25 ماۋسىم, 2010

ەلباسى قازىعىن قاققان قۇرىلىس

631 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن
ەلدىڭ دامۋى مەن وركەندەۋىندەگى كوشباسشى جوباعا اينالدى كەشە پاۆلوداردا “قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ” ەكىنشى كەزەگى سالتاناتتى تۇردە ىسكە قوسىلدى. جاڭا قۇرىلىستىڭ اشىلۋ راسىمىنە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىستى. ماۋسىم ايىندا جولى ءتۇسىپ, وزدەرىنە كەلە جاتقان ەلباسىنىڭ ساپارىن ەستىگەلى بەرى كەرەكۋ ءوڭىرى تولقۋ ۇستىندە. ايتسا ايتقانداي, ءوندىرىسى وركەندەگەن وبلىسقا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءىلتيپاتى مەن نازارى ەرەكشە ەكەنى بەلگىلى. ال جۇرتشىلىق “قازاقستان ەلەك­تروليز زاۋىتىنىڭ” ەكىنشى كەزەگى ىسكە قوسىلاتىنىن, وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن ەلباسىنىڭ ءوزى كەلىپ, بوس جاتقان دالاعا قازىعىن قاعىپ كەتكەن جەردەن بۇگىندە الىپ قۇرىلىستىڭ بوي كوتەرگەنىن, زاۋىتتىڭ العاشقى كەزەگىن ىسكە قوسىپ, ءوندىرىس تەتىگىن باسقانىن, عا­سىر جوباسىنىڭ ەل يگىلىگىنە اينالعانىن جاقسى ءبىلىپ, حاباردار بولىپ وتىر. از ۋاقىت ىشىندە يەن دالاعا جان بىتىرگەن الىپ قۇرى­لىسقا تاڭدانا قارايدى, مەتال­لۋرگ­تەر مەن وسى زاۋىتتى سالىپ جاتقان قۇرىلىسشىلار ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق كارتاسىنان بەلدى دە بەدەلدى ورىن العان ماڭىزدى جوبا دەپ ماقتانىش ەتەدى. سوڭعى كۇندەرى كەرەكۋ ءوڭىرىنىڭ جۇرتشىلىعى اسپاننان شوكىمدەي بۇلت ىزدەپ تابا الماي, اپتاپ ىس­تىق­تىڭ بەتى قايتپاي اۋا قارماپ وتىر ەدى. سول ەكى ارادا دالا مەن قالاعا جاڭبىر نوسەرلەتتى-اي كە­لىپ. اينالا ەركىن تىنىستاپ, سال­قىنداپ, سايابىر تاپقانداي. جان­دا­رى جادىراپ قالعان جۇرتشىلىق مارتەبەلى قوناقتىڭ اۋە جولىمەن باستالاتىن بۇل ساپارىنىڭ سوناۋ كوكپەن جاقسىلىققا جاراسقان ءبىر بايلانىسى دا بار شىعار-اۋ دەپ وي تۇيگەندەي. ەندى, مىنە, جۇرتشىلىق اسىعا كۇتكەن كۇن دە كەلىپ جەتىپ, استا­نادان ۇشىپ شىققان اقشاڭقان لاينەر وبلىس ورتالىعىنىڭ اۋە­جايى­نا كەلىپ قوندى. پرەزيدەنت وسى جەردەن “قازاقستان ەلەكترو­ليز زاۋىتىنا” قاراي بەت الدى. زاۋىت الاڭىنا جينالعان جۇمىس­شى­لار, قۇرىلىسشىلار, مەتاللۋرگ­تەر مەملەكەت باسشىسىن اسىعا كۇتىپ, شىنايى ماقتانىش پەن شات­تىق سەزىمىندە تۇر. ارقايسى­سى­نىڭ قولدارىندا كوك تۋ – جالاۋ­شالارى جەلبىرەيدى. “قازاقستان”, “نۇرسۇلتان” دەپ قوشەمەتتەپ قار­سى الدى. بۇل ەلىمىزدىڭ باس مە­تال­لۋرگى اتانعان جوعارى مارتەبەگە يە ەلباسىن قۇرمەتپەن قارسى العان مەتاللۋرگتەردىڭ جالىندى اقجارما سالەمى ەدى. الدىمەن مەملەكەت باس­شىسى سالتاناتتى ءراسىمدى ءجۇ­زە­گە اسىردى. ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ ەكىنشى كەزەگىن ارنايى تەتىكتى – قىزىل نۇكتەنى باسۋ ارقىلى ىسكە قوستى. – ارداقتى اعايىن, قۇرمەتتى پاۆلودارلىقتار! – دەدى ەلباسى وسى ءبىر تاريحي ساتتە الاڭعا جي­نالىپ تۇرعان كوپشىلىكتىڭ الدىندا ءسوز باستاپ. – ءبارىمىز ءۇشىن بۇگىن وتە باقىتتى كۇن, سەبەبى, ەلىمىزدە “قازاقستان ەلەكتروليز” زاۋىتى­نىڭ ەكىنشى كەزەگى ىسكە قوسىلىپ وتىر. مۇنداي مەتاللۋرگيا زاۋى­تىن بۇرىنعى كەڭەستىك كەزەڭدە دە, ەۋروپانىڭ كەڭىستىگىندە دە ەشكىم سالعان جوق. تەك قانا ءبىزدىڭ ەلى­مىز­دە سالىنىپ وتىر. ءبىز تاۋەلسىزدىك العالى 20 جىلداي ۋاقىت بولدى, سول از عانا ۋاقىت ىشىندە كوپتەگەن تا­بىستارعا قولىمىز جەتتى. ال ال­دىمىزدا تۇرعان ونجىلدىقتاعى ەڭ ۇلكەن ماقسات – ەلىمىزدى يندۋس­تريا­لاندىرۋ. ول ءۇشىن ارنايى باع­دارلاما جاسادىق. سونىڭ اياسىندا ەلىمىزدە ون جىلدىڭ ىشىندە 237 ءىرى ءوندىرىس سالاتىن بولامىز. بيىل ەلىمىزدە 144 ءوندىرىس ىسكە قوسىلادى. ال, 72 ءوندىرىستىڭ اشىلۋىن الداعى دۇيسەنبى كۇنى تىكەلەي بايلانىس ارقىلى جالپى حالىققا جاريالاپ كورسەتەتىن بولامىز. ءوندىرىستى ءوڭىر – پاۆلوداردىڭ ەل ەكونومي­كا­سى­نا قوساتىن ۇلەسى وتە زور. بيىل­دىڭ ىشىندە 42 وندىرىستىك جوبانى ىسكە قوسۋ كەرەك بولسا, ونىڭ 12-ءسى وسى ماۋسىم ايىنان باستاپ, قال­عانى ەكىنشى جارتىجىلدىقتا ىسكە قوسىلايىن دەپ وتىر. سوندىقتان يندۋستريا­لىق وركەندەۋ جولىنا تۇسكەن ەلىمىز يندۋسترياسىنىڭ ەڭ بيىگى بولىپ سانالاتىن ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ بۇگىنگى تابىسى قوماقتى. سىزدەردىڭ بارشالارىڭىزدى زاۋىت­تىڭ ەكىنشى كەزەگىنىڭ ىسكە قوسى­لۋى­مەن قۇت­تىق­تايمىن. بۇگىن وتە ۇلكەن ءوندىرىس ىسكە قوسىلدى. وسى جەردە 2,5 مىڭ ادام جۇمىسقا تۇرادى, حا­لىق­تىڭ جاعدايى ودان ءارى دە تۇزەلە بەرەدى. بۇدان ارتىق مەملەكەت ءۇشىن قانداي قۋانىش كەرەك, قۇتتى بولسىن! بۇدان ءارى قاراي ەلباسى كە­ڭەس­تىك كەزەڭدەگى جىلدارى دا پاۆ­لودارعا كەلگەن سايىن قاناتتى مە­تالل – اليۋميني ءوندىرۋدى ارمان­دا­عانىن, ول كەزدە ونى وندىرۋگە ەلدە كۇش-قۋاتتىڭ بولماعانىن, قازىر ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنىڭ ارقاسىندا وسى ارمانعا دا قول جەتىپ وتىرعانىن, وسى ورايدا ينۆەس­تورلارعا جاعداي جاسالعانىن, بۇرىنعى كەزدە مۇنداي زاۋىتتاردىڭ جيىرما جىل بويى سالىناتىنىن اتاپ كورسەتتى. ال جاڭا زامان قۇرى­لىستارىنا بۇگىندە ەكى-ەكى جارىم جىلداي عانا ۋاقىت كەرەك. ءبىز قازاقستاندى الەمگە تانىمال ەتتىك, سىزدەرمەن بىرگە قيىندىقتاردان وتتىك. قازىر ءبىز ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋدەمىز. كوپ ۇلتتى ەلىمىزدىڭ مويىندالعانىنىڭ ارقاسىندا, بىرلىك پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ارقاسىندا وسىنداي جەتىستىكتەرگە جەتتىك. زاۋىت باسشىلىعى الدارىنا قويعان مەنىڭ تاپسىرمالارىمدى, العان مىندەتتەرىن ورىنداپ شىقتى. ال بۇل دەگەنىمىز بارلىق قۇرىلىس­شى­لار مەن جۇمىسشىلاردىڭ, مە­تال­لۋرگتەردىڭ بىرلەسكەن ەڭبەكتەرى­نىڭ جەمىسى. راحمەت, سىزدەرگە! وسىنداي زاۋىتتىڭ ەكىنشى كەزەگىن ىسكە قوسۋ سالتاناتىنا قاتىسقانىما قۋانىشتىمىن! بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزگە دەگەن ۇلكەن سىيلىق, دەدى تولقي سويلەگەن مەملەكەت باسشىسى. بۇدان كەيىن زاۋىت جۇمىس­شى­لارى سەرگەي رۋدچەنكو, باۋىرجان سمايىلوۆ ءسوز سويلەپ, ەلباسىنا: ء“بىز ءسىزدىڭ جولىڭىزدى قۋىپ مە­تال­لۋرگ بولۋدى ارماندادىق, ەندى, مىنە, وسى زاۋىتتا جۇمىس جاساپ جۇرگەنىمىزدى ماقتان ەتەمىز, بارلىق جاس ماماندار اتىنان سىزگە العىس ايتامىز”, دەسە, ليۋدميلا كۋزنە­تسوۆا ءوز سوزىندە: “سىزگە ارقاشان جە­ڭىس تىلەيمىز, ءسىزدىڭ ساياساتى­ڭىز­دىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە تىنىشتىق, تاتۋلىق سالتانات قۇرۋدا, راحمەت سىزگە! ءبىز ءسىزدى جاقسى كورەمىز, ءبىز ءسىز سياقتى ادەمى, اقىلدى پرەزي­دەنتىمىز بولعانىنا ماقتانامىز, امان بولىڭىز!” – دەدى. اتى ايگىلى ENRC – تابيعي رە­سۋرستار كورپوراتسياسى قۇرامىنا ەنە­تىن “قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى” اكتسيونەرلىك قوعامى – جوعارى ساپالى ءونىم وندىرۋگە ءمۇم­كىندىك بەرەتىن, ەلىمىزدە باستاپقى اليۋميني وندىرە الاتىن قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالارمەن جاب­دىق­تالعان الىپ ءوندىرىس ورنى. وسى­دان ءۇش جىل بۇرىن, 2007 جىلعى جەلتوقساندا 250 مىڭ توننا باس­تاپ­قى اليۋميني وندىرەتىن جوعارى قۋاتى بار الىپ زاۋىتتىڭ العاشقى كەزەگى ىسكە قوسىلدى. قۇرىلىسقا جالپى كولەمى 800 ميلليون اقش دوللارى جۇمسالادى. الىپ زاۋىت قۇرىلىسىنا الەمنىڭ 12 ەلىنەن كەلگەن 18 كومپانيا قاتىستى. ەڭ باستىسى – عاسىر جوباسى اتالعان بۇل قۇرىلىسقا تەك الدىڭعى قاتار­لى وزىق تەحنولوگيالار قولدانىل­دى. زاۋىتتا ەندى 4 مىڭداي ادام ەڭ­بەك ەتەتىن بولادى. العاشقى كەزەگى ىسكە قوسىلعان زاۋىت بۇگىنگە دەيىن جىلدىق قۋاتى 125 مىڭ توننا تازا اليۋميني شىعارىپ كەلدى. ياعني, سالماعى 20 كيلو تارتاتىن اليۋ­ميني قۇيمالارى – زاۋىت ءونىمى بولىپ تابىلادى. قازاق جەرىنىڭ ءاليۋمينيى قازىر ەۋروپا ەلدەرىنە تانىلا باستادى. بىلتىر لوندون بيرجاسى قازاقستاندىق قاناتتى مەتالدىڭ ساپاسىن باعالاپ, ونى وزدەرىنىڭ ساۋدا-ساتتىق رىنوگىنىڭ تىزىمىنە تىركەۋگە الدى. بۇل قازاق جەرىنىڭ ءاليۋمينيىن شەتەلدەرگە وتكىزۋگە بايلانىستى كەدەرگىلەر جوقتىعىن بايقاتادى. ءوندىرىستىڭ قورشاعان ورتاعا زالالى جوق, زاۋىت جىل سايىن تابيعاتتى قورعاۋ شارا­لارىنا 700 ميلليون تەڭگەدەي قا­را­جات ءبولىپ كەلەدى. ەلباسى ءوز ءسو­زىندە ايتىپ وتكەنىندەي, ءبىزدىڭ جە­رىمىزدە گلينوزەم دە, ەلەكتر قۋاتى دا جەتكىلىكتى, ەندىگى جەردە باستاپقى تازا اليۋمينيدەن كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى بۇيىمدار, كولىك­تەردىڭ قوسىمشا بولشەكتەرىن جا­ساي­تىن كاسىپورىندار قۇرۋ جوسپار­لانۋدا. وتكەن جىلعى داعدارىسقا قاراماستان, نەگىزگى كورسەتكىشتەر بوي­ىنشا دامۋ قارقىنى باسەڭدەگەن جوق. جوسپارلانعان ىستەر جۇزەگە استى. جۇمىسشىلار داعدارىس سالقىنىن سەزىنبەدى. بۇل كۇندەرى وندىرىستە ورتاشا ەڭبەكاقى 96 568 تەڭگەنى قۇرايدى. وندىرىستە 2190 ادام جۇمىس ىستەيدى. جۋىردا عانا زاۋىت جۇمىسشىلارىنىڭ بالالا­رى­نا ارناپ 240 ورىندىق بالا­باق­شا جانە 125 پاتەرلىك ون قاباتتى تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. ءسويتىپ, زاۋىتتىڭ العاشقى كەزەگى 2007 جىلعى جەلتوقسان ايىن­دا بەلگىلەنگەن مەرزىمىنەن 27 اي بۇرىن اياقتالسا, ەكىنشى كەزەگىنىڭ قۇ­رىلىسى دا, مىنە, بەلگىلەنگەن ۋاقى­تىنان بۇرىن ىسكە قوسىلىپ وتىر. زاۋىت جىلىنا 250 مىڭ تون­نا­لىق باستاپقى اليۋميني وڭدىرە­تىن قۋاتقا قول جەتكىزدى. قازىرگى ۋاقىتتا زاۋىتتا زامان تالاپتارىنا ساي ەكولوگيالىق قاۋىپسىز جانە ەڭ سوڭعى تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى پروگرەسسيۆتى اليۋميني ءوندىرۋ تەحنولوگيالارى قولدا­نى­لۋ­دا. تەحنولوگيالىق وپەراتسيالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ەلەكتروليز­دەر­دىڭ جۇمىستارىنا جۇيەلى موني­تورينگ جۇرگىزۋگە, گاز تازالاعىش قۇرى­لعىلاردى, قۇيۋ تسەحى مەن كومەكشى نىسانداردى دەر كەزىندە رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا زاۋىتتىڭ بارلىق تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەرى اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەلەرىمەن باقىلانادى. اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ پرەزي­دەنتى الماس يبراگيموۆ: ء“بىز بۇگىن بارشا قازاقستان ەلەكتروليز زاۋى­تى ۇجىمىنىڭ جەڭىسى مەن جەتىس­تىكتەرىن اتاپ جاتىرمىز. زاۋىتتىڭ تولىق جوبالىق قۋاتتىلىعىنىڭ ىسكە قوسىلعانىنا قۋانىشتىمىز. الىپ كورپوراتسيا قابىلداعان 2023 جىلعا دەيىنگى الەۋمەتتىك باعدارلا­ما­لار اياسىندا بالاباقشالار, تۇر­عىن ۇيلەر, باسقا دا الەۋمەتتىك-تۇر­مىس­تىق نىساندار سالۋ جۇيەسى قا­تار­لاسىپ ارى قاراي جۇزەگە اسا بە­رە­دى. بۇل ماقساتقا كورپوراتسيا جال­پى قۇنى 45 ميلليون اقش دوللارىن جۇمساماقشى”, – دەدى. ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بارلىعى جۇزدەن استام جوبالار بەكىتىلگەن ەلىمىزدى يندۋستريالاندىرۋدىڭ كار­تاسى جاسالعانى بەلگىلى. ولاردىڭ قاتارىنا پاۆلودار وبلىسىنان 2014 جىلعا دەيىن قۇنى 722,2 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 42 يننوۆاتسيالىق جوبا بار بولسا, ونىڭ 26-سى بيىل, ال 12-ءسى وسى ماۋسىم ايىندا ىسكە قوسىلادى. جوعارىدا اتالعان 12 جوبانىڭ جۋىردا تورتەۋى, ەكەۋى ەكىباستۇزدا ىسكە قوسىلدى. ولاردىڭ ءبىرى – “ەۋرازيالىق ەنەرگەتيكالىق كور­پوراتسياسى” اكتسيونەرلىك قو­عامى­نىڭ “ۆوستوچنىي” رازرەزىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى كومىر وندىرەتىن كەشەنى. بۇل تەحنولوگيا كومىر ءوندىرۋ قارقىنىن جىلىنا 10 ميلليون تەكشە مەترگە ارتتىرادى. ەكىنشىسى – “ەنەرگيا كاپيتال-1” كا­سىپورنى. ول تاۋلىگىنە 30 مىڭ توننا نان-توقاش ونىمدەرىن ءپىسى­رە­تىن جانە وسى جەردەگى ازىق-ت ۇلىك بەل­دەۋىنە ساي قالانى جانە ونىڭ اۋما­عىنا قاراستى اۋىلدىق ايماق­تار­دى بىردەي قامتاماسىز ەتە الا­تىن كاسىپورىن. جالپى, اتالمىش جو­بالاردىڭ بارلىعى ىسكە قوسىل­عاندا, ۋاقىتشا 12 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلسا, سونىڭ 8 مىڭ جۇمىس ورنى تۇراقتى كۇيىندە ساقتالاتىن بولادى. اقسۋ فەرروقورىتپا زاۋى­تىن­دا شيكىزاتتى وڭدەۋگە باعىت­تالعان اگلومەراتسيالىق تسەح پەن جوعارى ماركالى بولات جانە مۇناي قۇبىرلارىن شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن “KSP Steel” جشس ءوندى­رىس­تى ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىنا جاڭا سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز. سونىمەن قا­تار, وبلىس ورتالىعىندا حلور جانە كاۋستيكالىق سودانى مەمبراندىق ادىسپەن شىعاراتىن ءوندىرىس ورنى – “كاۋستيك” اكتسيونەرلىك قوعامى, “رومات” فارماتسەۆتيكالىق كومپا­نياسى بازاسىندا فارماتسەۆتيكالىق جانە مەديتسينالىق ءدارى-دارمەكتەر شىعاراتىن زاۋىتتار سالۋ سياقتى جوبالار كۇن تارتىبىندە تۇر. قاي­سىسى بولسا دا حالىق يگىلىگى ءۇشىن, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنىڭ بو­لۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا ءون­دىرىستەر رەتىندە ومىرگە كەلەدى. بۇل جوبالاردىڭ كوشباسشىسى قاتا­رىندا “قازاقمىس” كورپوراتسياسى قولعا الاتىن ەكىباستۇز وڭىرىنە قا­راستى جەردەگى “بوزشاكول” تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتىن سالۋ مىندەتى تۇر. وسى ارقىلى ءوندىرىستى وڭىردەگى ءتۇستى مەتاللۋرگيا سالاسىن وركەن­دەتۋگە, ءارى وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىلادى. بۇل جەردەگى كەنىشتەن