ءتۇرلى سالا مەن باعىتتى قامتىعان ماقالالاردى دەرەۋ قابىلداپ الىپ, ۋاقىت وزدىرماي ءار بولىمگە جەتكىزەتىن رىسبالا نۇرساپاقىزىنىڭ جەدەلدىگىنە كوپ نارسە بايلانىستى ەدى. ويتكەنى گازەت ماتەريالدارى سول نومىردەن قالىپ قويماۋعا, وقىرمانعا دەر كەزىندە جەتۋگە ءتيىس-ءتىن.
كەربەز كەربۇلاق ءوڭىرىنىڭ ءوڭدى قىزى وڭ مەن سولىن تانىدىم-اۋ دەگەن كەزدە ارۋ الماتىعا قونىس اۋدارعان ەدى. تالدىقورعان وڭىرىندەگى تۋىس-باۋىرلارى لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقارىپ, جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ وركەندەپ دامۋىنا وزىندىك ۇلەس قوسقان ايتۋلى ازاماتتار بولعانىن ءوڭىر جۇرتشىلىعى وسى كۇنگە دەيىن ماقتانىشپەن ايتادى.
زامانداس ارىپتەستەر ىلۋدە ءبىر كەزدەسە قالساق, حال-جاعداي سۇراسىپ, كادىمگىدەي قاۋقىلداسىپ قالامىز. ءازىل-قالجىڭعا دا كەزەك ءتيىپ جاتادى. وتكەن-كەتكەندى, كەزىندە قىزمەتتەس بولعان نەبىر قيماس تۇلعالاردى ساعىنىشپەن ەسكە الامىز. قاراپ وتىرساق, گازەتىمىزدىڭ تالاي ارداگەرى كەلمەستىڭ كەمەسىنە ءمىنىپ, باقيعا وزىپتى. سولاردىڭ ءبىرى وسى رىسبالانىڭ تىكەلەي جەتەكشىسى بولعان كەڭەسحان اعا زاكەنوۆ ەدى. شىرايلى شىعىستىڭ قارىمدى قالامگەرى رەتىندە رەسپۋبليكالىق باسىلىمعا ارنايى شاقىرتۋمەن اۋىسقان بولاتىن. مىقتى پۋبليتسيست ءارى ايتۋلى جازۋشى بولا ءجۇرىپ, «گازەتتىڭ وتىمەن كىرىپ, ك ۇلىمەن شىقتى», دەرلىكتەي قىزمەت اتقارىپ ەدى. سول كىسىنىڭ ءتالىمى مەن تاجىريبەسى ر.ابدىقادىروۆاعا دا دارىپ, از ۋاقىتتا بىلىكتى قىزمەتكەرگە اينالدى. و زاماندا حابار-وشار مەن شاعىن ماقالانى جانە كەيبىر جاتىپ قالماۋعا ءتيىستى كولەمى ۇلكەن شۇعىل دۇنيەلەردى رىسبالا نۇرساپاقىزى مەنشىكتى تىلشىلەردەن تەلەفون ارقىلى قابىلداپ, جازۋ ماشىڭكەسىمەن جەدەل تەرۋگە مىندەتتى-تۇعىن. بۇل 19 ءتىلشى بايلانىسقا شىعاتىن, تاڭ اتقاننان كەش باتقانعا دەيىن تىنبايتىن تىم قاۋىرت جۇمىس بولاتىن.
تاعدىردىڭ جازۋىمەن ومىرلىك قوساعىنان تىم ەرتە ايرىلسا دا قيىندىققا مويىمادى, شيەتتەي ۇل مەن قىزىن تاربيەلەي ءجۇرىپ, وزىنە تاپسىرىلعان جۇمىستى تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اتقاردى. مەنشىكتى تىلشىلەر ءبولىمى باسشىسىنىڭ وڭ قولىنا, سەنىمدى كومەكشىسىنە اينالعان رىسبالانى (قىزمەتتەس ارىپتەستەرى ەركەلەتىپ رىسجان دەيتىن) باس باسىلىمنىڭ مەنشىكتى تىلشىلەرى دە ەرەكشە قۇرمەتتەيتىن. وسى سىيلاستىق, وسى ءۇردىس ەشقاشان ۇزىلگەن ەمەس.
