بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جىلى
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جولداۋدان كەيىن كوپ ۇزاماي مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جەتىلدىرۋگە سەرپىن بەرەتىن بىرقاتار جوبانى پىسىقتادى. ءتىپتى كەيبىر اۋقىمدى تاپسىرمالاردى كەيىنگە قالدىرماي, بىردەن باستاعانى قۋانتتى. قالاي دەگەندە دە جۇمىس جوسپارىنىڭ اۋقىمى كەڭ. ونىڭ ىشىندە تسيفرلاندىرۋ, بىرىڭعاي مەملەكەتتىك مەديتسينالىق اقپارات جۇيەسىن ەنگىزۋ, «جالعان جازبالاردىڭ» جولىن كەسۋ ماقساتىندا ىسكە اسا باستاعان جۇمىستار جەمىسىن بەرە باستادى.
قازىردە اۋىل مەديتسيناسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, سالالىق ستاتيستيكانىڭ جاي-كۇيى, مەديتسينالىق كومەكتى ساتىپ الۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىمەن قوسا, جالپى تاجىريبە دارىگەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ سىندى ماسەلەلەر كۇن تارتىبىندە وتكىر تۇر. ويتكەنى مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – بىلىكتى دارىگەرلەر دايارلاۋ. بىلتىر ەلدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا 9 مىڭنان اسا جالپى تاجىريبە دارىگەرى وقىعان. بۇل دارىگەرلەردىڭ جالپى سانىنىڭ 78%-ىن قۇرايدى. وسىنىڭ بارلىعىن ەلەپ-ەسكەرە كەلە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا ۋچاسكەلىك دارىگەرلەردىڭ قۇزىرەتىن ودان ءارى كۇشەيتىپ, وڭىرلەردى بىلىكتى مەديتسينالىق كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2025 جىلدى جالپى تاجىريبە دارىگەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جىلى دەپ جاريالادى. ايتا كەتەرلىگى, بىلىكتىلىك ارتتىرۋ جونىندەگى تاپسىرما تەك مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە عانا ەمەس, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدىڭ پروفەسسور-وقىتۋشى قۇرامىنا دا قاتىسى بار. قىسقاسى, وسى تاپسىرما شەڭبەرىندە پراكتيك دارىگەرلەر مەن جالپى تاجىريبە مەيىرگەرلەرىنە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ, بەكىتۋ مىندەتى تۇر. مەديتسينادا اتاپ وتۋگە تۇرارلىق, اۋقىمدى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – وسى.
كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
كادر تاپشىلىعى بايقالادى
سالاداعى كادر تاپشىلىعى كەشە, بۇگىن ايتىلىپ جۇرگەن جوق, بۇرىننان بار. بۇعان جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر دە ارالاسىپ, مامان تارتۋدىڭ قام-قارەكەتىن جاساۋعا كىرىسكەلى قاشان. اۋىلعا باراتىن دارىگەرلەرگە قاراستىرىلعان جاردەماقى تاعى بار. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينا ماماندارىنىڭ تاپشىلىعىن الدىن الۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى رەتىندە مەديتسينالىق جوو تۇلەكتەرىن ءبولۋ تەتىگىن ءتيىمدى ۇيلەستىرۋدى ۇسىنىپ وتىر. سەبەبى بۇگىندە مەديتسينالىق جوو تۇلەكتەرىنىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعى بولىنگەن ۇيىمدا جۇمىس ىستەمەيدى.
جۇمىسقا ورنالاساردا جەكە مەديتسينالىق ۇيىمداردى دۇرىس كورەدى. بۇدان وزگە, مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى شەڭبەرىندە كادر دايارلاۋ مەن جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ەسەبىنەن كادر دايارلاۋدىڭ اراسىندا ۇيلەسىمدىلىك جوق. قالا بەردى مامانداردىڭ جەرگىلىكتى جەرگە جەتۋىنىڭ مونيتورينگى ءالسىز جۇرگىزىلەدى. وسى تۇرعىدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى العا بىرقاتار مىندەت قويىپ وتىر. مۇنىڭ ىشىندە مامانداردى جەرگىلىكتى جەرلەردە ۇستاپ قالۋ ماقساتىندا ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا قارايلاسىپ, ىنتالاندىرۋ شارالارىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ مىندەتى بار. وسىنىڭ ءبارى دارىگەرلەردى جىگەرلەندىرەتىن ءىس-شارالار.
بۇگىندە انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگتەرگە قاجەتتىلىك – 306, اكۋشەر-گينەكولوگتەرگە سۇرانىس – 253, حيرۋرگتەرگە سۇرانىس – 210, وفتالمولوگتەر – 112, نەوناتولوگتەر – 87, وتورينولارينگولوگتەر – 83, انگيوحيرۋرگتەر تاپشىلىعى – 44 مامانعا جەتكەن. دارىگەرلەرگە سۇرانىس استانا (702 دارىگەر), الماتى (497 دارىگەر), شىمكەنت (234 دارىگەر) سەكىلدى ءىرى قالالاردا اركەز جوعارى. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر دەڭگەيىندە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە سۇرانىس اقمولا وبلىسىندا (116 دارىگەر) جوعارى. سول سەكىلدى تۇركىستان (135 دارىگەر), باتىس قازاقستان وبلىسىندا (89 دارىگەر) تاپشىلىق بايقالادى. بيىل جوعارىدا اتالعان كەمشىلىكتەردىڭ ورنى تولسا, مامانداردى نىسانالى دايارلاۋعا كوبىرەك كوڭىل بولىنسە دارىگەر تاپشىلىعى ءبىرشاما ازايادى.
