سۋرەت: elordainfo.kz
ەلىمىز بىرنەشە بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمعا لايىقتى دەڭگەيدە توراعالىق ەتتى. ناتيجەسىندە, حالىقارالىق ساراپشىلار قازاقستانعا «وڭىردە ادالدىق پەن كەلىسسوز جۇرگىزۋشى» دەگەن باعا بەردى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەسمي ءىسساپارلارى دا ۇلكەن ءرول اتقارعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. مۇنداي ءىس-شارالار مەن ءىسساپارلار ەل مۇددەسىنە قىزمەت ەتىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنا, حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتى ارتۋىنا زور سەپتىگىن تيگىزەرى انىق.
وسى جىلى ەلدىڭ ساياسي جۇيەسىنىڭ جالپى سيپاتىن وزگەرتۋ جالعاسىن تاپتى. پرەزيدەنتتىڭ «بارلىق ماڭىزدى ساياسي شەشىمدەر تەك حالىقپەن بىرلەسىپ قابىلدانادى» دەگەن ۇستانىمى تاعى ءبىر مارتە ءىس جۇزىنە استى. مۇنى جاڭا ساياسي مادەنيەت قالىپتاستىرۋ جولىندا جاسالعان ەلەۋلى قادام دەر ەدىم.
رەفەرەندۋم ناتيجەسى مەن ەلدىڭ ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىگى جولىنداعى حالىقتىڭ تاريحي شەشىمى – ۇلتىمىزدىڭ ۇيىسۋى مەن قوعام بەلسەندىلىگىنىڭ جارقىن ۇلگىسى بولدى. سونداي-اق بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن العاش رەت ءماسليحاتتاردىڭ رەسپۋبليكالىق فورۋمى ءوتتى. جيىن ماڭىزدى مەملەكەتتىك شەشىمدەر قابىلداۋعا بۇكىل قازاقستان قوعامىن جۇمىلدىرۋدىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى تەتىگىنە اينالدى.
اۋقىمدى ءىس-شارا ساياسي پارتيالاردان, ءبىر مانداتتى وكرۋگتەردەن سايلانعان ءماسليحات دەپۋتاتتارىن, سونداي-اق ۇكىمەت مۇشەلەرىن العاش رەت ءبىر الاڭدا توعىستىردى. ونى ورتالىقتان وڭىرلەرگە دەيىنگى بيلىكتىڭ بارلىق تارماعى اراسىنداعى جالپىحالىقتىق ديالوگتىڭ جاڭا فورماتى دەپ اتاۋعا بولادى.
2024 جىل پارلامەنت ءماجىلىسى ءۇشىن دە ناتيجەلى بولدى. جىل باسىنان بەرى ءبىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋلارىندا, سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا, ۇلتتىق قۇرىلتايدا بەرىلگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن بىرقاتار ماڭىزدى زاڭ قابىلدادىق. الەۋمەتتىك ادىلدىك ورناتۋعا باعىتتالعان كونستيتۋتسيالىق نورمالار بيىل تولىق ىسكە اسىرىلا باستادى. قابىلداعان زاڭداردىڭ ناتيجەسىن قازىردىڭ وزىندە كورىپ وتىرمىز. «ۇلتتىق قور – بالالارعا» جوباسى مەن قولدى بولعان كاپيتالدى قايتارۋ تۋرالى زاڭ – وسىعان ايقىن دالەل.
جىل باسىنان بەرى بالالاردىڭ جيناقتاۋشى شوتتارىنا العاشقى كىرىس ءتۇسىپ, زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەرگە ەلدە الەۋمەتتىك نىساندار سالىنا باستادى. سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتىڭ «كەلەشەك» بىرىڭعاي ەرىكتى جيناقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ تۋرالى باستاماسى دا – ازاماتتارىمىز ءۇشىن ۇلكەن كومەك. سونداي-اق جاستاردىڭ شەتەلدە ءبىلىم الۋىنا قولجەتىمدىلىگىن كەڭەيتەتىن نورمالار بەكىتىلدى. ەندى حالىقارالىق وليمپيادالار مەن عىلىمي كونكۋرستاردىڭ جەڭىمپازدارى «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا وقۋعا مۇمكىندىك الادى.
ءبىز قوعامنىڭ دەرتىنە اينالعان تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بىرقاتار زاڭ قابىلدادىق. قازىرگى تاڭدا ويىن بيزنەسى تۋرالى زاڭنىڭ, سول سياقتى ۆەيپكە تىيىم سالۋ تۋرالى نورمانىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا كۋا بولىپ جاتىرمىز. بۇعان قوسا ەسىرتكىگە قاتىستى قىلمىستار ءۇشىن جازالاۋدىڭ سارالانعان ءتاسىلى جونىندەگى پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە ورىندادىق. زاڭ ارقىلى ەسىرتكى ءوندىرۋ مەن تاراتۋ اراسىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ اراجىگىن اجىراتتىق. ەسىرتكى ءوندىرۋدى ەڭ اۋىر قىلمىستارعا تەڭەستىرىپ, ول ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى مەيلىنشە كۇشەيتتىك. وسىلايشا, ەسىرتكى تۇتىنۋ سياقتى بەلەڭ العان دەرتكە دەپۋتاتتار تاراپىنان تاعى ءبىر توسقاۋىل قويىلدى.