ول ۇل-قىز تاربيەسىمەن, كۇندەلىكتى گازەت جۇمىسىمەن جاستىق شاقتىڭ زۋلاپ وتكەنىن دە بايقاماي قالدى. كەزىندە كوركەم كەلىنشەككە كوز سالعاندار كوپ بولعانىمەن, «بالالارىمدى بوتەن بىرەۋگە جاۋتەڭدەتپەيىن» دەپ, قايتا تۇرمىس قۇرۋدى دا قۇپ كورمەدى. جۇمىسىنا دەن قويدى. مىنە, وسىنداي تىنىمسىز ەڭبەك ءومىردىڭ بيىك بەلەسىنە قاپىسىز الىپ شىقتى. بۇگىندە ول كەمەل جاسقا ۇل-قىزى مەن نەمەرە-جيەندەرىنىڭ ورتاسىندا باقىتتى انا, سۇيىكتى اجە رەتىندە جەتىپ وتىر.
ءاربىر ادامنىڭ وزىنە عانا ءتان عۇمىر جولى, تىرشىلىك بايانى بار, بىراق ەتكەن ەڭبەك, كورگەن بەينەت, توككەن تەر, العان اسۋ, جەتكەن بيىك اركىمنىڭ ومىرىندە ارقيلى. ونى سىرت كوز وزدەرىنشە باعالاپ تا جاتادى. سونداعى جالپىنىڭ ىزدەيتىنى بىرەۋ, ول – كىسىلىك كەلبەت, ازاماتتىق تۇلعا. وسىنداي ادامي اسقاق قاسيەتكە قانشا عۇمىر كەشكەنىمەن, جەتكەن دە بار, جەتپەگەن دە بار. ال ءوزىنىڭ ءومىر جولىندا سىپايى سىيلاستىق پەن ادال دوستىقتى جوعارى قويىپ, ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت كورسەتىپ كەلە جاتقان رىسبالا نۇرساپاقىزىن ادامي بولمىستىڭ اسقاق شىڭىن باعىندىرعان ارىپتەس ءارى زامانداس رەتىندە باعالايمىز دەسەك, ارتىق ايتپاعانىمىز.
جيىرما جىلداي سول تۇستاعى 19 وبلىستىڭ مەنشىكتى تىلشىسىمەن كۇندە تەلەفون ارقىلى حابارلاسىپ, ءسات سايىن قايناعان جۇمىس اتقارىپ, تىنىم تاپپاۋ رىسبالانىڭ ماڭدايىنا جازىلعان قىزىقتى دا قيىن شارۋا بولاتىن. وبلىس تىلشىلەرى دە گازەتتىڭ ءار سانىنىڭ ساپالى دا سالماقتى شىعۋىنا, وقىرمانىنىڭ كوپ بولۋىنا, ياعني وڭىرلەردە تارالىمىنىڭ ارتا تۇسۋىنە زور ۇلەس قوسۋعا ءتيىس ەدى. مىنە, وسىنداي قىم-قۋىت قاربالاسپەن جۇرەتىن رىسبالا ۋاقىتتىڭ قالاي وتكەنىن بىلمەي دە قالاتىن, تەك جۇمىس اياقتالعان ساتتە عانا «ويبۋي, كىشكەنتايلارىم نە بولىپ جاتىر ەكەن» دەپ ۇيىنە اسىعاتىن.
جالپى, وبلىستاعى تىلشىلەردىڭ ارقايسىسى ءبىر-ءبىر تۇلعا ەدى. سولاردىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردەگى زور بەدەلىنىڭ, وتكىر ماقالالارىنىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكالىق گازەتتىڭ دە ابىرويى اسقاق-تۇعىن. اسىرەسە «جازىلعان جايدىڭ جاڭعىرىعى» نەمەسە «سق»-نىڭ سىنىنان كەيىن» دەگەن ايدارلاردان سوڭ شىققان ماقالاعا قاتىسى بار وڭىردەگى كەمشىلىكتەر ەگجەي-تەگجەي تالقىعا ءتۇسىپ, كىنالىلەر جاۋاپقا تارتىلاتىن, ءتيىستى شارا قولدانىلىپ, كەيدە ءتىپتى قىزمەتىنەن بوساتىلىپ جاتاتىن.
