26 ماۋسىم, 2010

ەلباسىنىڭ جەتپىس قۇرداسى كەمەلدەنگەن ەل مەن جەر جايلى سىر شەرتتى

675 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
“الدىڭعى تولقىن اعالار, كەي­ىنگى تولقىن ىنىلەر” دەمەكشى, اعا ۇرپاققا دەگەن قۇرمەت پەن ىزەت اتا-بابالاردان قالعان ۇلاعات, تۋعان حالقىمىزدىڭ بويىنا سىڭگەن اسىل قاسيەت. ال ەندى ءار كەزەڭنىڭ, ءار زا­ماننىڭ ءوز ءۇنى, ءوز تالابى بو­لا­تىن­دىعى دا ايداي اقيقات. مەملەكەت باسشىسىنىڭ “مەنىڭ تاعدىرىم سول كەزدەگى مەنىمەن زامانداس تۋعان بالالاردىڭ تاعدىرىنان ەشقانداي ايىرماشىلىعى جوق دەپ ساناي­مىن” دەپ اتاپ ايتۋىنىڭ دا ءمانى بار. ۇلى وتان سوعىسى باستالاردان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن جارىق دۇنيەگە كەلگەن, سوڭىنان ەل باسىنا تۇسكەن اۋىر جىلداردى باستان كەشكەن ۇرپاق وكىلدەرى شىن مانىسىندە دە ەرتە ەسەيدى. تۋعان ەلگە, تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى ولاردى بيىك ماقساتتارعا جەتەلەدى. قاسيەتتى وتاننىڭ كەمەلدەنۋىنە, ەل يگىلىگىن ارتتىرۋعا دەگەن ۇمتىلىس ولاردى تۋعان حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋگە ۇيرەتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ولار ءوز ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورىپ, كەيىنگى جاستارمەن ومىرلىك تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ, ۇلگى-ونەگە كورسەتە ءبىلدى. الماتىدا وتكەن “ەلباسىنىڭ جەتپىس قۇرداسى” اتتى مادەني-تا­نىمدىق كەشتە ءسوز العاندار مىنە, وسى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە ءسوز قوز­عادى. باسقوسۋعا مەملەكەت باس­شى­سى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءبىر مەك­تەپتە بىرگە وقىعان دوستارى, زامانداستارى, ياعني بيىلعى جىلى جەتپىستىڭ شىڭىنا شىعىپ وتىرعان ەڭبەك ارداگەرلەرى, قادىرلى قارتتار قاتىستى. ولار اتا-بابا ارمانداعان تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن ەلى­مىز­دىڭ بۇگىنگى جانە كەمەل كەلەشەگى تۋرالى وي ءبولىستى. “نۇر وتان” حدپ الماتى قالاسىنداعى مەدەۋ اۋداندىق فيليالى, “جاس وتان” جاستار قاناتى, “اق وردا” رەسپۋب­لي­كالىق قوزعالىسىنىڭ ۇيىمداس­تى­رۋىمەن وتكىزىلگەن كەشتىڭ ماق­سا­تى – ۇرپاقتار اراسىنداعى سا­باق­تاستىقتى ودان ءارى جەتىلدىرۋ, “كەڭ-بايتاق قازاقستانداعى ىنتىماق­تاس­تىق پەن بىرلىك جانە باقىتتى ءومىر ءۇشىن جانە سول باعىتتاعى قاجىرلى ەڭبەگى ءۇشىن ەلباسىنا جاس ۇرپاق ال­عىسىن جەتكىزۋ”, دەيدى “نۇر وتان” حدپ مەدەۋ اۋداندىق