بيۋدجەتتى قاداعالاۋ قاتايا بەرمەك

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەسەپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قوزى-كورپەش جاڭبىرشين ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ول پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا وتكەن جىلعى بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋى تۋرالى ۇكىمەتتىڭ ەسەبى مەن ەسەپ كوميتەتىنىڭ قورىتىندىسى بەكىتىلگەنىن ايتتى. كوميتەت توراعاسى ءسوزدى قوعام الدىنداعى ءوز كەمشىلىكتەرىن ايتۋدان باس­تادى. «مەن ەسەپ كوميتەتىنە توراعا بولىپ كەلگەندە, ءبىرىنشى كەزەكتە ورگاننىڭ جۇمىسىمەن جۇرتشىلىقتى ءۇزىلىسسىز, ۇنەمى حاباردار ەتىپ وتىرامىن دەپ ءوز الدىما مىندەت قويعان بولاتىنمىن. وكىنىشكە قاراي, بىرقاتار سەبەپتەرگە بايلانىستى بۇل ۋادەمنىڭ ۇدەسىنەن شىعا الماي قالدىق. بۇل ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزداعى ۇلكەن ءبىر كەمشىلىك دەپ بىلەمىن. سەبەبى, ءبىزدىڭ قىزمەتتە ەشقانداي قۇپيالىق جوق. ۇنەمى قوعامعا اشىق, انىق اقپا­­رات بەرىپ وتىرۋعا قۇقىلىمىز جانە وعان مۇمكىندىگىمىز دە بار. بۇيىرت­سا, بۇدان بىلاي جۋرناليستەردى ماڭىزدى جينا­لىستارىمىزعا قاتىستىرا وتىرىپ, حالىقتى اشىق اقپاراتپەن تولىق قامتاماسىز ەتىپ تۇرامىز. بۇل ماقساتىمىزدان ءوزىم جانە وزگە قىزمەتكەرلەر دە اينىمايتىنىن ايتقىم كەلەدى», دەدى ق.جاڭبىرشين. حالىق الدىنداعى كەمشىلىكتەرىن تۇگەندەپ العان ۆەدومستۆو باسشىسى ۇكىمەت بىلتىرعى بيۋدجەتتىڭ جوس­­پار­­­لانعان كىرىستەرى مەن شىعىستارىن جاقسى ورىنداعانىن ايتتى. ايتسە دە, بىرنەشە كەمشىلىكتەر مەن قاتەلىكتەر دە ورىن العانىن جاسىرمادى. وتكەن جىلى ەسەپ كوميتەتى 1,8 ترلن. تەڭگە مولشەرىندەگى بيۋدجەت قاراجاتىن قامتي وتىرىپ, 323 باقىلاۋ نىسانىندا 29 باقىلاۋ ءىس-شاراسى جۇرگىزىلگەنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتقانىنا يلانساق, 643 ملرد. تەڭگەنىڭ يگەرىلۋى بارىسىندا زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىقتالعان. بۇعان قوسا, بيۋدجەت قاراجاتىن پايدالانۋ بارىسىندا 111,9 ملرد. تەڭگەنىڭ يگەرىلۋىندە دە كۇماندى تۇستار كوپ بولعان. ناتيجەسىندە, 90 ملرد. تەڭگەدەن استام قاراجات بيۋدجەتكە كەرى قايتارىلعان. بىلتىرعى جىل بويى ۇكىمەت پەن ءتيىستى ورگاندارعا كوميتەت تاراپىنان 68 ۇسىنىس, 244 تاپسىرما جىبەرىلىپ, ولار 90 پايىزعا ورىندالىپتى. ناتيجەسىندە, 336 لاۋازىمدى شەنەۋنىك تارتىپتىك جانە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپتى. مۇنىمەن بىرگە, بيۋدجەت كودەكسىندەگى «بيۋدجەت قارجىسىنىڭ يگەرىلمەۋى» تەرمينى ناقتى ۇعىندىرىلۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى. «جىل سايىن ۇكىمەت پەن ەسەپ كوميتەتى اراسىندا يگەرىلمەگەن بيۋدجەت قارجىسى كولەمىنە قاتىستى قايشىلىق بار دەپ ايتقاننان گورى بيۋدجەت كودەكسىندەگى اتالعان تەرميندى ۇعىندىرۋ دۇرىس دەپ سانايمىن. سوندا بۇل ماسەلە جويىلار ەدى. جىل سايىن بيۋدجەتتى ساپاسىز جوسپارلاۋدىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلاتىن كوپتەگەن قارجىلىق زاڭ بۇزۋشىلىقتار تۋرالى فاكتىلەردى العا تارتقاننان گورى, ءبىر رەت بيۋدجەتتى جوسپارلايتىن ورگانعا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىن نورمانى زاڭناماعا ەنگىزگەن ءجون. ءدال وسىلاي بولعان جاعدايدا كوپتەگەن ماسەلەلەر وزىنەن ءوزى شەشىمىن تابارى حاق», دەدى كوميتەت توراعاسى. ونىڭ بۇل پىكىرىنەن ۇققانىمىز, ۇكىمەت پەن ەسەپ كوميتەتى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ورىندالماۋى تۋرالى بىردەي تۇسىنىك بەرۋى ءۇشىن بيۋدجەت كودەكسىن ناقتىلاي ءتۇسۋى قاجەت. «ءبىز رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ يگەرىلمەي قالعان قاراجاتىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ترانسفەرت تۇرىندە قانداي دا ءبىر ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورعا بولىنگەن قارجى جاتادى دەپ ەسەپتەيمىز. مىنە, وسىلار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ءبولىندى جانە قارجىلىق جىلدا يگەرىلمەي قالدى. ءدال وسى اقشانى ءبىز رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ يگەرىلمەي قالعان قارجىسى دەپ سانايمىز», دەگەن سپيكەر, كۇزگە قاراي ءالى كۇنگە دەيىن زاڭناماداعى شەشىلمەگەن ماسەلەلەر جويىلۋى ءتيىس ەكەنىن قاداپ ايتتى. ءسويتىپ, بۇدان بىلاي بيۋدجەتتى قاداعالاۋ قاتايا بەرەتىنىن مەڭزەدى. ءسوزدىڭ مانىسىنە قاراعاندا, بيۋدجەت كودەكسىنە كۇزدە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, ودان كەيىن ورگاندار اراسىندا ەسەپ بويىنشا ەشقانداي ايىرماشىلىق بولمايدى ەكەن. جۋرناليستەردىڭ سۇراعىنا وراي كوميتەت توراعاسى تەندەرلەردىڭ كەش وتكىزىلۋىنە بايلانىستى دا جاۋاپ بەردى. «مەنىڭ ويىمشا, تەندەردىڭ بارلىعى ءوز ۋاقىتىمەن وتكىزىلمەيدى دەۋگە بولمايتىن شىعار. دەسەم دە, كەيبىر تەندەرلەردىڭ كەش وتكىزىلەتىنى راس. وعان سەبەپ, كەيبىر تەندەرلەردىڭ قورىتىندىسى سوت ارقىلى جويىلادى. ماسەلەن, جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ قىزمەتىنە جاساعان تالداۋىمىزدا كوزىمىزگە تۇسكەن كەمشىلىكتەردىڭ ءبىرى, تەندەر وتكىزۋ ۋاقىتىنىڭ وزگەرتىلۋى. ونىڭ سەبەبى بىرىنشىدەن, ءتيىستى قۇجاتتامالار ۋاقىتىندا دايىندالمايدى. ماسەلەن, ينۆەستيتسيالىق جوبا جاساۋ ءۇشىن تەندەر وتكىزۋ ۋاقىتى بەلگىلەنگەن. بىراق ونىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى نەمەسە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامالارى جوق. تاعى دا ءتيىستى قۇجاتتامالارى دايىن بولمايدى. سوعان بايلانىستى تەندەردىڭ ۋاقىتى كەيىنگە, باسقا ۋاقىتقا شەگەرىلەدى. وسىنىڭ سالدارىنان, وسى ارالىقتا جوبانىڭ قۇنى كوتەرىلىپ كەتەدى», دەدى ق.جاڭبىرشين. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».