اسىرەسە وڭتۇستىكقازاقستاندىق التىنبەك جولداسبەكوۆ (گازەت باسشىلىعى كەزىندە قۇرمەتتەپ, جاقسى ماعىناسىندا «قارا پاتشا» دەپ اتاعان), قىزىلوردالىق بايجىگىت ابدىرازاق ۇلى, تالدىقورعاندىق سەيداحمەت مۇحامەتشين (دەنە بىتىمىنە قاراي ارىپتەستەرى مەن بىلايعى جۇرت «پولتورا قازاق» دەيتىن), شىعىسقازاقستاندىق مۇقان ابۋعاليەۆ قاي ورتادا دا وزىندىك ورىندارى بار ايتۋلى ازاماتتار ەدى. كەيىن ولاردىڭ ورىندارىن اقتوبەلىك ءامىر ورالباي, قاراعاندىلىق باعدات مەكەي, كەيىنىرەك ماعاۋيا سەمباي, باتىسقازاقستاندىق تەمىر قۇسايىن, قىزىلجارلىق مالىك مۇقان, تاعى باسقالار باستى. قالامى قارىمدى جۋرناليستەر سول كەزدەگى جوعارىدان بەكىتىلگەن جوسپار بويىنشا جىلىنا ءبىر مارتە رەداكتسياعا شاقىرتۋمەن كەلگەندە, گازەت باسشىلارىنىڭ وزدەرى ەرەكشە ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, ۇلكەن قۇرمەت كورسەتەتىنى ەستەن كەتپەيدى. سونىمەن قاتار 90-جىلدارداعى مەنشىكتى تىلشىلەردىڭ دە تىنىمسىز ەڭبەگى ايتۋعا تۇرارلىق. رىسبالا نۇرساپاقىزى سولاردىڭ ءبارىنىڭ تەلەفون ءنومىرىن جاتقا بىلەتىن, تاڭەرتەڭ ارقايسىمەن جايدارى امانداسىپ: «قانە, بۇگىن قانداي ماتەريال بەرەسىڭدەر؟» دەپ جۇمىسقا جەدەل كىرىسىپ كەتەتىن.
ال 2000-جىلدار باسىندا ەلىمىزدىڭ جۋرناليستەرى كومپيۋتەردى جاپپاي مەڭگەرىپ, زامان تالابىنا ساي رەداكتسيادا سايت جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جەدەل قولعا الىنا باستادى. سول تۇستا ر.ابدىقادىروۆانىڭ تاعى ءبىر ىسكەرلىك قىرى اشىلدى. باس-اياعى بىرەر ايدىڭ بەدەرىندە كومپيۋتەردى تەز مەڭگەرىپ, وڭىرلەردەن كەلگەن ماتەريالداردى شۇعىل رەتكە كەلتىرە ءبىلدى. ال رەداكتسيادان ءار ءنومىر سايىن گازەت بەتىنە تۇسكەن ماتەريالدار سايت ارقىلى وقىرماندارعا جول تارتىپ جاتتى. مىنە, سونى رىسبالا تاڭعى ساعات جەتىدە, مىڭ-سان وقىرمان قاۋىم سايتتى اشىپ قاراعانشا دايىنداپ, جەدەل ۇسىنىپ وتىردى. 15 جىل بويى وسىنداي ماڭىزدى جۇمىس اتقارۋ تىكەلەي سونىڭ موينىندا بولدى.
«ەگەمەننىڭ» 100 جىلدىق مەرەيتويىندا باسىلىمنىڭ بارلىق ماتەريالدارى جەكە سۇبەلى كىتاپ بولىپ شىققانى ءمالىم. مىنە, سونداعى قۇندى تاريحي ماتەريالداردىڭ دەنى وسى سايتتان الىنعانى اقيقات. سوندا رىسبالا نۇرساپاقىزىنىڭ ۇلكەن ۇلەسى, ەرەكشە قولتاڭباسى بار ەكەنىن ريزالىقپەن ايتىپ وتكىمىز كەلەدى. قادىرلى زامانداسىمىزدىڭ قىرىق جىلعا جۋىق تىنىمسىز ەڭبەگىندە «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ وتكەن كۇندەرى مەن تاتىمدى تاريحى سايراپ جاتىر. ال ر.ابدىقادىروۆانىڭ «ەرەن ەڭبەگى» ءۇشىن مەدالىن ادال ەڭبەككە بەرىلگەن ءادىل باعا دەپ بىلەمىز.
ساياسات بەيىسباي,
«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ارداگەرى
الماتى
