ونەر • 18 اقپان, 2025

ماڭگىلىك تاقىرىپ, جاڭاشىل لەپ

50 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ۋيليام شەكسپيردىڭ ماڭگىلىك تراگەدياسى استانالىق تەا­تردا ساحنالاندى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيستر­لىگىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ, سەرگەي پروكوفەۆتىڭ مۋزىكاسىنا رەسەي جانە تاتارستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى ۆلاديمير ياكوۆلەۆ قويعان «رومەو مەن جۋلەتتا» سپەكتاكلى كورەرمەن قوشەمەتىنە بولەندى.

ماڭگىلىك تاقىرىپ, جاڭاشىل لەپ

«رومەو مەن جۋلەتتا» سپەك­تاكلى – وزەكتىلىگىن جوي­ماعان ماڭگىلىك كلاسسيكا. تالاي مارتە ساحنالانعان بۇل شىعارمانىڭ ءاربىر جاڭا قويى­لىمى وزىندىك كۇش-قۋاتىمەن, شىعارماشىلىق تىڭ وي-تولعانىسىمەن ەرەك­شەلەنەدى. ءار قويىلعان سايى­ن توسىن فورما, ەرەكشە ساراپتاۋدا ساحناعا جول تارتاتىن ۆەرونانىڭ قوس عاشىعى تۋرالى ماڭگىلىك تاقىرىپ «استانا بالەت» تەاترى ساحناسىندا بۇل جولى دا جاڭاشىل لەپتە ءۇن قاتتى. ءتۇرلى بۋىن كورەرمەننىڭ قىزىعۋشىلىعىن ءبىر ءسات تە كەمىتپەگەن ايتۋلى كلاسسيكادان اركىم ءوز زامانداستارىنىڭ كەلبەتىن تانىعانى ءسوزسىز.

بالەتمەيستەر ءۇش اكتىلى بالەتتى ەكى اكتىگە قىسقارتىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە قويىلىم ديناميكاسىن ارتتىرعان. جالپى, بالەتتى ءجىتى باقىلاپ جۇرگەن كورەرمەن ۆلاديمير ياكوۆلەۆتىڭ حورەوگرافيا ءتىلىنىڭ وزىندىك قولتاڭباسىن بىردەن تانىرى ءسوزسىز. سۋرەتكەر ەڭبەگىندە رومانتيكالىق ساحنالارعا عانا ەمەس, تراگەديا استارىنا دا باسا ءمان بەرىلىپ, جاۋلاسقان ەكى وتباسىنىڭ ارا­سىنداعى قاقتىعىس جان-جاقتى ءارى شىنايى كورسەتىلەدى. سونداي-اق سپەكتاكلدەگى جەكپە-جەك پەن دۋەل ساحنالارى دا بۇگە-شىگەسىنە دەيىن ويلاستىرىلىپ, سونىڭ ارقاسىندا شىعارمانىڭ ديناميكاسى ارتىپ, كورەرمەن تاقىمىن قىسىپ وتىرارلىقتاي ەرەكشە ەموتسيانى باستان كەشكەنى انىق. اتاپ ايتساق, رومەو مەن جۋلەتتانىڭ اراسىنداعى ءمولدىر سەزىم, مەر­كۋتسيونىڭ ازىلكەشتىگى, كۇتۋ­شىنىڭ قاراپايىمدىلىعى, لورەنتسونىڭ دانالىعى, ءتي­بال­دتىڭ قاتىگەزدىگى, يتا­ليالىق كوشە­لەرگە ءتان نا­قىش­­تار مەن مەرەكەلىك كوڭىل, اجال ساحناسىنداعى دراماتيزم – وسىنىڭ ءبارى سپەكتاكلدە ءساتتى كورىنىس تاپقان. ال پانتوميما ەلەمەنتتەرى ۆەرونانىڭ جاۋلاسىپ جۇرگەن ەكى وتباسى وكىلدەرىنىڭ شايقاساتىن ساحنالارىندا مولىنان قول­دانىلعان.

بالەتتەگى مۋزىكالىق بە­زەن­دى­رىلۋ – ول دا ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. باس ديريجەر ارمان ورازعاليەۆ جەتەك­شىلىك ەتەتىن وركەستر ورىن­داۋىنداعى عاجايىپ مۋزىكا سول ساتتە-اق تەاتردىڭ تۇراقتى كورەرمەندەرىنىڭ سۇيىك­تى اۋە­نىنە اينالىپ ۇلگەردى. س.پروكوفەۆتىڭ اۋەنىن وركەستر ءتۇرلى ەموتسيا مەن نازىك سەزىم ىرعاعىنا كومكەرىپ, تاماشا تۋىندىنى كورەرمەن جۇرەگىنە جەتكىزە الدى. سە­بەبى سەزىمتال مۋزىكانت قوس كەيىپكەردىڭ اراسىنداعى ماحاببات پەن شيەلەنىستى مۋزىكا تىلىندە مەيلىنشە شىنايى ءارى اسەرلى اشا بىلگەن. ال شاعىن ءارى ءجيى الماسىپ وتىراتىن ستسەنوگرافيا, اسەم كوستيۋمدەر حالىق ءومىرى ءھام ۆەرونالىق اقسۇيەكتەردىڭ تىنىس-تىرشىلىگى مەن لورەنتسو شىركەۋىنىڭ كوركەم بەزەندىرىلۋى, سونىمەن قاتار كاپۋلەتتي اۋلەتىنىڭ وتباسىلىق مازارى كورەرمەن قاۋىمدى ءبىر ساتكە قايتا ورلەۋ داۋىرىنە جەتەلەپ اكەتكەندەي عالامات سەزىمگە بولەدى. سونىڭ ارقاسىندا بالەت تە وزىندىك كوركەمدىك بيىككە كوتەرىلگەندەي اسەر سىيلادى.

قويىلىمدا نەگىزى باس­تى پارتيالاردى تەاتردىڭ تالانتتى اكتەرلەرى ورىندا­دى. اتاپ ايتساق, رومەونى سۇن­دەت سۇلتانوۆ پەن ۋەسلي كارۆالو, جۋلەتتانى ناز­ەركە ايمۇحامەتوۆا مەن نا­تاليا فەرناندەس مەنەس, تي­بالدتى فارحاد بۋريەۆ پەن با­ۋىرجان بورانباەۆ, مەر­كۋتسيونى ەرقانات ەرما­عامبەت, بەنۆوليونى نۇرزات بەرىكقازى ۇلى, ءپاريستى ۋەس­لي كارۆالو مەن سۇندەت سۇل­تانوۆ, لورد كاپۋلەتتيدى يل­دار شاكيرزيانوۆ, لەدي كاپۋلەتتيدى اسەل جانعاسقاەۆا مەن ريزا قاناتقىزى, كۇتۋشىنى شىرىن زايچيكوۆا كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەدى. بەكزات ونەردەن رۋحاني ءلاززات الىپ, ساحناداعى سۇلۋلىققا جان سۋارعان تالعامپاز كورەرمەن تەاتردان ريزا بولىپ تارقاستى.

سوڭعى جاڭالىقتار