مىس قوسپاسىمەن قاتار, التىن دا وندىرىلەدى. كورپوراتسيا وسى جەردەگى كەن كوزىن اشىپ, كەن-بايىتۋ كوم­بي­ناتىن سالۋعا 225 ملرد. تەڭگە كو­لە­مىندە قارجى جۇمسايدى. جوسپار بويىنشا قۇرىلىس بيىلعى جىلدىڭ 2-ءشى جارتىسىندا باستالىپ, 2014 جىلى اياقتالادى. ەكىباستۇز گرەس-1 ستانساسىن كەڭەيتۋ جانە قايتا جاڭ­عىرتۋ جۇمىستارى دا وسى كار­تاعا ەندى. ەكىباستۇز گرەس-2-ءنىڭ №3 ەنەرگيا بلوگىنىڭ قۇرىلىسى باس­تالادى. ەلىمىز بۇل كۇندەرى “قازاق­ستان-2030” ستراتەگياسىنىڭ ايا­سىن­دا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جەدەل دامۋ بەسجىلدىعىن باستاپ كەتتى. ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ۇدە-مەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باع­دارلاما بەكىتىلدى. جالپى, ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ تى­نىس-تىرشىلىگىنىڭ ءوسۋ دەڭگەيىن ەلى­مىزدىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىنەن دە باعامداۋعا بولادى. بيىلعى جىل­دىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا وبلىستاعى ونەركاسىپ ورىندارى جالپى قۇنى 191,4 ملرد. تەڭگەنىڭ ونىمدەرىن ءون­دىردى. وتكەن جىلى جاھاندىق ەكو­نو­ميكالىق جانە قارجىلىق داعدا­رىس­قا قاراماستان, نەگىزگى كور­سەت­كىشتەر بويىنشا دامۋ قارقىنى باسەڭدەگەن جوق. جوسپارلانعان ىستەر وسىلايشا جۇزەگە اسۋدا. ەندىگى باستى ماقسات – ەلباسىنىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ءور­لەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىن­دىك­تەرى” اتتى بيىلعى جولداۋىنان باستاۋ العان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – ەلدى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋدىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان باعدار­لا­ما­سىن لايىقتى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ. ەكونوميكانى جاڭعىرتۋدىڭ جار­قىن جولىنا ءتۇسۋدىڭ كىلتى بولىپ تابىلاتىن, ەلدى دامۋعا باستايتىن وسىنداي سەرپىندى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە, ارينە, الەمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ ەلىنىڭ قاتا­رىنا ەنۋ مۇمكىندىگىمىز بار. كەلەر ونجىلدىقتاعى اسقارالى اسۋلاردىڭ كورىگىنە اينالعان سەرپىندى جوبا­لار­دىڭ الدى قازىر ىسكە قوسىلىپ, حالىق يگىلىگى ءۇشىن جۇمىس جاساي باستادى. ەلباسىنىڭ يدەياسىمەن جۇزەگە اسىرىلعان ەگەمەن ەلدىڭ العاشقى ءىرى جوبالارىنىڭ ءبىرى تىڭ جەر­دەن تىنىس تاۋىپ, وسىلاي جۇزە­گە استى. ەلباسىنىڭ ساپارى ەرتەڭ ارى قاراي جالعاسادى. فاريدا بىقاي, سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ. پاۆلودار.
سوڭعى جاڭالىقتار