مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ كۇنگەيى مەن كولەڭكەسى

مينيسترلىك پەن قوردىڭ ماقساتى – ورتاق

مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ «ادىلەتتى قازاقستان: زاڭ مەن ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» جولداۋىندا: «دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بيۋدجەتتەن 3,3 ترلن تەڭگە قارجى ءبولىندى. بىراق ونىڭ ناتيجەسى ءالى كورىنىپ جاتقان جوق. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋشىلار ارا­سىندا مىندەتتەردىڭ دۇرىس بولىن­بەۋى بۇرمالانعان اقپارات­تىڭ كوبەيۋىنە اكەپ سوقتىر­­دى. ناۋقاستارعا مەملەكەت كەپىل­دىك بەرگەن قىزمەتتەردى اقىلى نەگىزدە الۋدى نەمەسە بىرنەشە اي بويى كەزەك كۇتۋدى ۇسىنۋ جايتتارى از ەمەس. بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىگى مەن مىندەتتەمە­سىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت كەپىلدىك بەرەتىن مەديتسينا­لىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي بازا­لىق توپتاماسىن جاساۋ قاجەت. ءبىر-بىرىنە بايلانىسى جوق وندا­عان باعدارلاما مەن اقپاراتتار بازاسىنىڭ ورنىنا بىرىڭعاي مەملەكەتتىك مەديتسينالىق اقپارات جۇيەسىن جاساۋ كەرەك»,  دەپ اتاپ ءوتتى.

پرەزيدەنت تاپسىرماسىنان كەيىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىمەن بىرلەسىپ ءتيىستى ءىس-شارالار قابىلدادى. قور مەن مينيسترلىكتىڭ جۇمى­سى مەديتسينالىق كومەك­تىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىت­تالدى. تسيفرلاندىرۋعا باسىم­دىق بەرىلدى. الەۋمەتتىك مەديتسي­نا­لىق ساقتاندىرۋ قورىندا احۋال­دىق-تالداۋ ورتالىعى اشىلدى.

تال­داۋ ورتالىعىنىڭ كومەگىمەن مەدي­تسينالىق قىزمەتتەردى قار­جى­لان­دىرۋعا, وڭىرلەردەگى مەدي­تسينالىق جاعدايعا, پاتسيەنتتەرگە قاتىستى وزگە دە اسا ماڭىزدى اقپاراتتارعا قول جەتكىزۋ قيىن ەمەس. جۇيە قور قىز­مەتىنىڭ تيىمدىلىگى مەن اشىقتىعىن ارتتىرۋعا, قوردىڭ قار­جىلىق تۇراقتىلىعىن نى­عاي­­تۋعا سەپتەسەدى. بۇرىننان جۇ­مىس ىستەپ كەلە جاتقان سەنىمدى مەديتسينالىق ۇيىمدارمەن ۇزاقمەرزىمدى شارت جاساۋ تاجىريبەسى ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇل قادام مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ءوز قىز­مەتىن ءتيىمدى جوسپارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

تمككك, ءمامس پاكەتتەرىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن قايتا قاراۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل – مەدي­تسينالىق قىزمەتتەردىڭ قاي­تالانۋىن بولدىرماۋعا, مامان­داردىڭ جۇمىسىن جەڭىل­دەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جاقىن ارادا مەديتسينالىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەلگەن نورمالارى, مەملەكەتتىك كەپىل­دىكتەر باعدار­لاماسى ازىرلەنىپ, ەنگىزىلەدى.

تسيفرلاندىرۋ باعىتىنداعى تاعى ءبىر اۋقىمدى جۇمىس Face ID جۇيەسىمەن تىعىز بايلانىستى. بىلتىر ەلدەگى مەديتسينالىق مەكەمەلەردە 23 مىڭنان استام جالعان جازبا انىقتالىپ, 208 ملن تەڭگە شىعىن كەلتىرگەن. استاناداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەر «جالعان جازبانىڭ» جولىن كەسۋگە سەپتەسەتىن Face ID جۇيەسىنە قوسىلدى, وسى تاجىريبە وڭىرلەردە بىرتە-بىرتە ەنگىزىلەدى. بيومەتريالىق راستاۋ سوزىلمالى سىرقاتى بار پاتسيەنتتەرگە ءدارى-دارمەكتى كەزەك كۇتپەي الۋعا دا سەپتەسەدى.