شۇعىل شاقىرتۋعا ساناۆياتسيا دايىن
وتكەن جىلى رەسپۋبليكالىق سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتى 1874 مارتە كوككە كوتەرىلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە, 4894 پاتسيەنت شۇعىل مەديتسينالىق كومەك العان. بەيىندى ماماندار 155 بەتپە-بەت كونسۋلتاتسيا وتكىزىپ, 117 ناۋقاسقا وپەراتسيا جاسالعان. ۇلتتىق شۇعىل مەديتسينا ورتالىعىنىڭ احۋالدىق ورتالىعى قاشىقتان 4 836 مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتكەن. مەديتسينالىق اۆياتسيا جەلىسى بويىنشا ورىندالعان رەيستەردىڭ جالپى سانىنىڭ 1302-ءسى نەمەسە 70%-عا جۋىعى وڭىرلىك دەڭگەيدە ورىندالعان. مەديتسينالىق اۆياتسيا قىزمەتى اباي (189), اقتوبە (167), قىزىلوردا (160) وبلىستارىنا كوپ ۇشقان. ەلوردادان 420 مارتە ازاماتتىق اۆياتسيانىڭ تۇراقتى رەيستەرى ورىندالعان. توپتىڭ قۇرامىنا انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگ, نەيروحيرۋرگ, اكۋشەر-گينەكولوگ, نەوناتولوگ, تراۆماتولوگ, حيرۋرگ سەكىلدى بەيىندى ماماندار ىرىكتەلگەن.
ستاتيستيكاعا زەر سالساق, سانيتارلىق اۆياتسيانىڭ كومەگىنە جۇگىنۋدىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – بالالار پاتولوگياسى. ساناۆياتسيا توبى 1451 مارتە بالالاردىڭ ساۋلىعى ءۇشىن, قاناينالىم جۇيەسىنىڭ بۇزىلۋى سەكىلدى كۇردەلى دياگنوزى بار 1167 ادام ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە ينسۋلتپەن اۋىراتىن 776 ناۋقاستىڭ اماندىعى ءۇشىن كوككە كوتەرىلگەن. سونداي-اق جول-كولىك وقيعالارىنا بايلانىستى 288 جاعدايدى قوسا العاندا, جاراقاتتاردىڭ, جازاتايىم وقيعالار مەن ۋلانۋدىڭ سالدارىنان زارداپ شەككەن 638 ادامعا ساناۆياتسيا دارىگەرلەرى شۇعىل كومەك كورسەتكەن. اكۋشەرلىك پراكتيكادا شۇعىل كومەككە مۇقتاج 700-دەن استام ايەل, اۋىر پاتولوگياسى بار 488 جاڭا تۋعان نارەستە مەديتسينالىق اۆياتسيانىڭ ارقاسىندا دارىگەرلەردىڭ كومەگىن العان. انتىنا ادال مەديتسينالىق اۆياتسيا بريگادالارى شالعايداعى ەلدى مەكەندەردەن كەلگەن ناۋقاستارعا كونسۋلتاتسيانى قوسا ەسەپتەگەندە, تاۋلىك بويى مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى.
اۋىلداعى اعايىنعا كومەك
شالعاي اۋداندارعا جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەندەر قاراستىرىلعان. وتكەن جىلى جىلجىمالى مەديتسينا ماماندارى 3072 ەلدى مەكەندە تۇراتىن 1,3 ملن ادامدى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتىعان. مۇندا ماماندار 656 مىڭ دياگنوستيكالىق زەرتتەۋ, بەيىندى ماماندار 1,3 ملن كونسۋلتاتسيا, 332,8 مىڭ زەرتحانالىق زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. تەكسەرۋ مەن زەرتتەپ-قاراۋ بارىسىندا ءتۇرلى اۋرۋعا شالدىققان 95 مىڭ پاتسيەنت انىقتالىپتى. ونىڭ 78,3%-ى – ەرەسەكتەر, 21,7%-ى – بالالار. پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدىڭ قورىتىندىسىمەن اۋىلدىڭ 33,7 مىڭ تۇرعىنى ديناميكالىق باقىلاۋعا الىنعان.