في­ليالى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الماسبەك نۇعىمانوۆ. سوناۋ تىم الىستا قالعان با­لا­لىق بالداۋرەندى بىرگە وتكىزگەن ءسا­دۋاقاس ەسىمباي, ەدىگە يساتاي ۇلى ءجا­نە ولاردىڭ ۇستازدارى دا ءوز اۋ­ىل­دارىنىڭ عانا ەمەس, ەل ماق­تا­نىشىنا اينالىپ, الەم تانىعان قاي­راتكەر تۋرالى جۇرەكتەن شىق­قان جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىردى. نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءبىر مەكتەپتە ون جىل بىرگە وقىعان سىنىپتاس دوسى سادۋاقاس ەسىمباي قۇرداسى­نىڭ بالالىق شاعى تۋرالى ء“ۇش­قو­ڭىر – التىن بەسىگىم” اتتى كىتابىن جارىققا شىعارعانىنا قۋانىشتى. سوناۋ ءبىر كەزدەردى مەكتەپ تابال­دىرىعىن بىرگە اتتاعان دوسىنىڭ بۇگىندە الەم تانىعان قايراتكەر اتانىپ, تۋعان حالقىنىڭ يگىلىگىن ارتتىرۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ وتىرعاندىعىن ول اتاپ ايتادى. – نۇرسۇلتاننىڭ اكەسى – ءابىش­تىڭ وتباسى ادەتتەگىدەي قاراپايىم تۇرمىستى, تاۋسىلمايتىن تىرشىلىك جۇمىسىمەن قوسا, بالالارىنا ءتا­لىمدى تاربيە بەرىپ وسىرگەن وتبا­سىنىڭ ءبىرى ەدى. ءسوز رەتى كەلگەندە اتاپ ايتارلىعى, ۇلكەن ۇلى نۇر­سۇلتاندى اكەسى جاس كەزىنەن ەڭبەككە باۋلىپ, ونى ۇقىپتىلىققا, ءتوزىم­دى­لىككە تاربيەلەدى. نۇرسۇلتان سون­دىقتان دا قارشادايىنان مالدى قالاي كۇتۋدى ۇيرەنىپ, ەڭ باستىسى ناننىڭ قادىر-قاسيەتىن سەزىنىپ ءوستى. كوكىرەگى وياۋ, كوزى كورەگەن اقساقال ۇلىنىڭ بويىندا تابيعات دارىتقان تالانتىن سەزىنىپ, اڭعاردى, – دەيدى سادۋاقاس ەسىمباي وتكەن كۇندەرگە كوز جۇگىرتىپ. “ەلباسىنىڭ جەتپىس قۇرداسى” اتتى مادەني-تانىمدىق كەشكە قاتىسۋشىلار سونىمەن قاتار ەلباسىنىڭ ۇستازدارى – سەيىتحان يساەۆ, ۇسەنباي تاستانبەكوۆ, “ال­تىن القا” يەگەرى, باتىر انا تۇر­سىنحان سىدىقبەكوۆا, بەلگىلى ونەر قايراتكەرلەرى ەسكەندىر حاسان­عا­ليەۆ, التىنبەك قورازباەۆتىڭ جانە باسقالاردىڭ دا پىكىرلەرىن ءۇل­كەن ىنتامەن تىڭدادى. كوپ بالالى انا, بەلگىلى ۇستاز ءمارزيا تۇر­لى­حانوۆا: “مەملەكەت باسشىسىمەن ءبىر اۋىلدا تۋماساق تا, زامانىمىز ءبىر, ءبىر جىلدىڭ ءتولىمىز. مەملە­كەت­تىك “بولاشاق” باعدارلاماسى ءۇشىن, جاس ۇرپاققا ارنالعان ۇلكەن قام­قور­لىعى ءۇشىن ەلباسىنا ايتار العى­سىمىز مول”, دەيدى. سونىمەن, ەڭبەك ارداگەرلەرى تۇجىرىمىنىڭ ءتۇيىنى كەڭ-بايتاق ەلىمىزدەگى تاتۋ-ءتاتتى تىرشىلىك پەن ىنتىماق مەم­لە­كەت باسشىسىنىڭ سارابدال سايا­سا­تىنىڭ ناتيجەسى ەكەندىگى ءسوزسىز. باقىت بالعارينا, الماتى.
سوڭعى جاڭالىقتار