قور جۇمىسىنا سىن كوپ

قوعام مەديتسينا سالاسىنا رەسپۋبلي­كالىق بيۋدجەتتەن بولەك الەۋمەتتىك مەدي­تسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنان, ياعني حالىق­تىڭ قالتاسىنان قارجى قارالىپ جاتقان سوڭ, مەديتسينالىق كو­مەك­تىڭ تيىمدىلىگى بىردەن كورى­نەدى دەپ كۇتتى. سەبەبى مۇنداي جۇيەنى تاجىريبەگە ءساتتى ەنگىزىپ, قىزىعىن كورىپ جاتقان ەلدەر كوپ. ءمامس-كە جارنا اۋدارىپ وتىرعان تۇرعىندار سول ەلدەردىڭ جۇرگەن جولىمەن اسىقپاي, اياڭ­داپ باسقاندىقتان, جۇيەنىڭ كەم­شىن تۇسى بولمايدى دەپ سەندى. جاۋاپتى تۇلعالار بولسا, دامىعان ەلدەردىڭ ءوزى ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ شاراپاتىن بىردەن كورگەن جوق دەپ اقتالدى. وسى ارا­لىقتا مەديتسيناعا قارالعان قاراجات ەسەلەپ كوبەيدى. تمككك شەڭبەرىندە كورسەتىلەتىن قىزمەت­تەرگە رەسپۋبليكالاق بيۋدجەتتەن بىلتىر
1 629,7 ملرد تەڭگە, بيىل 1 623,5 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ءمامس قاراجاتىنان بىلتىر 1 228,7 ملرد تەڭگە تۇسسە, بيىل بۇل سومما 1 329,8 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. قاراپ وتىرساق, سالاعا ءمامس-تەن تۇسەتىن قارجى مەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى شامالاس. قوردىڭ جۇمىسى توقتاسا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ءتۇسىپ تۇرعان قاراجاتتان قاعىلادى. سوندىقتان مەملەكەت قوردىڭ كەيبىر مىندەتتەرىن باسقا ۇيىمدارعا تاپسىرۋى مۇمكىن بولعانىمەن, تۇرعىنداردىڭ جارناسىن تۇگەل توقتاتىپ, تاۋەكەلگە بارا المايتىنى انىق.

الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا جارنا تولەپ وتىرعان تۇرعىندار ءمامس-تەن ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت العىسى كەلەدى. الايدا Damumed مەدي­تسي­نالىق اقپاراتتىق جۇيەسى ارقى­لى دارىگەرگە جازىلۋ قيىن بولىپ تۇر.  كەزەك جەتتى دەگەننىڭ وزىندە مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىنا كەرى اسەر ەتەتىن جەكەلەگەن ماسەلەلەر بار. ولار ادامي فاكتورلاردان, كادرلىق الەۋەتتەن باستاپ, قاجەتتى قۇرال-جابدىقتاردىڭ جوقتىعى, تالداۋ جاسايتىن, دياگنوستيكالىق قۇرىل­عى­لار­دىڭ بولماۋى, ت.ب. اقىر سوڭىندا مەديتسينالىق ۇيىمدا بۇرىن­نان كەلە جاتقانى, كەيىن پايدا بول­عانى بار, بارلىق كەمشىلىكتەر تەگىس ءمامس-كە قاراتىپ ايتىلادى.

حالىق دەنساۋلىعى ماڭىزدى

ءماجىلىس دەپۋتاتى گۇلدارا نۇرىموۆا قاراجات ۇنەمدەي­مىز دەپ, مەديتسينانىڭ كەيبىر باعىتىندا بۇرىننان قالىپ­­تاس­قان, سىننان وتكەن جۇيەنى اقساتىپ الۋعا بولمايتىنىن ايتادى.              

– كەيىنگى جىلدارى ءمامس جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى ناقتى قادامدار جا­سال­عانىمەن, قورعا قاتىستى سىن-پىكىر ازايا قويعان جوق. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىن­­شە, ەلدەگى مەديتسينالىق قىزمەتكە كوڭىلى تولاتىنداردىڭ ۇلەسى 20% عانا. وسى دەرەكتىڭ ءوزى ءمامس جۇيەسىنىڭ قالاي جۇمىس ىستەپ جاتقانىن كورسەتەدى. تۇرعىندار ءالى كۇنگە دەيىن ەمحا­ناعا قارالۋ ءۇشىن اپتالاپ كەزەك كۇتۋگە ءماجبۇر. كەزەك كەلگەن كۇننىڭ وزىندە تالداۋ جاساۋعا, دارىگەردىڭ كەڭەسىن الۋعا, مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتۋگە ءبىراز ۋاقىت كەتەدى. قالاداعى, اۋدان, اۋىلداعى ەمحانالاردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋگە, ولاردى قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋگە, مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا بارىنشا كوڭىل ءبولۋ كەرەك. تاپشى مامانداردىڭ ورنىن تولتىرۋ قاجەت. ءمامس جۇمىسىنا اشىقتىق كەرەك. جۇمىس جۇيەلى بولسىن دەسەك, باسشىلىق قىزمەت­تەرگە مەنەدجەرلىك قىرى عانا ەمەس, مەديتسينالىق ءبىلىمى بار ماماندار كەلگەنى دۇرىس, – دەيدى گ.نۇرىموۆا.