بىلتىر «سالاماتتى قازاقستان» مەديتسينالىق پويىزىنىڭ ماماندارى شالعايداعى اۋىلدار مەن ستانسالاردىڭ 60 مىڭعا جۋىق تۇرعىنىن, ونىڭ ىشىندە 14 مىڭنان استام بالانى تەكسەردى. اۋرۋحانا مەن دارىگەرى جوق اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ تۇرعىندارى بەيىندى مامانداردىڭ كونسۋلتاتسيالارىن, زەرتحانالىق زەرتتەۋلەردى قوسا العاندا, 165 مىڭنان استام بىلىكتى مەديتسينالىق قىزمەتتەردى تەگىن الدى. مەديتسينالىق پويىزدا 9 مىڭعا جۋىق ستوماتولوگيالىق قىزمەت كورسەتىلىپ, 18 مىڭنان استام زەرتحانالىق تالداۋ وڭدەلدى, 8841 ۋدز, 6787 ەكگ سەانستارى وتكىزىلىپ, 4788 شاعىن حيرۋرگيالىق وپەراتسيا جاسالدى. مەديتسينالىق پويىزبەن ماڭعىستاۋ, اتىراۋ, اقتوبە, باتىس قازاقستان, قوستاناي, سولتۇستىك قازاقستان, اقمولا, پاۆلودار, شىعىس قازاقستان, اباي, قاراعاندى, ۇلىتاۋ وبلىستارىنىڭ 91 ستانساسى قامتىلدى. پويىزدا مەديتسينالىق كومەكتى تەراپەۆت, پەدياتر, كارديولوگ, رەنتگەنولوگ, حيرۋرگ, تراۆماتولوگ, وتورينولارينگولوگ, نەۆروپاتولوگ, ستوماتولوگ, اكۋشەر-گينەكولوگ, ۋرولوگ, وفتالمولوگ, ۋلترادىبىستىق دياگنوستيكا دارىگەرى, پسيحولوگ سىندى 14 ارنايى مامان كورسەتتى. «دەنساۋلىق پويىزى» رەنتگەن اپپاراتىمەن, مامموگراف, ەەگ, سيگمويدوسكوپ, كالكوسكوپپەن جابدىقتالعان. وسىلايشا, شالعاي ەلدى مەكەندەرگە اسىققان مەديتسينالىق پويىزدىڭ مۇمكىندىگى جىلدان-جىلعا مولايىپ كەلەدى.
جەدەل جاردەم جىلدام جەتەدى
بىلتىر جەدەل مەديتسينالىق جاردەم قىزمەتى ەل كولەمىندە 7 ميلليوننان استام شاقىرتۋعا بارعان. ءساتتى رەانيماتسيالىق كومەك الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 7,1%-عا وسكەن. قازىردە جەدەل مەديتسينالىق كومەك قىزمەتىن ەل كولەمىندە 20 دەربەس ستانسا, 98 قالالىق قوسالقى ستانسا, 232 اۋداندىق بولىمشە ۇسىنادى. وبلىستىق, قالالىق جەدەل جاردەم ستانسالارىندا ءبىر اۋىسىمدا 1 491 كوشپەلى بريگادا جۇمىس ىستەيدى. شۇعىلدىقتىڭ 4-ساناتىنداعى شاقىرۋلارعا قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك ۇيىمدارى جانىنداعى جەدەل مەديتسينالىق كومەك بولىمشەلەرىندە 446 بريگادا جۇمىس ىستەيدى. استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارى, 17 وبلىس شاقىرۋلاردى باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىمەن 100% قامتىلعان. بۇگىندە جەدەل جاردەم قىزمەتىنىڭ بالانسىندا 2 355 بىرلىك سانيتارلىق اۆتوكولىك بار, ونىڭ ىشىندە 1 482 بىرلىك اۆتوكولىك قالادا, 873 كولىك اۋىلدىق جەردە تۇرعىندارعا جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى.
«اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا كوشباسشىلار قاتارىندا 38 نىسان سالعان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, 49 نىسان بوي كوتەرگەن تۇركىستان وبلىسى تۇر. قوستاناي وبلىسىندا 19 مساك عيماراتى سالىنسا, اباي وبلىسىندا جوسپارلانعان 65 نىساننىڭ 62-ءسى پايدالانۋعا بەرىلگەن. نەگىزى ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە ۇزىن-سانى 655 مساك نىسانىن سالۋ جوسپارلانعان. ونىڭ ىشىندە 257 مەديتسينالىق پۋنكت, 238 فاپ, 160 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا سالۋ مىندەتى تۇر. بۇدان بولەك اۋىل تۇرعىندارىنا شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 32 زاماناۋي كوپبەيىندى اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانانى جاڭعىرتۋ جوسپارلانعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ىسكە اسىرىلاتىن اۋىلدىق اۋرۋحانانىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن ۇيلەسەتىن جۇمىستاردىڭ باسىندا تسيفرلاندىرۋ, بىرىڭعاي مەملەكەتتىك مەديتسينالىق اقپارات جۇيەسىن ەنگىزۋ سىندى ءىرى تاپسىرمالار تۇر. مۇنىڭ بارلىعى جىل ىشىندە مەديتسينالىق كومەكتىڭ كولەمىن ارتتىرىپ, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن اجەپتەۋىر ىلگەرىلەتۋگە ءتيىس. سوندا سالاعا مەملەكەتتەن, ءمامس-تەن قارالعان قاراجاتتىڭ تيىمدىلىگى ناقتى كورىنەدى.
