فوتو: اشىق دەرەككوز
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەلىمىزدە بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا اۋقىمدى زاڭنامالىق جانە ستراتەگيالىق شارالار جۇزەگە اسىرىلادى.
قابىلدانعان ءۇش زاڭداعى ماڭىزدى باستاما – اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردىڭ ومىرگە بەيىمدەلۋى ءۇشىن تالىمگەرلەر ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلۋى. بۇگىندە 330-دان استام بالا تالىمگەرلەرمەن قامتىلىپ, قاجەتتى كومەك الىپ جاتىر.
ايتا كەتەيىك, ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قر زاڭىنداعى نەگىزگى شارالاردىڭ ءبىرى – بالالارعا قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن جازانى قاتاڭداتۋ جانە كامەلەتكە تولماعاندارعا ءجابىر كورسەتكەنى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى ەنگىزۋ بولدى. جاسوسپىرىمدەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا بالالاردى قوعامدىق كولىكتەن ءتۇسىرىپ كەتۋگە تىيىم سالىندى.
2025 جىلدان باستاپ مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە رەسپۋبليكالىق بىرىڭعاي «111» بايلانىس ورتالىعىنا جەدەل حابارلاسا الاتىن QR-كودتار ەنگىزىلدى. بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىنداعى مالىمەت بويىنشا بايلانىس ورتالىعىنا 17 400 بالا جۇگىنگەن.
سونىمەن قاتار, ەلدىڭ ءار وڭىرىندە بالالاردىڭ قۇقىقتارى جونىندەگى ارنايى ۋاكىلدەر جۇمىس ىستەيدى. 2024 جىلدان باستاپ قورعانشىلىق ورگاندارىندا ماماندارىنىڭ سانى 303-تەن 692 ادامعا, ياعني ەكى ەسەگە ارتقان. قورعانشىلىق ورگاندارىنىڭ شتاتتىق سانى بويىنشا نورماتيۆ بەكىتىلگەن, اتاپ ايتقاندا 5 مىڭ بالاعا كەمىندە 1 ماماننان ءبولىندى.
جالپى, ەلىمىزدە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان جانە جەتىم 17 660 بالا قازاق وتباسىلارىندا تاربيە الىپ جاتىر. 2024 جىلى 3 مىڭنان استام بالا جاڭا وتباسىن تاپتى.
2025 جىلدان باستاپ وتباسىلىق ورنالاستىرۋدىڭ جاڭا ءتۇرى – كاسىبي قابىلداۋشى وتباسىلار ەنگىزىلمەك. بۇل باستاما قيىن ومىرلىك جاعدايعا تاپ بولعان بالالارعا قامقورلىق كورسەتىپ, ولارعا ءۇي جاعدايىندا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
«2024 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە 627 بالاباقشا اشىلىپ, 93,1% بالا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىممەن قامتىلدى. سوڭعى 3 جىلدا بالاباقشا كەزەگى 2 ەسەگە قىسقارعان. «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى مەكتەپتەردەگى ورىن تاپشىلىعى مەن ءۇش اۋىسىمدى وقۋ ماسەلەسىن ءتيىمدى شەشىپ كەلەدى. جوبا جۇزەگە اسىرىلعان ۋاقىتتان باستاپ 105 جايلى مەكتەپ قولدانىسقا بەرىلدى.سونىمەن قاتار 2024 جىلى 373 مىڭ ورىنعا ارنالعان 257 مەكتەپ قولدانىسقا بەرىلدى. بيىل 300 مىڭ ءبىلىم الۋشىعا ارنالعان 200-گە جۋىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قاۋىپسىزدىك شارالارى كۇشەيتىلدى. 20 مىڭنان استام نىسان بەينەباقىلاۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالىپ, جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىنا قوسىلعان. بارلىق ۇيىمداردا دابىل تۇيمەلەرى مەن تۋرنيكەتتەر ورناتىلىپ, ليتسەنزيالانعان كۇزەتپەن قامتاماسىز ەتىلدى», دەلىنگەن مينيسترلىك حابارلاماسىندا.
مەملەكەت وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىكتەر قالىپتاستىرۋعا باسىمدىق بەرىپ كەلەدى. 2024-2025 وقۋ جىلىندا مەملەكەتتىك مەكتەپتەردە وقيتىن 1,7 ميلليون بالا تەگىن تاماقپەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل ماقساتقا 162 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. سونداي-اق, «جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ» قورىنىڭ ەسەبىنەن قوسىمشا 22,5 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ, 510 مىڭ بالا مەكتەپ كەرەك-جاراقتارىمەن قامتىلعان.
بيىلعى جىلدان باستاپ جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە وقيتىن الەۋمەتتىك تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردىڭ بالالارى دا تەگىن تاماقپەن قامتىلادى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 25 مىڭ بالانى تەگىن تاماقتاندىرۋ ءۇشىن 12 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىندى.
«ۇل-قىزدارىمىزدىڭ پاراساتتى جانە جان-جاقتى بولىپ وسۋىنە جاعداي جاساۋ, جاس ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاپ, دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ءاردايىم مەملەكەتتىڭ باستى باسىمدىعى سانالادى. بالالار – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز. سوندىقتان ەلىمىزدەگى ءاربىر جەتكىنشەكتىڭ مەيىرىم مەن قامقورلىققا بولەنىپ, ۇلكەننىڭ قولداۋىن سەزىنۋى, ەرتەڭگى كۇنگە سەنىممەن قاراۋى وتە ماڭىزدى», مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ەلىمىزدە بالالاردىڭ قوسىمشا ءبىلىم الۋى, ساپالى دەمالىس جانە ساۋىقتىرۋ ۇيىمدارىمەن قامتىلۋى ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالىپ جاتىر. بۇگىندە 3,3 ملن. بالا ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا ۇيىرمەلەرگە, سەكتسيالارعا قاتىسادى. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ جاز مەزگىلىندە 3,1 ميلليوننان استام بالا 10 743 لاگەردە ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن وتكىزگەن. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا قاۋىپسىز ورتا قالىپتاستىرۋ تەك تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋمەن عانا شەكتەلمەيدى.
مەملەكەت بالالاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ, ءسۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ جانە ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن سالاماتتىعىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا كەشەندى جوسپار قابىلدادى. جوسپار بالالارعا قاۋىپسىز ورتا قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار جيىنتىعىن قامتيدى. ونىڭ اياسىندا وڭىرلەردە 20 پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىعى اشىلىپ, 242 759 وقۋشى مەن اتا-انالارعا كومەك كورسەتىلگەن.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, بارلىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە بۋللينگپەن كۇرەس جۇرگىزۋ ماقساتىندا Kiva جانە دوسبولLiKe باعدارلامالارى ەنگىزىلدى. بۇل شارالار مەكتەپتەردە دوستىق پەن ءوزارا سىيلاستىق قارىم-قاتىناسىن قۇرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. 2024 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن باستاپ بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن جەكە قاۋىپسىزدىك ساباقتارى ەنگىزىلگەن. 14,3 مىڭنان استام ءبىلىم بەرۋ قىزمەتكەرى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وقىتىلدى. سونىمەن قاتار مەكتەپ پەن وتباسى اراسىندا ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا, ءپوزيتيۆتى اتا-انا مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ء«بىرتۇتاس تاربيە» باعدارالاماسى ەنگىزىلدى.
مەملەكەت بالالاردىڭ جان-جاقتى دامۋى جانە بولاشاعىنىڭ جارقىن بولۋى ءۇشىن قۇقىقتىق بازانى نىعايتىپ, الەۋمەتتىك قولداۋدى كۇشەيتە وتىرىپ, ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرادى.
