ونەگەلى ءومىر يەسى

باردى جوق ەتكەن, تاۋدى جەر ەتكەن, اتا-انانى قاراشىعىنان, بالانى اسقار تاۋىنان, كەلىنشەكتى سۇيگەن جارىنان, تالاي جاندى جاقىنىنان ايىرعان, ادامزات تاريحىن قانعا بوياعان زۇلماتتىڭ اياقتالعانىنا بيىل 70 جىل بولدى. ۋاقىت ديىرمەنى اينالىپ, ءبىر عاسىرعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە, ۇلى وتان سوعىسى حالىقتىڭ جۇرەگىندە وشپەس ءىز قالدىردى. كەۋدەگە جارا سالعان بۇل قاسىرەت قازاق حالقىنىڭ باسىنا دا بۇلت بولىپ ۇيىرىلگەن ەدى. ويتكەنى ەرلەرىمىز مايداندا ءجۇرىپ ەل نامىسىن جىرتسا, انالارىمىز تىلدا بەل شەشپەي ەڭبەك ەتىپ, سول ازاماتتارىنىڭ تىلەۋىن تىلەپ, تاقىمىن قىستى. سوندىقتان سوعىس ءبىر دە-ءبىر قازاق وتباسىن اينالىپ وتپەدى. ولاردىڭ قاتارىندا ابۋەۆتەر وتباسى دا بار ەدى. بۇل اۋلەتتىڭ ءتورت بىردەي قايسار ۇلى سۇراپىل سوعىسقا اتتاندى. ەكەۋى وتان ءۇشىن جانپيدا ەتىپ, قاندى قىرعاننان ورالمادى. شىدامىن جىگەرمەن, جىگەرىن شىداممەن شىڭداعان كەنجەسى تالعاتتىڭ كورەر جارىعى ءالى دە بار ەكەن. 1925 جىلى قىزىلودا وبلىسى قارماقشى اۋدانىنا قاراستى بۇرىڭعى №12 قوسارىق (قازىرگى تۇرماعانبەت اۋىلى) اۋىلدىق كەڭەسىنىڭ قامتۋىنداعى ەلدى مەكەندە دۇنيەگە كەلگەن ول كەدەي شارۋا جانۇياسىندا تاربيەلەنگەن. اكە-شەشەسىنىڭ سوڭىندا ءجۇرىپ, قارشادايىنان اۋىل جۇمىسىنا ارالاسادى. سونداعى ۆوروشيلوۆ اتىنداعى جەتىجىلدىق مەكتەپتى تامامدايدى. سوعىس باستالعان جىلى نەبارى 16 جاستا ەدى. تالعات ءوزىنىڭ سۇراۋى بويىنشا قارماقشى اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتىنان اسكەرگە شاقىرىلادى. الدىمەن قىتايدىڭ مانچجۋريا قالاسىنا جاقىن ماتسەەۆسكي ستانساسىندا بولىپ, سوندا دايىندىقتان ءوتتى. وسى جەردە ىرىكتەلىپ, لەنينگرادتى قورعاۋ ءۇشىن باراتىن ەشالون اسكەرىنە قوسىلادى. مۇندا №92 ديۆيزيانىڭ 9-ءشى پولكىندەگى 8-ءشى اتقىشتار روتاسىنا تۇسەدى. ولار جاۋدى ىعىستىرىپ, لەنينگراد اۋماعىن تازارتقاننان كەيىن پسكوۆ وبلىسى كينگيسەپپ قالاسىنا بەكىنىس جاسايدى. وسىنداعى ۇلكەن شايقاستا قاتتى جارالانادى. لەنينگراد قالاسىنداعى گوسپيتالدا ەمدەلگەن سوڭ, سوعىسقا قايتا كىرەدى. بۇل 1944 جىلدىڭ شىلدە ايى بولاتىن. كەڭەس اسكەرلەرىنىڭ جاراقتى توبى بۇل جولى ەستونيانىڭ نارۆا قالاسىن ازات ەتۋگە جىبەرىلەدى. وسى شايقاستا ەرلىك كورسەتكەن تالعاتتىڭ كەۋدەسىنە «قىزىل جۇلدىز» وردەنى تاعىلادى. بىراق ءوزى دە بەس جەرىنەن اۋىر جاراقات العان بولاتىن. ءيا, ۇلى وتان سوعىسىنداعى ۇلى جەڭىستى لەنينگرادتىڭ گوسپيتالىندا قارسى العان ول بۇدان كەيىن دە اسكەري مىندەتىن جالعاستىرادى. 