حالىقارالىق قوعامداستىق وتباسىنداعى جانە تۇرمىستاعى زورلىق-زومبىلىق تۋرالى زاڭعا جوعارى باعا بەردى. بۇل زاڭدى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى «گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ جولىندا جاسالعان قادام» دەپ اتاپ, استاناعا العىسىن ءبىلدىردى.
كرەديت بەرۋدەگى قاۋىپ-قاتەردى بارىنشا ازايتۋ تۋرالى زاڭدى بولەك اتاپ وتكىم كەلەدى. ول قوعامدا بەلەڭ العان شامادان تىس نەسيە الۋدى ازايتۋعا زور سەپتىگىن تيگىزەدى. قازىردىڭ وزىندە ساراپشىلار ەلىمىزدە پروبلەمالىق كرەديتتەر ءبىرشاما ازايعانىن ايتىپ جاتىر. بۇل – ماجىلىستەگى بارلىق فراكتسيا مەن ءبىر مانداتتى وكرۋگتەن سايلانعان دەپۋتاتتاردىڭ ورتاق ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى.
سەسسيا بارىسىندا جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ زاڭنامالىق نەگىزىن قالاۋ جۇمىسىن جالعاستىردىق. جاڭا بيۋدجەت كودەكسىن قابىلدادىق. سول ارقىلى بيۋدجەت قاراجاتىنا دەگەن كوزقاراستى تۇبەگەيلى وزگەرتىپ جاتىرمىز. بيۋدجەت زاڭناماسىنىڭ نەگىزگى قاعيداتى – قاراجاتتى ۇتىمدى, ۇنەمدى يگەرۋ جانە ناقتى قاجەتتىلىككە باعىتتاۋ. دەپۋتاتتاردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا مەملەكەتتىك سەكتور قاراجاتى ەندى تولىعىمەن پارلامەنت باقىلاۋىندا بولادى. كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ تازا كىرىس سوماسىنىڭ كەمىندە 70 پايىزى بيۋدجەتكە ديۆيدەند تولەۋگە باعىتتالادى. «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنا تيەسىلى كومپانيالار ديۆيدەندىنىڭ كەمىندە 50 پايىزى بيۋدجەتكە تۇسەدى. بيۋدجەت كودەكسى ارقىلى ءبىز ايماقتارعا كوبىرەك دەربەستىك بەرىپ وتىرمىز. بىرقاتار تۇسىمدەردى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن جەرگىلىكتى دەڭگەيگە بەرۋ جونىندەگى شارالار دا كوزدەلگەن.
وعان قوسا اۋدان اكىمدەرىنىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋ ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن الىناتىن كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى مەن جەكە تابىس سالىعى وبلىستىق دەڭگەيدەن اۋداندىق دەڭگەيگە بەرىلەدى. مۇنىڭ ءبارى كەلەشەكتە جەرگىلىكتى جەرلەردە رەسۋرستاردى ءتيىمدى يگەرۋگە ىقپال ەتەدى.
جالپى, سەسسيا باستالعالى پالاتانىڭ قاراۋىندا 106 زاڭ جوباسى بولدى. ونىڭ ىشىندە, 37 زاڭدى قابىلدادىق. 19-ىنا پرەزيدەنت قول قويدى. دەپۋتاتتار تاراپىنان بيىل ەلەۋلى جۇمىس اتقارىلدى. كەلەر جىلى دا وسى قارقىندى ساقتاۋىمىز قاجەت. ەڭ باستىسى, حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋى ءاردايىم باستى نازاردا بولۋعا ءتيىس.
جۋىردا ءبىز وڭىرلەرگە ىسساپارعا شىعامىز. باستى ماقسات – جەرگىلىكتى جەرلەردەگى سايلاۋشىلارعا قابىلدانعان زاڭداردىڭ ءمان-ماڭىزىن, ىستەلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ جاي-جاپسارىن جەتكىزۋ. سونىمەن قاتار ولاردىڭ وڭىرلەردە قالاي جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنا كوز جەتكىزىپ قايتۋىمىز كەرەك. الىس اۋىلدارعا, ەڭبەك ۇجىمدارىنا بارىپ, ەلدى تولعاندىرىپ جۇرگەن پروبلەمالاردى ءبىلىپ, ادەتتەگىدەي ولاردى ۇكىمەت نازارىنا جەتكىزۋگە ءتيىسپىز.
ەرلان قوشانوۆ,
ءماجىلىس توراعاسى
