ايتۋلى جوبا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ۇلى اقىننىڭ ومىردەن وتكەنىنە 120 جىل تولۋىنا وراي ءبىرىنشى رەت ۇيىمداستىرىلىپتى. مونووپەرا اۆتورى ءارى ورىنداۋشىسى شاحيماردان ءابىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ «تولىق ادام. وي تولعاۋ. حاكىم اباي» مونووپەراسى – ونداعان جىلدارداعى ىزدەنىس پەن ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى. مونووپەرا جازۋ يدەياسى لوندونعا ساپارى كەزىندە پايدا بولعان. 1995 جىلى يۋنەسكو-نىڭ شەشىمىمەن جاريالانعان اباي جىلىن مەرەكەلەۋ اياسىندا شاحيماردان ءابىلوۆ لوندوندا اباي ءۇيىنىڭ اشىلۋىنا قاتىستى. وسى سالتاناتتى ءىس-شارادا ول قازاقستاننىڭ حالىق ارتىستەرى بيبىگۇل تولەگەنوۆا, ەرمەك سەركەباەۆ جانە ايگىلى سكريپكاشى مارات بيسەنعاليەۆپەن بىرگە چارلز حانزادانىڭ وركەسترىمەن اتاقتى باربيكان ورتالىعىندا ونەر كورسەتتى. سول كەزدە اباي ارياسىن شىرقاعان وپەرا ءانشىسى شاحيماردان ءابىلوۆ العاش رەت اباي تۋرالى كولەمدى دۇنيە شىعارۋدى ويلايدى. العاشقىدا مونووپەرا ەكسپەريمەنت رەتىندە ابايدىڭ 3-4 انىمەن تانىستىرىلعان, ودان كەيىن وتاندىق كومپوزيتورلار ەركەعالي راحماديەۆ, مانسۇر ساعاتوۆ, مىڭجاسار ماڭعىتاەۆ پەن تولەگەن مۇحامەدجانوۆتىڭ شاحيماردان ءابىلوۆ داۋسىنا ارناپ ابايدىڭ ولەڭدەرىنە جازعان رومانستارى قوسىلعان.
–تىنىمسىز ىزدەنىسپەن قانشاما جىل وتكەندە سول ارمان اقيقاتقا اينالدى. ابايعا دەگەن جۇرەكجاردى سۇيىسپەنشىلىگىم مەن قۇرمەتىم مونووپەراعا ۇلاستى. ونى جاساۋ ءۇشىن وتە كوپ ەڭبەكتەندىم. ناتيجەسىندە, اقىننىڭ كوپ ورىندالا بەرمەيتىن 10 تۋىندىسىن تاڭداپ, سولاردىڭ نەگىزىندە مونووپەرا جاسادىم. كەزىندە الماتىداعى اباي اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ 17-ماۋسىمىن «ابايمەن» اشقان ەدىم. سودان بەرى ءار ماۋسىم سايىن مەن ابايدى باسقا قىرىنان تاني ءتۇستىم. سول ارقىلى كاسىبي تۇرعىدا عانا ەمەس, رۋحاني تولىستىم. اباي ماعان ومىرلىك رۋحاني ازىق بولدى. سونداعى تۇيگەنىم – ءبىز ابايدى ەستۋىمىز ءارى ونىڭ الەمىنە شومۋىمىز كەرەك, سول ءۇشىن مونووپەرانى ساحناعا شىعارۋدى كوكسەدىم. بۇگىنگى ءوزىڭىز تاماشالاعان «تولىق ادام. وي تولعاۋ. حاكىم اباي» مونووپەراسى ءۇزىلىسسىز جانە كورەرمەندەردىڭ قول شاپالاقتاۋىنسىز تۋرا 1 ساعات 20 مينۋت جۇرەدى. اباي وزىنەن كەيىن ولمەيتۇعىن ءسوز عانا ەمەس, ولمەيتۇعىن ءان دە قالدىرعان. حالقىنىڭ بويىنداعى كوپتەگەن كەسىر مىنەزدى سىناپ كەتسە دە, بار ويى سول ارقىلى ەلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ بولدى. تۋعان حالقىنىڭ ناداندىق قامىتىنان قۇتىلىپ, ءبىلىم مەن رۋحاني تولىسقان ۇلت بولۋىن ارماندادى. ءبىر عانا اباي ارقىلى الەمگە قازاقتىڭ كىم ەكەنىن كورسەتە الامىز, سوندىقتان ابايدى ۇعىنۋ – ارقايسىمىزدىڭ پارىزىمىز دەپ بىلەمىن, دەگەن ش.ءابىلوۆ ۇلى ويشىلدىڭ 180 جىلدىعىنا وراي كەلەسى جىلى وركەسترمەن بىرگە ۇلكەن سپەكتاكل قويۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن دا قوسا اتاپ ءوتتى.
راسىمەن دە, مونووپەرا – سيرەك جانر, سوندىقتان كوپشىلىك ۇيىپ تىڭداعان ارناۋ-كونتسەرت «استانا وپەرا» كورەرمەندەرى ءۇشىن قىزىقتى وقيعا, تىڭ جاڭالىق بولعانى انىق. مونووپەرا باعدارلاماسى نەگىزگى ءۇش بولىمگە جۇيەلەنىپتى. ءبىرىنشى بولىمىنە «قاراڭعى تۇندە تاۋ قالعىپ», «قاراشادا ءومىر تۇر», «قور بولدى جانىم» جانە «سەگىز اياق» تۋىندىلارى ەنسە, ەكىنشى ءبولىم ۇلى اقىننىڭ بالا تاربيەسى, ءبىلىم, عىلىم, ونەر, ماحاببات تۋرالى «اتا-اناعا كوز قۋانىش», «بويى بۇلعاڭ», «بىرەۋدەن بىرەۋ ارتىلسا», «كوزىمنىڭ قاراسى» ولەڭدەرىن قامتيدى. ەڭ سوڭعى ءۇشىنشى بولىمىندە «جەلسىز تۇندە جارىق اي», «ايتتىم سالەم, قالامقاس» اندەرى شىرقالدى. فورتەپيانو پارتياسىن حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى, شاحيماردان ءابىلوۆتىڭ تۇراقتى كونتسەرتمەيستەرى ءاليار وتەتىلەۋ كەمەلىنە كەلتىرە ورىندادى.
وسى تۇستا ەرەكشە توقاتالا كەتەتىن دۇنيە – ساحنانىڭ اسەمدىگىنە تەرەڭ ماعىنا ۇستەپ, بەينەلىلىك ءھام مازمۇندىق تۇرعىدان كوركەمدىك بيىكتە شەبەر بەزەندىرىلۋى دە مونووپەرا بىرتۇتاستىعىن تۇزگەن ءۇش ءبولىمىنىڭ ماعىناسىن جان-جاقتى قىرىنان تولىمدى جەتكىزە ءبىلدى. مۇنداي ەرەكشە كوركەمدىك كوپىر ابايدىڭ تاريحي ءداۋىرىن ماحاببات پەن اقيقاتتى ىزدەۋ جولىنداعى ماڭگىلىك تاقىرىپتارىمەن شەبەر بايلانىستىردى.
– اباي – تەرەڭ اقىل, اسقان پاراسات يەسى, دانالىق پەن كەمەلدىك دەڭگەيى تولىق ادام. ونىڭ «ماحابباتپەن جاراتقان ادامزاتتى, سەن دە ءسۇي ول اللانى جاننان ءتاتتى, ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ, جانە حاق جولى وسى دەپ ادىلەتتى» دەگەن ولەڭ جولدارىنىڭ ءوزى اقىننىڭ حالىقتىق, ۇلتتىق سيپاتتان بيىك ادامزاتتىق تۇلعا ەكەنىن تانىتادى. ءبىز سول اباي ايتقان ىزگىلىكتى بويىمىزعا سىڭىرسەك, الەمدى وزىمىزگە باعىندىرار ەدىك. بىزگە ابايدىڭ جۇرەگىندەي سابىر جەتىسپەيدى. ءبىر عۇلاما: «ابايدى تانۋ – الاش بالاسىنىڭ اقىن الدىنداعى پارىزى» دەپتى, حاكىمدى تانۋ – بارىمىزگە پارىز. ارينە, ابايدى تولىق تانىپ ءبىلۋ قيىن, بىراق سوعان ۇمتىلۋ كەرەك. اقىننىڭ ومىردەن وتكەنىنە 120 جىل تولۋىنا وراي ءبىرىنشى رەت وسىنداي اۋقىمدى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. بۇل رەتتە ماعان ۇلكەن كومەگىن بەرگەن مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆاعا جانە «استانا وپەرا» تەاترى ۇجىمىنا زور العىسىمدى بىلدىرەمىن. ادەتتە, كوپتەگەن ءىس-شارا اقىننىڭ تۋعان كۇنىنە وراي ۇيىمداستىرىلىپ جاتادى. ال ءبىز ءبىرىنشى رەت اقىننىڭ دۇنيەدەن وتكەن ۋاقىتىنا وراي حاكىم رۋحىنا باعىشتاپ وسى ءان كەشىن وتكىزۋدى جوسپارلادىق. مونورەكۆيەم الدىمەن الماتىدا قويىلدى, حالىق جىلى قابىلدادى. ەندى, مىنە, باس قالامىز استانادا ءوتىپ جاتىر. كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا قاراعاندا, جوبامىز ءساتتى وتكەن سىڭايلى. ابايدى سۇيگەن, اقىن مۇراسىن قۇرمەتتەگەن بارشا حالقىما العىسىم شەكسىز. جەر شارىنداعى بۇكىل ادامزات بەيبىتشىلىك پەن دوستىقتا ءومىر ءسۇرىپ, ءبىر-بىرىنە وزدەرىنىڭ باي داستۇرلەرىن اشسا, جاڭا مادەني جاۋھارلار جاساسا ەكەن دەپ تىلەيمىن, – دەپ تاعىلىمدى كەشتەن كەيىن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى شاحيماردان ءابىلوۆ مازمۇندى مونووپەرانىڭ ەرەكشەلىگىنە جان-جاقتى توقتالىپ, اباي الەمىن تانۋعا تالپىنعان بارشا تىڭدارمانعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