1945 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا شىعىستاعى جاپونداردى تىزە بۇكتىرگەن شايقاسقا قاتىسادى. قاعاز جازۋ (پيسار) ىسىندەگى ۇقىپتىلىعى كومانديرلەر كوزىنە ءتۇسىپ, ءبىراز ۋاقىت شتابتا جۇمىس ىستەيدى. ەلگە تەك, سوعىس اياقتالعاننان بەس جىل وتكەننەن كەيىن عانا ورالىپ, كەنجەعانىم كامالوۆامەن وتاۋ قۇرادى. كوپ ۇزاماي لۆوۆ قالاسىنداعى ارنايى ميليتسيا مەكتەبىنە وقۋعا جىبەرىلەدى. وسىعان وراي لەيتەنانت شەنىن الىپ كەلگەن ول قارماقشى, قازالى, ارال, بايقوڭىر قالالارىندا قاۋىپسىزدىك كوميتەتىندە قىزمەت اتقارىپ, مايور شەنىنە دەيىن ءوستى. 1964 جىلعا دەيىن بەيبىت ءومىردىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتىپ, حالىققا قىزمەت ەتە ءبىلدى. مۇنىمەن قوسا 1965-71 ج.ج. قارماقشى اۋدانى جاڭاقالا كەڭشارداعى اۋەجاي كەڭسەسىندە, 1971-85 ج.ج. وسى كەڭشاردىڭ كادر بولىمىندە جۇمىس ىستەدى. ال 1985 جىلدان باستاپ قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىنا شىقتى. 1996 جىلى قىزىلوردا وبلىسى بەلكول كەنتىنە كوشىپ كەلگەن اقساقال ۇيدە قول قۋسىرىپ وتىرۋدى ءجون كورمەدى. وسى كەنتتىڭ ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولدى. ءوتىپ جاتقان بارلىق ءىس شارالاردان قالىس قالعان جوق. وسكەلەڭ ۇرپاققا ءتالىم-تاربيە بەرۋ ىسىنە دە بەي-جاي قارامادى. بەلكول اكىمشىلىگىمەن تىعىز بايلانىستا بولىپ, كەنتتىڭ تۇرمىس تىرشىلىگىنە ەتەنە ارالاسا ءبىلدى. وتانعا ادال قىزمەت ەتىپ, مايداندا كورسەتكەن اسقان ەرلىگى ەلەۋسىز قالماي, «ۋدارنىي دەسياتوي پياتيلەتكي» سياقتى بەلگى بەرىلىپ, «وردەن كراسنىي زۆەزدى», «وردەن وتەچەستۆەننوي ۆوينى ءى ستەپەني», «زا پوبەدۋ ناد گەرماني ۆ ۆەليكوي وتەچەستۆەننوي ۆوينە», «مەداليۋ مارشالا سوۆەتسكوگو سويۋزا جۋكوۆا گ.ك.», «ۆەتەران ترۋدا», «20 لەت پوبەدى ۆ ۆوۆ 1941-1945 گ.», «30 لەت پوبەدى ۆ ۆوۆ 1941-1945 گ.», «40 لەت پوبەدى ۆ ۆوۆ 1941-1945 گ.», «50 لەت پوبەدى ۆ ۆوۆ 1941-1945 گ.», «60 لەت پوبەدى ۆ ۆوۆ 1941-1945 گ.», «30 لەت سوۆەتسكوي ارمي ي فلوتا», «50 لەت ۆوورۋجەننىي سيل سسسر», «60 لەت ۆوورۋجەننىي سيل سسسر», «70 لەت ۆوورۋجەننىي سيل سسسر» سىندى وردەن, مەدالدارمەن ماراپاتتالدى. 2006 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنىڭ 12 جۇلدىزىندا 82 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن وزعان تالعات 5 ۇل, 1 قىز تاربيەلەپ, ودان 24 نەمەرە, 10 شوبەرە سۇيگەن ەدى. بۇگىندە ماۋەلى اعاش سىندى جاپىراعىن جايعان ءابۋوۆ تالعاتتىڭ ۇرپاعى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ىرگەسىن بەرىك ەتۋ جولىندا تەر توگىپ ءجۇر. ونىڭ ءومىر جولى, جاساعان ەڭبەگى وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلگى بولىپ قالا بەرمەك. جولدىباي بازار.