ونكولوگيانى ەمدەۋدىڭ تىڭ ءادىسى

دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيس­تر­­لىگىنىڭ يادرو­­لىق مەديتسينا جونىن­دە­گى شتاتتان تىس باس مامانى, ءپىب مو اۋرۋحاناسىنىڭ يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ باسشىسى, مەديتسينا عىلىم­دارى­نىڭ دوكتورى ايگۇل سادۋاقاسوۆا جاڭا ءادىس-ءتاسىلدىڭ شاراپاتىن كورەتىن كۇن الىس ەمەسىن ايتادى.

«الەمدىك مەديتسينا عىلىمى تەرانوستيكا باعىتىندا العا تاعى ءبىر قادام جاسادى. ەلىمىز مەديتسيناسى دامىعان باسقا مەملەكەتتەردەن قالىسپايدى. «تەرانوستيكا» تەرمينى تەراپيا, دياگنوستيكا دەگەن حالىقارالىق ەكى سوزدەن تۇرادى. ياعني ءبىز وسى ءادىس ارقىلى يزوتوپپەن دەرتتى ەرتە باستان دياگنوستيكالاپ قانا قويماي, ەمدەي الامىز. مۇنداي ءدارىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ءدال جەتكىزۋ مودەلىندە. ناقتىلاساق, ول وبىر كلەتكالارىنا ءتان مولەكۋ­لالاردى تانىپ, ەمدىك, دياگ­نوس­تيكالىق اگەنتتى زارداپ شەككەن جاسۋشالارعا ءدال جەتكىزە الادى, – دەيدى ا.سادۋاقاسوۆا.

بۇگىندە يادرولىق مەديتسينا ورتالىعى اياسىندا وسىنداي راديوفارماتسەۆتيكالىق پرەپاراتتاردىڭ كومەگىمەن ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ دياگ­نوستيكاسى عانا ءجۇرىپ جاتىر. الدا ءالى وسى ادىسپەن ەمدەۋگە باسىمدىق بەرىلەدى. بۇل تەحنولوگيالار – ونكولوگيانى ەمدەۋدىڭ جاڭا بەلەسى. ناۋقاستارعا, جالپى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا اسا قاجەت. ءپىب مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ اۋرۋحاناسىندا ەلدەگى ەڭ وزىق يادرولىق مەديتسينا ورتالىعى بار. سوندىقتان تەرانوستيكا تەحنولوگياسىن كەيىنگە قالدىرۋعا ەش نەگىز جوق. جاقىندا يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى سايابەك ساحيەۆ­تەن ينستيتۋت تەك ىرگەلى, قولدان­بالى عىلىممەن اينالىسۋمەن شەك­تەلمەيتىنىن بىلگەن ەدىك. وندا ونكولوگيالىق دەرتتەردى ەمدەۋگە ارنالعان راديوفارماتسەۆتيكالىق پرەپاراتتار ءوندىرىسى دە جولعا قويىلعان. ەندى ينستيتۋت باسشى­لىعى جىل سوڭىنا دەيىن شىعارى­لاتىن راديوفارمپرەپاراتتار ءتىزىمىن كەڭەيتىپ, ساماري-225, ليۋتەتسي-177 پرەپاراتتارىن شىعارۋدى كوزدەپ وتىر.

ا.سادۋاقاسوۆانىڭ ايتۋىنشا, تەرانوستيكا تەحنولوگيالارىن دامىتۋ, بەيىمدەۋ اتوم ەنەرگەتيكاسى مەن يادرولىق مەديتسينانى دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسىنا ەنگەن. سوعان سايكەس, 2024-2030 جىلدار ارالىعىندا جوسپارلى, اۋقىمدى جۇمىستار ىسكە اسادى. قۇجات ۇكىمەت جانىنان قۇرىلعان يادرولىق فيزيكانى (راديوحيميانى) دامىتۋ جونىندەگى كەڭەس جۇمىسىنىڭ شەڭبەرىندە ۇيلەسەدى.

«كەلەر جىلى ءبىز راديوەمبوليزاتسيانى ەنگىزگىمىز كەلەدى. راديوەمبوليزاتسيا – باۋىر ارتەرياسى ارقىلى يزوتوپتاردى باۋىردىڭ ىسىك تىنىنە, ونىڭ ساۋ بولىگىنە اسەر ەتپەي, اعزاعا ۋىتتى اسەر جاساماي ەنگىزۋ ءادىسى. ول يزوتوپتاردى از قولدانۋ ارقىلى ىسىكتىڭ ءوزىن نەكروتيزاتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني ونكولوگيادا حيمياسىز, ساۋلەلىك اسەرسىز ەمدەۋدىڭ بالاما جولى پايدا بولادى», دەيدى ا.سادۋاقاسوۆا.

سونداي-اق 2024-2030 جىل­دارعا ارنالعان جول كارتاسى اياسىندا ءپىب مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ اۋرۋحاناسى بازا­سىندا يادرولىق مەديتسينا ماسەلەلەرى جونىندەگى قۇزىرەتتەر ورتالىعىن اشۋ جوسپارلا­نىپ وتىر. قۇزىرەتتەر ورتالىعى جاڭا راديوفارماتسەۆتيكا­لىق دارىلىك پرەپاراتتاردى قولدانا وتىرىپ, يادرولىق مەديتسينانىڭ (تەرانوستيكانىڭ) زاماناۋي ادىستەرىن ازىرلەۋگە, تەستىلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, ونكولوگيالىق اۋرۋ­­لاردى دياگنوستيكالاپ, راديو­­ماركەرلەردى پايدالانا وتىرىپ مەتابوليكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋدەگى جەتىستىكتەردىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە جول اشىل­عالى تۇر. دەمەك اۋرۋدى ەرتە باس­تان انىقتاۋ ءارى ونىڭ سيپاتىن دا ەرتە, ءدال تابۋ جەڭىلدەيدى. بۇل – ناۋقاستاردى ەمدەۋ ىسىندە اسا ماڭىزدى قادام.