جۇمىس ساپارىنىڭ باستى ماقساتى – قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قحر توراعاسى سي تسزينپين اراسىنداعى ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى كولەمىن وتكەن جىلعى 41 ملرد دوللار دەڭگەيىندەگى تاريحي رەكوردتان ەكى ەسەگە ارتتىرۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ. دوڭگەلەك ۇستەل جۇمىسىنا مەتاللۋرگيا, ەنەرگەتيكا, ماشينا جاساۋ جانە اۆتوموبيل ونەركاسىبى, كومىر حيمياسى, اگروونەركاسىپ كەشەنى, فارماتسەۆتيكا جانە باسقا دا سالالار بويىنشا كوشباسشى كومپانيالار وكىلدەرى قاتىستى.
ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارىندا بىرلەسكەن جوبالاردى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى قارالدى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قر مەن قحر اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىك ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ەلىمىزدە 5 مىڭعا جۋىق بىرلەسكەن كاسىپورىن تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قازاقستان – قىتاي بىرلەسكەن ءىرى جوبالارى قاتارىندا «Camc Engineering» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ كالتسيلەندىرىلگەن سودا ءوندىرۋ زاۋىتىن, «Tianjin Cement Industry Design and Research Institute»-پەن «ساستوبە» حيميالىق كەشەنىن جانە «Yunnan Industrial Explosive Group»-پەن جارىلعىش زاتتار ءوندىرۋ زاۋىتىن سالۋ جوباسى بار. قۋاتى 90 مىڭ بىرلىكتى قۇرايتىن, تولىق شاعىن توراپتى قۇراستىرۋعا نەگىزدەلگەن «Changan», «Haval», «Chery» اۆتوكولىكتەرىن شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن. سونداي-اق «Geely», «Exeed», «KAIYI» جەڭىل اۆتوموبيلدەرىن ءوندىرۋ بويىنشا 1 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرا وتىرىپ, 150 ملن دوللارعا ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم جاسالدى. جوبالار جوعارى ساپالى وتاندىق ءونىم وندىرۋگە قابىلەتتى تەحنولوگيالىق كاسىپورىندار قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكى ەلدىڭ بيزنەس-قاۋىمداستىقتارىنىڭ پىكىرىنشە, بۇل كورسەتكىشتەر ەكىجاقتى ارىپتەستىكتىڭ ورنىقتىلىعى مەن ونىمدىلىگىن راستايدى.
ۇكىمەت باسشىسى اتالعان باعىتتاعى بىرلەسكەن جۇمىس جالعاسىپ جاتقانىن, ساۋدا قاتىناستارىنىڭ قولدا بار الەۋەتى تاۋار اينالىمىن ودان ءارى ءارتاراپتاندىرۋ جانە ينۆەستيتسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتۋ كەلەشەگىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىندە ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جوعارى قارقىنمەن دامىپ كەلەدى. جوعارى دەڭگەيدە قويىلعان مىندەتكە سايكەس, ءبىز جاقىن ارادا ءوزارا ساۋدا كورسەتكىشتەرىمىزدى ەكى ەسە ارتتىرۋعا نيەتتىمىز. قازاقستان مەن قىتايدىڭ بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا زور الەۋەتى بار. ءبىز ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا كوكجيەگىن اشىپ, ىنتىماقتاستىقتىڭ تيىمدىلىگىن بىرگە ارتتىرا الامىز. بۇعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ترانزيتتىك مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ, ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانى نىعايتۋ جانە ىسكەر توپتار اراسىندا بايلانىس ورناتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلۋى قاجەت. قازاقستان ۇكىمەتى ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋگە جانە مەملەكەتتەرىمىز اراسىندا بەرىك كوپىر قۇرۋعا دايىن. ءبىز ينۆەستورلارعا قولداۋ كورسەتىپ, بيزنەسكە قولايلى جاعداي جاسايمىز جانە ءار جوبانىڭ تابىستى بولۋىنا ىقپال ەتەمىز. بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىمىزدىڭ ارقاسىندا جاڭا ينۆەستيتسيالىق باستامالار ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋعا, ونى ارتاراپتاندىرۋعا جانە ازاماتتارىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا قۋاتتى سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن», دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر ونەركاسىپتى دامىتۋ ەل ءۇشىن ماڭىزدى باسىمدىق ەكەنىنە توقتالىپ, قىتايلىق كومپانيالاردى وتاندىق بيزنەس-قوعامداستىقپەن تىعىز ارىپتەستىككە شاقىردى. ديالوگ بارىسىندا قىتايدىڭ جەتەكشى كومپانيالارى وكىلدەرى ەلىمىزگە ستراتەگيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋداعى سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندە قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
«China Huadian Corporation» كومپانياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ اتقارۋشى مۇشەسى تسزۋ بين ءوز سوزىندە قازاقستانمەن ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى, ونىڭ ىشىندە شىعارىندىلاردى ازايتۋ جونىندەگى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ تۋرالى; «SUN Energy Investment» باس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى يان گوچۋن قازاقستانداعى العاشقى كومىر حيمياسى كەشەنىن ىسكە قوسۋ جوسپارى تۋرالى حاباردار ەتتى; «Beijing Jianlong Heavy Industry Group» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى چجان چجيسيان بولات ونەركاسىبىندەگى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تۋرالى; «Zijin Mining Group» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى چەن تسزينحە گەولوگيالىق بارلاۋ جانە سيرەك جەر كەندەرىن ءوندىرۋ سالاسىنداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارى تۋرالى ايتتى.
«CP Pharmeceutical Group» ۆيتسە-پرەزيدەنتى سە لەي – مەديتسينا سالاسىندا كلاستەر قۇرۋعا ينۆەستيتسيا سالۋ تۋرالى; «Beiqi Foton Motor» باس ديرەكتورى ۋ سيبين – قازاقستاندا اۆتوموبيل جاساۋ سالاسىنداعى ءوندىرىستى لوكاليزاتسيالاۋ تۋرالى; «ACRE» ينجەنەرلىك-كونسالتينگتىك كومپانياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى يان چجۋني تەحنولوگيالار ترانسفەرتى بولىگىندەگى ءوزارا ءىس-قيمىل تۋرالى; «Sinotruk International» باس ديرەكتورى چجاو حۋا قازاقستاندا جوعارى ساپالى اۆتوموبيل جۇك تەحنيكاسىن ءوندىرۋدى لوكاليزاتسيالاۋ جوسپارى تۋرالى حابارلادى.
«Darwin Biotech Co., Ltd.» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى چەن تسزيانحۋەي وسىمدىك شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى قازاقستاندىق سەرىكتەستەرمەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ نيەتىمەن ءبولىستى; «Fujian Hengwang Investment» (مەتاللۋرگيا) باسقارما توراعاسى تسزەن چجاوتسزيان جامبىل وبلىسىندا ونەركاسىپتىك جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارى تۋرالى باياندادى. كەزدەسۋ ناتيجەسىندە جالپى سوماسى 2,5 ملرد دوللار بولاتىن 8 كوممەرتسيالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى.
«سامۇرىق-قازىنا ينۆەست» جشس, «Qazaqgaz aimaq» اق جانە «Goldcard Smart Group Co., Ltd» اراسىنداعى 8 ملن دوللار سوماسىنا زياتكەرلىك جۇيەلەردى ەنگىزۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم. جوبا الماتى قالاسىنداعى «الاتاۋ» يتپ اەا اۋماعىندا كومپونەنتتەردىڭ لوكاليزاتسياسىن ەسكەرە وتىرىپ, «GoldCard» كومپانياسى جەتكىزەتىن قۇرامداس بولشەكتەردەن گاز ەسەپتەگىشتەرىن شاعىن توراپتى قۇراستىرۋدى كوزدەيدى;
«Qarmet» اق مەن «Zhengzhou Coal Mining Machinery Grouop» اراسىنداعى كومىر ونەركاسىبىنە ارنالعان جابدىقتار ءوندىرۋ سالاسىنداعى «Qarmet» اق كومىر دەپارتامەنتىنىڭ شاحتالارى ءۇشىن 70 ملن دوللار سوماسىنا مەحانيكالاندىرىلعان كەشەندەر ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىم;
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى, قىتايدىڭ «Silk Road Fund Co.Ltd.» جانە «Kazakhstan Investment Development Fund (KIDF) Management Company Ltd.» مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالىق قورى اراسىندا قۇنى 552 ملن دوللار ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق نەگىزدەرىن بەلگىلەۋ جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
«Qarmet» اق مەن «Xinxing Ductile Iron Pipes Co.,LTD» اراسىنداعى 161 ملن دوللار سوماسىنا ەلىمىزدە قۋاتى جىلىنا 200 مىڭ توننا سفەرالىق گرافيتى بار بەرىكتىگى جوعارى شويىننان جاسالعان قۇبىرلار شىعاراتىن زاۋىت سالۋ تۋرالى كەلىسىم. ءونىم قازاقستاندا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق جۇيەسىنىڭ نىساندارىن سالۋ, جاڭعىرتۋ, رەكونسترۋكتسيالاۋ, كەڭەيتۋ جانە جاڭارتۋ جونىندەگى جوبالارعا ارنالعان;
«Qarmet» اق مەن «China Metallurgical Group Corporation» اراسىنداعى 1 ملرد دوللار سوماسىنا تاۋ-كەن جانە مەتاللۋرگيا سالالارىندا ۇزاقمەرزىمدى جانە كەشەندى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ تۋرالى كەلىسىم;
«Qarmet» اق مەن «ACRE Coking» & «Refractory Engineering Consulting Corporation» اراسىنداعى 649 ملن دوللار سوماسىنا كوكس-حيميا ءوندىرىسىن جاڭعىرتۋ جانە كومىر حيمياسىن دامىتۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىم;
«Qarmet» اق مەن «Nanjing Fiberglass Research» & «Design» اراسىنداعى 30 ملن دوللار سوماسىنا تەمىرتاۋ قالاسىندا قۋاتى جىلىنا 100 مىڭ توننا دايىن ءونىم بولاتىن دومنا قوجدارىنان مينەرالدى جىلىتقىشتار وندىرەتىن فابريكا سالۋ جانە 200 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ تۋرالى كەلىسىم;
«Saran Machinery» جشس مەن «Sinotruk International» اراسىنداعى 70 ملن دوللار سوماسىنا KD ديستريبۋتسيا جانە قۇراستىرۋ سالاسىنداعى, تەحنولوگيانى ليتسەنزيالاۋ جانە تاۋار بەلگىلەرىن پايدالانۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدەر پاكەتى. ولاردىڭ ىشىندە ساران قالاسىندا جۇك جانە ارنايى تەحنيكا ءوندىرۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى مەموراندۋم بار. ونىڭ شەڭبەرىندە پەرسپەكتيۆادا 1 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانادى.
ولجاس بەكتەنوۆ شانحاي قالاسىندا چجانتسزيان عىلىمي قالاسىنىڭ «روبوتتار القابىندا» بولىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ونەركاسىپ جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنداعى قىتاي روبوتتەحنيكا يندۋسترياسىنىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرىمەن تانىستى. قازىر اتالعان عىلىمي-تەحنولوگيالىق ورتالىقتا 80-نەن استام قىتايلىق جانە شەتەلدىك روبوتتەحنيكا كاسىپورىندارى جۇمىس ىستەيدى. روبوتتاردىڭ كەڭ اۋقىمى, ونىڭ ىشىندە گۋمانويدتار دا ۇسىنىلعان. ولاردىڭ قولدانىلۋ اياسى: كۇندەلىكتى ومىردە كومەك كورسەتۋ مەن قوعامدىق ورىنداردا ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋدەن باستاپ, مەديتسينا, ءبىلىم بەرۋ, يندۋستريالىق, عىلىمي زەرتتەۋ سالالارىندا, قۇتقارۋ جۇمىستارى, لوگيستيكا جانە باسقا دا سالالارعا دەيىن كەڭەيىپ كەلەدى.
پرەمەر-مينيستر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيا جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنە «روبوتتار القابىنىڭ» تاجىريبەسىن زەردەلەۋ جانە ونى ودان ءارى ەلىمىزدە قولدانۋ ماقساتىندا قىتاي تاراپىمەن ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋدى تاپسىردى. «Sensetime» كومپانياسىنىڭ كەڭسەسىنە بارعان كەزدە قازاقستاندىق دەلەگاتسيا اقىلدى ءارى قاۋىپسىز قالا جوبالارىندا قولدانىلاتىن جاڭا شەشىمدەر مەن جابدىقتاردى تانىستىردى.
