ساياسات • 31 قاڭتار, 2025

ارىپتەستىكتىڭ الەۋەتى جوعارى

72 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ الماتى قالاسىنداعى ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەس وتىرىسى اياسىندا يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى موحامماد-رەزا ارەفپەن كەزدەستى. ساۋدا-ەكونوميكالىق قا­رىم-قا­تى­ناستاردى تەرەڭدەتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك جانە لوگيستيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى, سون­داي-اق ينۆەس­تيتسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى قارالدى.

ارىپتەستىكتىڭ الەۋەتى جوعارى

وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 8,1%-عا ارتىپ, شامامەن 300 ملن دوللارعا جەتتى.

قازاقستان تاراپى جالپى قۇنى 132 ملن دوللاردان اساتىن 60 تاۋار ءتۇرىن ارتاراپتاندىرۋعا, ەكسپورت كولەمىن ۇلعايتۋعا جانە اۋقىمىن كەڭەيتۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. اتاپ ايتقاندا, بيىل ەلىمىزدە 26 ملن توننادان استام استىق جينالدى. وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلار بيداي, ارپا جانە مايلى داقىلداردى قوسا العاندا, استىق ونىمدەرىنە دەگەن يران نارىعى سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ­عا دايىن. جالپى, وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا قازاقستان مەن يران اراسىنداعى اگروونەركاسىپ تاۋارىنىڭ اينالىمى 25%-عا ارتىپ, 186 ملن دوللارعا جەتتى.

«سولتۇستىك – وڭتۇستىك» حالىقارالىق ءدالىزى شەڭبەرىندە جۇك تاسىمالداۋ كولەمىن ارتتىرۋ, ترانزيتتىك مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماقساتىندا كولىك-لوگيس­تيكا سالاسىنداعى ىنتى­ماق­تاستىق ماسەلەلەرى تالقىلان­دى. قازاقستان (اقتاۋ, قۇرىق) جانە يران (انزالي, اميراباد) پورتتارى تەرمينالدارىن جاڭ­عىرتۋدىڭ كەلەشەگى ماسەلەلەرى قارالدى.

ء«بىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – ەكى مەملەكەت باسشىلارى اي­قىنداعان مىندەت­تەردى تولى­عى­مەن جۇزەگە اسىرۋ جانە قازاقستان-يران ىنتىماق­تاستى­عىن ساپالى جاڭا دەڭگەي­گە كوتەرۋ. ءبىزدىڭ ساۋدا-ەكونو­مي­كالىق ارىپ­تەس­تىگىمىزدىڭ الەۋەتى جوعارى, ونى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن مۇم­كىندىكتەرىمىز جەتكىلىكتى. ءوزارا قۇرمەت پەن دوستىق اياسىندا ءوتىپ جاتقان بۇگىنگى كەلىسسوزدەر ەكى ەل اراسىنداعى كوپجاق­تى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا مۇمكىن­دىك بەرەدى دەپ سەنەمىن»,  دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.

«مەملەكەتتەرىمىز گەوگرا­فيا­لىق جانە اۋماقتىق جاعى­نان بايلانىسىپ جاتىر. ەلدەرى­مىزدىڭ كوشباسشىلارى اراسىندا سىندارلى ساياسي ديالوگ ورناتىلدى. ەكى مەملەكەت باسشىلارى ۇكىمەتتەر الدىنا ەكىجاقتى ساۋدا كولەمىن 3 ملرد دوللارعا دەيىن ارتتىرۋ مىندەتىن قويدى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىن جان-جاقتى تالقىلاۋعا دا­يىنبىز», دەدى موحامماد-رەزا ارەف.

سونىمەن قاتار ولجاس بەك­تەنوۆ قىرعىز رەسپۋبليكاسى مينيسترلەر كابي­نەتى­نىڭ تور­اعاسى – پرەزيدەنت اكىمشى­لىگى­نىڭ باسشىسى ادىلبەك قاسى­ماليەۆ­پەن كەز­دەسىپ, كەلىسسوز جۇرگىزدى. كەزدەسۋدە ساۋدا-ەكو­نو­­مي­كالىق ىنتىماقتاستىق, سۋ, كو­لىك-لوگيس­تيكا, ەنەرگەتيكا, ما­دە­ني-گۋمانيتارلىق, تۋريزم جانە باسقا دا سالالارداعى ءوز­ارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلاندى.

اپ

ولجاس بەكتەنوۆ ەكى مەملەكەت باسشىلارى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى سادىر جاپاروۆ اراسىنداعى بەلسەن­دى ساياسي ديالوگ ەكىجاقتى ىنتىماقتاس­تىق­تىڭ بارلىق اۋقىمىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىپ, بارلىق سالادا جوعارى سەرپىندى قامتاماسىز ەتكەنىن اتاپ ءوتتى. وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا ەكىجاقتى ساۋدا كولەمى ارتىپ, 1,6 ملرد دوللارعا جەتتى. جەت­كىزىلەتىن تاۋارلار اتالىمىن كەڭەيتۋ ارقىلى وڭ ءۇردىستى ساقتاۋ مەن ساۋدا قۇرىلىمىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى كورسەتىلگەن. قازاقستان ءوز تاراپىنان جالپى قۇنى 203 ملن دوللاردنان اساتىن 175 اتاۋداعى ءونىم ەكسپورتىن ارتتىرۋعا دا­يىن. ولاردىڭ قاتارىندا مۇناي حيمياسى, تاماق ونەركاسىبى, مەتاللۋرگيا, ماشينا جاساۋ, فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبى, قۇرىلىس ماتەريالدارى جانە باسقا دا ونىمدەر بار.

2024 جىلدىڭ 11 ايىندا اوك سالاسىنداعى تاۋار اينالىمى 5,5%-عا ءوسىپ, 313,6 ملن دوللاردى قۇرادى. بۇل رەتتە قازاقستاننان استىق ەكسپورتى 40,4 مىڭ توننانى, ال ۇن 53,2 مىڭ توننانى قۇرادى.

جالپى, 2024 جىلدىڭ 11 ايىن­دا ەكى ەل اراسىنداعى ونەركاسىپ تاۋارلارىنىڭ اينالىمى 985,5 ملن دوللاردى قۇرادى, بۇل 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 3,9%-عا ارتىق. بۇل رەتتە قازاقستاننان شىعاتىن ەكسپورت كولەمى 13,5%-عا ءوستى.

تاراپتار سۋ-ەنەرگەتيكا سالا­سىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسە­لەلەرىن دە تالقىلادى. بىرلەس­كەن شارالاردىڭ ارقاسىن­دا 2024 جىلعى سۋارۋ ماۋسىمى شىعىنسىز وتكەنى ايتىلدى. بيىل شۋ جانە تالاس وزەندەرىنىڭ باسسەيندەرىندە ۆەگەتاتسياارالىق كەزەڭدى قاۋىپسىز وتكىزۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.

ەكىجاقتى كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – كولىك-ترانزيت الەۋەتىن ارتتىرۋ. 2024 جىلدىڭ 9 ايىندا اۆتوموبيل كولىگىمەن ەكسپورتتىق-يمپورتتىق جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 16%-عا ارتىپ, 1,7 ملن توننانى قۇرادى. وسىعان بايلانىستى بىرلەسكەن شەكارانىڭ وتكىزۋ مۇمكىندىگىن, سونداي-اق جۇك تاسىمالداۋشىلار ءۇشىن ءترانزيتتىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار قارالدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار