سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
وكىنىشكە قاراي, ەلدەگى مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى ءبىر دەڭگەيدە ەمەس. ارينە, ءمامس-ءتىڭ مۇمكىندىگىن ءتيىمدى پايدالانىپ, مەديتسينالىق كومەكتى تولىعىمەن الىپ وتىرعان تۇتىنۋشىلار بار. بىراق سالىستىرمالى تۇردە الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا كوڭىلى تولمايتىنداردىڭ قاتارى ولاردان اسىپ تۇسپەسە, كەم ەمەس. ەلدە مەديتسينالىق كومەكتىڭ ەكى پاكەتى بار. ءبىرى ءمامس بولسا, ەكىنشىسى – تەگىن مەديتسيانالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى. ەمحاناعا تىركەلگەن تۇرعىندارعا «ساقتاندىرىلعان» مارتەبەسىنىڭ ارتىقشىلىعى كوپ. ويتكەنى ساقتاندىرۋ جۇيەسى قوسىمشا قىزمەتتەردى الۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتەدى. مىسالى, ۋچاسكەلىك دارىگەر ساقتاندىرىلماعان ناۋقاسقا مەديتسينالىق تالداۋلارعا نەمەسە بەيىندى ماماننىڭ كونسۋلتاتسياسىنا جولداما بەرە المايدى. ساقتاندىرىلماعان ازاماتقا تەك باستاپقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. قىزمەتتىڭ وسى تۇرىنە دارىگەردىڭ قاراۋى نەمەسە شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كىرەدى. قاجەت بولسا ستاتسيونارلىق ەم تاعايىندالادى. الايدا مۇنداي جاعدايدا ساقتاندىرىلماعان ناۋقاس ستاتسيونارلىق ەمگە ءوز قالتاسىنان اقى تولەۋگە ءتيىس. بۇل بىزدە عانا بار ەرەجە ەمەس, بۇكىل الەمدەگى تاجىريبە. استانا قالاسىنداعى №2 قالالىق ەمحانانىڭ ديرەكتورى ايدىن ءاشىمحانوۆ پاتسيەنتتەردىڭ مەديتسينا سالاسىنداعى ءتۇرلى جاڭاشىلدىق, جاڭالىقتاردان قۇلاعدار ەتۋ ماقساتىندا ارىپتەستەرىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن ۇدايى جۇرگىزىپ وتىرۋعا شاقىراتىنىن ايتادى.
ء«بىزدىڭ ەمحاناعا 58 مىڭنان استام ادام تىركەلگەن. ولاردىڭ 10,6 مىڭنان استامى, جالپى ساننىڭ 18 پايىزى ساقتاندىرىلماعان. ءبىز سوندا دا ساقتاندىرىلماعان ادامدارعا قوڭىراۋ شالىپ, ءمامس-ءتىڭ ارتىقشىلىعىن, تيىمدىلىگىن, ماڭىزىن ءتۇسىندىرىپ وتىرامىز. تۇرعىنداردىڭ اراسىندا «اۋىرىپ قالعاندا ساقتاندىرامىن, ازىرگە وسىلاي دا جاقسى» دەگەن سىڭايدا پىكىر ايتاتىندار تابىلادى. بۇل دۇرىس شەشىم ەمەس. ءار ادام سىرقاتى جانىنا باتقاندا شۇعىل ءارى قولجەتىمدى مەديتسينالىق كومەك ىزدەيدى. وسىندايدا ساقتاندىرىلماعان ناۋقاس ەمنىڭ اقىسىن ۋايىمداپ, شىر-پىر بولادى. تۇرعىندار اراسىندا ءمامس-كە كوپ اقشا كەتەدى دەپ ويلايتىندار كەزدەسەدى. ساقتاندىرۋعا پاتسيەنتتەردەن اي سايىن 4250 تەڭگە اۋدارىلادى. مۇنى بىلگەن سوڭ ساقتاندىرۋعا كەلىسىمىن بەرىپ, اقىلى قىزمەتتەردىڭ كوبىن تەگىن الىپ وتىرعاندار وتە كوپ», دەيدى ا.ءاشىمحانوۆ.
قازىردە №2 قالالىق ەمحاناعا تىركەلگەن تۇرعىنداردىڭ سانى 60 مىڭعا جۋىقتاپتى. ولاردىڭ بارلىعىنا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. پاتسيەنتتەر ءمامس پاكەتىندەگى سكرينينگتىك تەكسەرۋ, جوسپارلى گوسپيتاليزاتسيا, وڭالتۋ, ءبارى-ءبارىنىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانا الادى. ساقتاندىرىلعان تۇلعانىڭ ارتىقشىلىعى كوپ. ولار زەرتحانالىق زەرتتەۋلەرمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ماماندار بارلىق جوسپارلى, سكرينينگتىك تەكسەرۋلەردى جۇرگىزەدى. الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋلاردى ۋاقىتىندا انىقتاپ, قاجەت بولسا ستاتسيونارلىق ەمدەۋگە جىبەرەدى. ءمامس پاكەتىندە جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق قىزمەتتەر كورسەتىلەدى. بىلايشا ەسەپتەگەندە, ولاردىڭ قۇنى 1 ميلليوننان 6 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتۋى مۇمكىن. ال ءمامس اياسىندا پاتسيەنتكە بۇل قىزمەت تە تەگىن كورسەتىلەدى.
– ءبىز ءمامس-ءتى ناسيحاتتاعاندا ساقتاندىرۋدىڭ بارلىق نەگىزگى قاعيدالارىن تۇسىندىرەمىز. كەيبىر ادامدار ءبىر جىلعا تولەم جاساعىسى كەلمەي, زەرتتەۋلەر مەن دارىگەرلەردىڭ كەڭەسىنە جەكە كلينيكالاردا كوپ اقشا جۇمسايدى. بىراق كەيىن جۇمساعان اقشالارىن ەسەپتەگەندە, نەگە سونشا كوپ كەتتى دەپ بىزدەن سۇرايدى. ەگەر ولار ءمامس-كە تىركەلگەندە قىزمەتتەردى تەگىن الار ەدى. جىل سايىن مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءبىر مارتە ءوتىپ تۇرۋىمىز قاجەت. بىراق جاعدايى كۇرت ناشارلاعان كەزدە عانا ەمحاناعا قايرىلاتىندار بار. نەگىزى ءار ادام ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپتى بولۋى كەرەك. ال مەملەكەت قولجەتىمدى مەديتسينالىق قىزمەت پاكەتتەرىن ۇسىنىپ, تۇرعىندارعا تاڭداۋ ەركىن ۇسىنىپ وتىر. ءيا, ەمحاناعا قارالۋ ءۇشىن كەزەك كۇتۋگە تۋرا كەلەدى. بىراق قازىر بۇل ۇدەرىس ەداۋىر جاقساردى. بۇرىن پاتسيەنتتەر بەيىندى ماماندارعا جۇگىنۋدى 2 اپتادان كوپ كۇتەتىن. ءبىز كەزەكتى ازايتۋ ماقساتىندا پروفيلدەر بويىنشا قوسىمشا ماماندار قابىلدادىق. قازىر 3 كارديولوگ, 2 ەندوكرينولوگ, 3 تراۆماتولوگ, 2 ونكولوگ بار. مۇنىڭ ءوزى كۇتۋ مەرزىمىن 3-5 كۇنگە دەيىن قىسقارتتى, – دەيدى ا.ءاشىمحانوۆ ءسوزىن تۇيىندەپ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينا سالاسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا اۋقىمدى جوبا-جوسپار بەكىتتى. ونىڭ دەنى پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن ىسكە اسقالى تۇر. ناتيجەسىندە, مەديتسينانىڭ تيىمدىلىگى ارتسا ءارى ونى ءاربىر ازامات سەزىنسە, ءمامس-كە قاتىستى كوپتىڭ پىكىرى دە وڭالادى.