دسم مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسي­نا­لىق ساقتاندىرۋدى جەتىل­دىرۋ جانە تالداۋ دەپارتا­مەنتى ۇسىنعان اقپارات­­قا سۇيەنسەك, بىلتىر قوردىڭ CRM-جۇيەسىندە 27 125 شاعىم تىركەلگەن. تۇسكەن شاعىمنىڭ 46%-ى (12 488 شاعىم) پاتسيەنتتەردى قولداۋ, ىشكى ساراپتاما قىزمەتتەرىنىڭ ارالاسۋى ارقىلى كەرى قايتارىپ الىنعان, ماسەلە دەر كەزىندە شەشىلگەن. شاعىمداردىڭ كوبى مەدي­تسي­نالىق كومەكتىڭ ساپاسىز كورسەتىلۋىنە (28,7%), مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدەن باس تارتۋعا (28,7%) قاتىستى. سونداي-اق تمككك, ءمامس شەڭبەرىندە دارىلىك زاتتاردى بەرۋدەن باس تارتۋ (9,7%), مەديتسينالىق قىزمەتتەردى ۇزاق كۇتۋ (6,9%), مەديتسينالىق اقپا­راتتىق جۇيە­لەر­دەگى بۇرىس اقپا­راتقا (9,0%) قاتىستى شاعىم­دار بار.

كومەك ساپاسى سانمەن ولشەنبەيدى

مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا مەملە­كەتتىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن مىندەتتە­مە­لەرى تۇرعىسىنان تەڭ­دەستىرىلگەن بازالىق مەم­لە­­كەتتىك مەديتسينالىق كومەك­تىڭ بىرىڭعاي پاكەتىن قالىپ­تاس­تىرۋدى تاپسىرعان ەدى. وسى­عان بايلانىستى دسم مەدي­تسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتىن قالىپتاستىرۋ, جۇيەنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتا­ماسىز ەتۋ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ جەكەلەگەن سانات­تارىن مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋعا قاتىستى جەرگىلىكتى اتقارۋ­شى ورگانداردىڭ جاۋاپكەر­شى­لىگىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇ­مىس جۇرگىزدى. ناتيجەسىندە, بىر­قاتار زاڭنامالىق اكتىلەرگە تۇزەتۋلەر ازىرلەندى. تۇزەتۋلەر دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارىن قارجى­لاندىرۋدىڭ ارالاس مودەلىنەن ساق­تاندىرۋ مودەلىنە كەزەڭ-كە­زەڭىمەن كوشۋگە باعىتتال­عان.

ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلگەلى قارجىلان­­دىرۋ ءۇش ەسەگە جۋىق ءوسىپ, 1 ترلن-نان 2,9 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتكەن. ىشكى جالپى ءونىم كولەمىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارىنىڭ ۇلەسى 2019 جىلعى 2,8%-دان 2023 جىلى 3,8%-عا دەيىن وسكەن. مەملەكەت باسشىسى بۇل ۇلەستى 2027 جىلعا قاراي ءىجو-ءنىڭ 5%-ىنا دەيىن ۇلعايتۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. دسم ۇسىنعان اقپاراتقا جۇگىنسەك, قازىر حالىقتىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە تولەيتىن شىعىندارى قىسقارعان, مەديتسينالىق كومەك جەتكىزۋشىلەردىڭ سانى 1 970-كە جەتكەن, مۇنىڭ 60%-دان استامى جەكە كلينيكالار. العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك قىزمەتتەرى, دياگنوس­تي­كالىق قىزمەتتەر, پەت زەرتتەۋلەردەن بولەك, كونسۋلتاتسيالىق-دياگ­نوستيكالىق قىز­مەتتەر, ءبارى-بارىندە كور­سەتكىشتەر وسكەن. مەديتسينالىق كومەكتىڭ تيىمدىلىگى, ساپاسى شىن مانىندە قانشالىقتى ارتقانىن ىسكە اسىپ جاتقان جوبا-جوسپارلار تولى­عىمەن ورىن­دال­عاندا كورىنەتىن بولادى.