“الدىڭعى تولقىن اعالار, كەيىنگى تولقىن ىنىلەر” دەمەكشى, اعا ۇرپاققا دەگەن قۇرمەت پەن ىزەت اتا-بابالاردان قالعان ۇلاعات, تۋعان حالقىمىزدىڭ بويىنا سىڭگەن اسىل قاسيەت. ال ەندى ءار كەزەڭنىڭ, ءار زاماننىڭ ءوز ءۇنى, ءوز تالابى بولاتىندىعى دا ايداي اقيقات. مەملەكەت باسشىسىنىڭ “مەنىڭ تاعدىرىم سول كەزدەگى مەنىمەن زامانداس تۋعان بالالاردىڭ تاعدىرىنان ەشقانداي ايىرماشىلىعى جوق دەپ سانايمىن” دەپ اتاپ ايتۋىنىڭ دا ءمانى بار. ۇلى وتان سوعىسى باستالاردان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن جارىق دۇنيەگە كەلگەن, سوڭىنان ەل باسىنا تۇسكەن اۋىر جىلداردى باستان كەشكەن ۇرپاق وكىلدەرى شىن مانىسىندە دە ەرتە ەسەيدى. تۋعان ەلگە, تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى ولاردى بيىك ماقساتتارعا جەتەلەدى. قاسيەتتى وتاننىڭ كەمەلدەنۋىنە, ەل يگىلىگىن ارتتىرۋعا دەگەن ۇمتىلىس ولاردى تۋعان حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋگە ۇيرەتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ولار ءوز ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورىپ, كەيىنگى جاستارمەن ومىرلىك تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ, ۇلگى-ونەگە كورسەتە ءبىلدى.
الماتىدا وتكەن “ەلباسىنىڭ جەتپىس قۇرداسى” اتتى مادەني-تانىمدىق كەشتە ءسوز العاندار مىنە, وسى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە ءسوز قوزعادى. باسقوسۋعا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءبىر مەكتەپتە بىرگە وقىعان دوستارى, زامانداستارى, ياعني بيىلعى جىلى جەتپىستىڭ شىڭىنا شىعىپ وتىرعان ەڭبەك ارداگەرلەرى, قادىرلى قارتتار قاتىستى. ولار اتا-بابا ارمانداعان تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى جانە كەمەل كەلەشەگى تۋرالى وي ءبولىستى. “نۇر وتان” حدپ الماتى قالاسىنداعى مەدەۋ اۋداندىق فيليالى, “جاس وتان” جاستار قاناتى, “اق وردا” رەسپۋبليكالىق قوزعالىسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكىزىلگەن كەشتىڭ ماقساتى – ۇرپاقتار اراسىنداعى ساباقتاستىقتى ودان ءارى جەتىلدىرۋ, “كەڭ-بايتاق قازاقستانداعى ىنتىماقتاستىق پەن بىرلىك جانە باقىتتى ءومىر ءۇشىن جانە سول باعىتتاعى قاجىرلى ەڭبەگى ءۇشىن ەلباسىنا جاس ۇرپاق العىسىن جەتكىزۋ”, دەيدى “نۇر وتان” حدپ مەدەۋ اۋداندىق فيليالى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الماسبەك نۇعىمانوۆ.
سوناۋ تىم الىستا قالعان بالالىق بالداۋرەندى بىرگە وتكىزگەن ءسادۋاقاس ەسىمباي, ەدىگە يساتاي ۇلى ءجانە ولاردىڭ ۇستازدارى دا ءوز اۋىلدارىنىڭ عانا ەمەس, ەل ماقتانىشىنا اينالىپ, الەم تانىعان قايراتكەر تۋرالى جۇرەكتەن شىققان جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءبىر مەكتەپتە ون جىل بىرگە وقىعان سىنىپتاس دوسى سادۋاقاس ەسىمباي قۇرداسىنىڭ بالالىق شاعى تۋرالى ء“ۇشقوڭىر – التىن بەسىگىم” اتتى كىتابىن جارىققا شىعارعانىنا قۋانىشتى. سوناۋ ءبىر كەزدەردى مەكتەپ تابالدىرىعىن بىرگە اتتاعان دوسىنىڭ بۇگىندە الەم تانىعان قايراتكەر اتانىپ, تۋعان حالقىنىڭ يگىلىگىن ارتتىرۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ وتىرعاندىعىن ول اتاپ ايتادى.
– نۇرسۇلتاننىڭ اكەسى – ءابىشتىڭ وتباسى ادەتتەگىدەي قاراپايىم تۇرمىستى, تاۋسىلمايتىن تىرشىلىك جۇمىسىمەن قوسا, بالالارىنا ءتالىمدى تاربيە بەرىپ وسىرگەن وتباسىنىڭ ءبىرى ەدى. ءسوز رەتى كەلگەندە اتاپ ايتارلىعى, ۇلكەن ۇلى نۇرسۇلتاندى اكەسى جاس كەزىنەن ەڭبەككە باۋلىپ, ونى ۇقىپتىلىققا, ءتوزىمدىلىككە تاربيەلەدى. نۇرسۇلتان سوندىقتان دا قارشادايىنان مالدى قالاي كۇتۋدى ۇيرەنىپ, ەڭ باستىسى ناننىڭ قادىر-قاسيەتىن سەزىنىپ ءوستى. كوكىرەگى وياۋ, كوزى كورەگەن اقساقال ۇلىنىڭ بويىندا تابيعات دارىتقان تالانتىن سەزىنىپ, اڭعاردى, – دەيدى سادۋاقاس ەسىمباي وتكەن كۇندەرگە كوز جۇگىرتىپ.
“ەلباسىنىڭ جەتپىس قۇرداسى” اتتى مادەني-تانىمدىق كەشكە قاتىسۋشىلار سونىمەن قاتار ەلباسىنىڭ ۇستازدارى – سەيىتحان يساەۆ, ۇسەنباي تاستانبەكوۆ, “التىن القا” يەگەرى, باتىر انا تۇرسىنحان سىدىقبەكوۆا, بەلگىلى ونەر قايراتكەرلەرى ەسكەندىر حاسانعاليەۆ, التىنبەك قورازباەۆتىڭ جانە باسقالاردىڭ دا پىكىرلەرىن ءۇلكەن ىنتامەن تىڭدادى. كوپ بالالى انا, بەلگىلى ۇستاز ءمارزيا تۇرلىحانوۆا: “مەملەكەت باسشىسىمەن ءبىر اۋىلدا تۋماساق تا, زامانىمىز ءبىر, ءبىر جىلدىڭ ءتولىمىز. مەملەكەتتىك “بولاشاق” باعدارلاماسى ءۇشىن, جاس ۇرپاققا ارنالعان ۇلكەن قامقورلىعى ءۇشىن ەلباسىنا ايتار العىسىمىز مول”, دەيدى. سونىمەن, ەڭبەك ارداگەرلەرى تۇجىرىمىنىڭ ءتۇيىنى كەڭ-بايتاق ەلىمىزدەگى تاتۋ-ءتاتتى تىرشىلىك پەن ىنتىماق مەملەكەت باسشىسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ناتيجەسى ەكەندىگى ءسوزسىز.
باقىت بالعارينا, الماتى.