۋستريالىق ايماقتا 116,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 82 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە 51 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 37,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا ينۆەستيتسيا تارتىلدى جانە 2 591 جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
«يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ ينفراقۇرىلىمىنا 12,3 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. بيۋدجەتتەن جۇمسالعان 1 تەڭگە 9,4 تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. «تۇركىستان» يندۋستريالىق ايماعى بويىنشا 7,6 ملرد تەڭگەگە 21 جوبا ىسكە قوسىلعان, 878 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. بۇگىندە 23,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 13 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل جوبالار ەسەبىنەن 586 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلماق. «بادام» يندۋستريالىق ايماعىندا 19,8 ملرد تەڭگەگە 8 جوبا ىسكە قوسىلعان, 803 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. تولەبي اۋدانىندا بيىل جەكە ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن 100 جوبا ىسكە اسىپ, ونىڭ قۇنى 17,9 ملرد تەڭگەنى, اشىلاتىن جۇمىس ورنى 633-تى قۇرايدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. «قازىعۇرت» يندۋستريالىق ايماعى بويىنشا 2,2 ملرد تەڭگەگە 4 جوبا ىسكە قوسىلعان, 123 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. جاڭادان جۇزەگە اسىپ جاتقان جوبالاردىڭ قاتارىندا ءسۇت ونىمدەرىن وندىرەتىن «اسىل باستاۋ» كومپانياسى بار. قازىر زاۋىت كۇنىنە 1 توننا ءسۇت قابىلداپ, ىرىمشىك شىعارادى», دەيدى وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرجىگىت مىرزاحمەتوۆ.
اياقسىز قالعان جوبالار دا بار
«كەنتاۋ» يندۋستريالىق ايماعىنداعى «بەسقاسقا» جشس 4 جىلدان استام ۋاقىت جۇمىس ىستەمەي تۇر. «سيم تاس» جشس جوباسى مالىمدەلگەن ءونىم شىعارمايدى جانە وسى كاسىپورىنداردىڭ جاي-كۇيى انتيسانيتاريالىق جاعدايدا. يندۋستريالىق ايماقتا جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن 9 جوبانىڭ 7-ەۋى ىسكە قوسىلىپ, 193 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. جاڭادان ىسكە قوسىلىپ جاتقان جوبالاردىڭ قاتارىندا مەتالل تورلارى مەن قۇرىلىس بلوكتارىن ءوندىرۋ تسەحى جانە مەتالل بۇيىمدارىن وندىرەتىن 2 كاسىپورىن قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. دەگەنمەن كاسىپورىنداردىڭ ىسكە قوسۋ مەرزىمى 2 جىلدىڭ كولەمىندە سوزىلىپ كەلەدى.
«تۇلكىباس» يندۋستريالىق ايماعىنداعى قوسالقى ستانسانى قالىپقا كەلتىرۋ ءۇشىن اۋدان اكىمدىگى تاراپىنان 68,8 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, مەردىگەر كومپانيا جۇمىس باستاعان. قاراشادا اياقتالاۋعا ءتيىس جۇمىستار 2025 جىلعا قالدى. «بايدىبەك» يندۋستريالىق ايماعىندا «كازتراۆەرتين» كومپانياسىنىڭ تراۆەرتين شيكىزاتىنان قۇرعاق قۇرىلىس قوسپاسىن ءوندىرۋ, «راميرتا» كومپانياسىنىڭ دولوميت جانە ءمارمار كارەرلەرىن قايتا وڭدەۋ ونىمدەرىنەن كىرپىش ءوندىرۋ جوبالارىنىڭ ىسكە اسۋى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن سوزىلىپ كەلەدى. «سوزاق» يندۋستريالىق ايماعىندا 1,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 5 جوبانىڭ 2-ەۋى ۇزاق ۋاقىت جۇمىس ىستەمەي توقتاپ تۇر. اكىمدىك تاراپىنان ينۆەستورلارعا جەر ۋچاسكەلەرىن راسىمدەۋ بويىنشا دا پروبلەمالار بار. بۇل ورايدا وبلىس اكىمى نۇرالحان كوشەروۆ وڭىرلىك ينۆەستيتسيالىق شتابتىڭ بيىلعى العاشقى جيىنىندا جۇمىستى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.
سونداي-اق ينۆەستشتاب وتىرىسىندا ينۆەستورلار مەن كاسىپكەرلەردىڭ وتىنىشتەرى, ينۆەستجوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى تالقىلاندى. مىسالى, سايرام اۋدانىندا بۋ-گاز قوندىرعىسى, مال سويۋ بەكەتى مەن مال بورداقىلاۋ الاڭى, سوزاقتا گاز ءوندىرۋ جوبالارى جۇزەگە اسادى. ورداباسى اۋدانىندا زاماناۋي كىرپىش زاۋىتى مەن اليۋميني بۇيىمدارىن ءوندىرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى قارقىندى. ساۋران اۋدانىندا ينجەنەرلىك جابدىقتار, ونەركاسىپتىك سۋ بەكىتۋ ارماتۋراسىن شىعاراتىن زاۋىتتار سالىنادى. كەلەس اۋدانىندا ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن جىلىجايدىڭ قۇرىلىسى جالعاسىپ كەلەدى. سارىاعاش اۋدانىندا قۇس فەرماسى كەڭەيتىلسە, وزگە اۋدانداردا دا ينۆەستيتسيالىق جوبالار پىسىقتالىپ جاتىر.
تۇركىستان وبلىسى
