جيدەباي

تۋريستەردى جىل بويى قابىلدايتىن بولادى قازاققا ۇلى ابايدى سىيلاعان شىعىس ءوڭىرى اقىننىڭ مەرەيتويىنا دايىندىق شارالارىن باس­تاپ كەتتى. بيىل حاكىمنىڭ تۋعان جەرى – اباي اۋدانىندا نەگىزگى مەرەيتويلىق شارالار وتەدى. وسىعان وراي اۋدان ورتالىعى قاراۋىلدى اباتتاندىرۋ مەن كورىكتەندىرۋ, الەۋمەتتىك نىسانداردى جاڭارتۋ باعىتىندا تىڭ وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر. اباي اۋدانى – قوناعى كوپ مەكەن. جيدەبايداعى اقىننىڭ سوڭعى ون جىل ءومىرىن وتكىزگەن ءۇيى مەن قازاقتىڭ قوس الىبى – اباي مەن شاكارىمنىڭ كەسەنەسىن كورىپ, زيارات ەتۋگە شەتەلدەردەن, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن مەيماندار تولاسسىز اعىلادى. اقىننىڭ تۋعانىنا 170 جىل تولۋى قارساڭىندا قوناقتاردىڭ قاراسى قالىڭ بولاتىنى داۋسىز. سوندىقتان, جيدەباي قورىق-مۇراجايى قوناقتاردى قابىلداۋعا دايىن بولۋى ءتيىس. اباي اۋدانىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن ءوڭىر باسشىسى دانيال احمەتوۆ جيدەباي كەشەنىنە كەلەتىن تۋريستەر ءۇشىن قوناقۇي مەن ءدامحانا قاجەتتىگىن جەتكىزدى. ءبىرشاما جىل بۇرىن اباي مۇراجاي-ءۇيىنىڭ ماڭايىندا سالىنعان نىسان اياقتالماي قالعان بولاتىن. ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى جاندوس اۋباكىر تۋريستەر كوپ كەلۋى ءۇشىن كەشەننىڭ زاماناۋي ينفراقۇرىلىممەن قامتىلۋى كەرەكتىگىن ايتادى. بۇل نىساندى اياقتاۋ ءۇشىن 16 ميلليون تەڭگە قارجى بولىنبەك. وسى ورايدا وبلىس اكىمى ءاۋ باستا جازعى قوناق ءۇي رەتىندە جوسپارلانعان قوناق ءۇيدى قىسقى ۇلگىدەگى عيمارات ەتىپ سالۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سوندا كەشەن تۋريستەردى جىل ون ەكى اي قابىلداي الاتىن بولادى. ايتا كەتكەن ءلازىم, جيدەباي – قۇنانبايدىڭ قۇتتى قارا­شاڭى­راعى بولعان مەكەن. قۇنان­باي­دان كەيىن ونىڭ كەنجە ۇلى وسپانعا قالدىرىلعان. وسپان قايتىس بولعاننان كەيىن قازاقتىڭ امەڭگەرلىك جولىمەن كەلىنى ەركەجاندى العان اباي 1894 جىلدان باستاپ, سوڭعى ون جىل عۇمىرىن وسى جيدەبايدا وتكىزدى. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». شىعىس قازاقستان وبلىسى, اباي اۋدانى.