«الەم تانىعان ابە» اتتى سالتاناتتى ءىس-شارادا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى شاحماردان بايمانوۆ تۋعان جەرىنىڭ تالايلى تاعدىرىن سۋرەتتەگەن قالامگەر رۋحىن ۇلىقتاۋعا جينالعان جۇرتقا العىسىن ايتتى.
«ۇلت پەرزەنتىنە لايىقتى قۇرمەت كورسەتۋ – ەلدىكتىڭ, قوعامدىق كەمەلدىكتىڭ بەلگىسى. بۇل مەرەيتوي اياسىنداعى ءىس-شارالار 20 قازاندا باستالعانىن بىلەسىزدەر. بارلىق ورتا مەكتەپتەر مەن ارناۋلى وقۋ ورىندارىندا اپتالىقتار, كىتاپحانالار مەن مۋزەيلەردە كورمەلەر, شىعارماشىلىق كەشتەر, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا تاقىرىپتىق ايدارلار اشىلىپ, ناسيحاتتىق جۇمىستار كەڭىنەن جۇرگىزىلدى.
سول كۇنى اڭىز تۇلعانىڭ اقىرەت ساپارى الدىندا ءوزى قالاعان ورىنعا, ياعني كوك تەڭىزدىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسى سانالاتىن بەلاران توبەنىڭ باسىندا ارنايى اس بەرىلىپ, رۋحىنا قۇران باعىشتالدى. حالىق جازۋشىسىنىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان ءىس-شارالار جەلتوقسان ايىندا جالعاسىن تابادى», دەدى ول.
سۋرەتكەرلىك قاسيەتىن قاداۋ-قاداۋ كەيىپكەرلەردى قاشاۋعا ارناپ, سول ارقىلى تۇتاس ءبىر ءداۋىر بەينەسىن تۋدىرعان قالامگەردىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى جايىنداعى كوپ دەرەك ءوز اتىنداعى ادەبيەت ۇيىندە تۇر. ءىس-شارا قوناقتارى ونداعى ءتۇرلى تاريحي سۋرەتتەر مەن قولجازبالاردى, ابەنىڭ ءوزى تۇتىنعان زاتتارى مەن سان الۋان جادىگەرلەر جيىنتىعىن, كلاسسيكتىڭ قايتا وڭدەگەن كىتابىن كوردى.
وسى كۇنى ارالدىقتار جازۋشىنىڭ 100 جىلدىعىنا بايلانىستى قازاق كۇرەسىنەن وتكەن رەسپۋبليكالىق تۋرنير جانكۇيەرى بولدى. قىزىلوردا, اقتوبە جانە تۇركىستان وبلىستارىنان كەلگەن بالۋاندار بەلدەسۋى №19 ارال ورمبجم-ءنىڭ سپورت زالىندا ۇيىمداستىرىلىپ, وعان «ارالتۇز» اق دەمەۋشىلىك جاسادى.
الەمگە اۋەزوۆتەن كەيىن قازاق ادەبيەتىنىڭ قۋاتىن تاعى ءبىر تانىتقان ابە مەرەيتويىنا وراي جازۋشى-جۋرناليستەر اراسىندا «تەڭىز تەكتى تۇلعا» اتتى شىعارماشىلىق بايقاۋ وتكەن. اۋداندىق ورتالىق كىتاپحانانىڭ وقۋ زالىندا جۇرتشىلىق وسى بايقاۋ جەڭىمپازدارىمەن كەزدەستى. جازۋشى شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كورمەمەن باستالعان كەزدەسۋ قوناقتار مەن وقىرمان اراسىنداعى سۇحباتقا جالعاسىپ, كەشتى مادەنيەت ورتالىعىنىڭ ونەرپازدارى اۋەزدى انمەن ارلەدى.
«الەم تانىعان ابە» اتتى مەرەيتوي اياسىندا اۋداندىق وقۋشىلار ۇيىندە وتكەن «قالام ۇشىنداعى عالام» اتتى حالىقارالىق سۋرەتشىلەر سيمپوزيۋمى قىلقالام مەن ءسوز سۋرەتكەرىنىڭ شىعارماشىلىعىن جىمداستىرا وتىرىپ, وقىرمانعا مول ولجا ۇسىنعان كەش بولدى.
حالىقارالىق سۋرەتشىلەر سيمپوزيۋمىنا قاتىسۋشى قىلقالام شەبەرلەرى جازۋشى تۋعان توپىراققا ساياحات جاساپ, ابەڭ شىعارمالارىنان تانىس جەرلەردى ءوز تانىمىندا بەينەلەپ, ارالدىقتارعا تارتۋ ەتتى. كورگەنىن كوركەم تۋىندىعا اينالدىرعان سۋرەتشىلەر كورمەسىندە بەلگىلى سۋرەتشى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى قايىرباي زاكىروۆ ءسوز سويلەدى.
...سياسى ءالى كەپپەگەن كەز كەلگەن سۋرەت كوزگە ىستىق كورىنەدى. تەڭىز قولتىعىن مەكەندەگەن مىنا ءبىر قورجىن تامدى كەشە عانا كورگەن سياقتىسىز. الدىنداعى جالعىزاياق جول مەن ءبىر قاپتالىن قۇم باسا باستاعان قوراسى دا سونداي تانىس. كەلەسى ءبىر پورترەتتەن تەڭىز جاعالاعان ەلدىڭ تىرشىلىگىن كورەسىز. ارالدىڭ ايدىنى كەمەرىن كەمىرىپ تۇرعان كەزى بەينەلەنگەن بۇل سۋرەت تە جانىڭىزعا سونداي جاقىن. تۋىندىلاردىڭ قويىلعان رەتى دە تەڭىزدىڭ شالقىعان كەزىنەن باستاپ, شاعالاسى اۋىپ, ايدىنى تارتىلعان كەزەڭى ارالىعىن قامتيتىنداي.
كەرى شەگىنگەن تەڭىزدى كوزبەن ۇزاتىپ سالىپ تۇرعان كەمپىر مەن شال پورترەتى «بەلاران» دەپ اتالىپتى. جان-جاعىنداعى قاربالاستان سىرتتاپ, سوناۋ قيىردان كورىنگەن شاعالاعا كوز تىككەن قوس قاريا ايدىننىڭ قايتا تولارىنان ءۇمىت كۇتكەندەي. ءيا, بۇل كادىمگى بەلاران. ابەڭنىڭ كىندىك قانى تامعان جەر. كوزى تىرىسىندە توبەدەن كوك تەڭىزدى كۇتىپ جاتام دەگەن نيەتپەن ارنايى بەلگى قويدىرعان بەلارانى. كەيىننەن جازۋشى ءومىرىنىڭ اقىرعى كۇندەرىندەگى اماناتىنا وراي الماتىداعى ماڭگىلىك مەكەن تاپقان «كەڭساي-2» زيراتىنان بەلاران توبەدەگى بەلگىگە ءبىر ۋىس توپىراق جەتكىزىلگەن.
ايدىندى ولكەنىڭ كيەلى ورىندارىن ارالاپ, تاعدىرلى مەكەننىڭ تاريحىمەن تانىسقانداعى اسەرىن بەينەلەگەن قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ توراعاسى ومىربەك جۇبانيازوۆ, قىلقالام شەبەرلەرى ءومىرالى يسمايلوۆ, ورازبەك ەسەنباەۆ, جانداربەك سۇگىروۆ, قايىر ورازعاليەۆ, بەرىك بوكەشوۆ, وزبەكستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى نورتويلوك ديەروۆ, قىرعىزستاننىڭ بەلگىلى سۋرەتشىسى چىنگىز ورمونبەكوۆتەر سۋرەتتەرىنىڭ كورمەسى ەلدى ەرەكشە ءتانتى ەتتى. وسى ساپاردا سۋرەتشىلەر اۋداندىق وقۋشىلار ۇيىندەگى ۇيىرمە بالالارىنا شەبەرلىك ساعاتىن دا وتكىزىپتى.
كەزدەسۋدە ءسوز العان ارال اۋدانىنىڭ اكىمى, رۋحانيات جاناشىرى امانجول وڭعارباەۆ وسىدان ون جىل بۇرىن ابەڭنىڭ 90 جىلدىعىنا وراي كىتاپ شىعارعان ءساتىن ەسكە الدى. توقسان جاسىن تويلاۋعا ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى بولعان كلاسسيكتىڭ كەلىسىمىمەن شىققان سول كىتاپ-البومدا جازۋشى ومىرىنە قاتىستى تىڭ دەرەكتەر بار.
«ابەڭ – ءبىر عانا اۋدان مەن وبلىستىڭ نەمەسە مەملەكەتتىڭ اۋقىمىنا سىيمايتىن تۇلعا. الەمدىك دەڭگەيگە الدەقاشان كوتەرىلىپ كەتكەن جازۋشىنىڭ جەرلەسى ەكەندىگىمىزدى ماقتانىش تۇتامىز. شىعارمالارىندا كوپكە تانىس كەيىپكەرلەرىمەن قاتار تەلەگەي تەڭىزدىڭ ءتىرى سۋرەتىن سالعان ابەڭ – قايتالانباس سۋرەتكەر. كلاسسيك شىعارمالارىنان قىلقالامعا ۇندەستىك ىزدەپ, وسى كەزدەسۋدى «قالام ۇشىنداعى عالام» دەپ اتاعاندى ءجون كوردىك. سەگىز سۋرەتشىنىڭ ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن ەڭبەگى اۋدان رۋحانياتىنىڭ باعا جەتپەس بايلىعى بولىپ قالادى. مەرەيتوي اياسىنداعى وسى ءبىر شارا كەيىنگى تالاپتى جاستارعا باعىت-باعدار بەرەدى دەگەن ويدامىز. شاقىرتۋىمىزدى قابىل الىپ, سيمپوزيۋمعا قاتىسقان جەرلەستەرىمىزدەن بولەك قىرعىزستان, وزبەكستان ەلىنەن كەلگەن سۋرەتشىلەرگە العىس ايتامىز», دەدى اۋدان باسشىسى.
قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ توراعاسى ومىربەك جۇبانيازوۆ, وزبەكستاندىق سۋرەتشى نورتويلوك ديەروۆ, قىرعىزستانداعى تانىمال قىلقالامشى چىنگىز ورمونبەكوۆتەر باۋىرلاس ەلدىڭ باسىن قوسقان سيمپوزيۋم مەن ارال تاعدىرى تۋرالى وي قوزعادى.
«سۋرەتشىلىك – وگەي قالعان ونەردىڭ ءبىرى ەدى. ەل بويىنشا ارال حالىقارالىق سۋرەتشىلەر سيمپوزيۋمىن ۇيىمداستىرىپ جاتقان العاشقى اۋداننىڭ ءبىرى. ونەردى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ۇلكەن پاراسات پەن پايىم كەرەك. سۋرەتكەر جازۋشى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ مەرەيتويىنا سۋرەتشىلەردى شاقىرىپ, كورەگەندىلىك تانىتقان جەرگىلىكتى ازاماتتارعا ايرىقشا العىسىمىزدى ايتامىز», دەدى ومىربەك جۇبانيازوۆ.
قىزىلوردا وبلىسى,
ارال اۋدانى
