بۇرىنىراقتا ەلىمىزدەگى ماڭدايالدى مەديتسينالىق مەكەمەلەر الماتى قالاسىندا شوعىرلانعان بولاتىن. سىرقاتى اسقىنىپ, جانىنا ءدارۋ ىزدەگەندەر سوندا بارىپ بىلىكتى مامانداردان ەم الىپ ءجۇردى. ول كەزدە جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرالدار سونشالىقتى جەتىلمەگەن, مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن قازىرگىمەن سالىستىرۋعا مۇلدە كەلمەيتىن ەدى.
تاۋەلسىزدىك العان تۇرلاۋلى جىلدارى ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى تومەن بولدى. كەڭەستەن قالعان ءىرى ءوندىرىس ورىندارى قۇلدىراپ, ونىڭ ورنىن شاعىن زاۋىتتار باسىپ جاتتى. كەيبىر ونەركاسىپكە تاپتىرمايتىن قۇرىلعىلار قاراۋسىز قالىپ, قارا تەمىرگە اينالدى. كۇردەلى كەزەڭدەگى قيىندىقتارعا قاراماستان, مەديتسيناعا, ۇلت ساۋلىعىنا قاتىستى ماسەلەلەر نازاردان تىس قالمادى. وسى تۇرعىدا مەديتسينا سالاسىنداعى تابىستاردى بىرەر جىلدا ەمەس, ەگەمەندىكتەن بەرىگە دەيىنگى ىسكە اسقان جۇمىستىڭ جەمىسى دەپ قابىلداۋ كەرەك. قازىر اسا كۇردەلى اۋرۋ-سىرقاۋ بولماسا, ناۋقاستاردىڭ كوبى وڭىردە-اق ەمدەلىپ, ساۋىعىپ كەتىپ جاتىر. بۇل وڭ ۇدەرىس جەلىسى ۇزىلمەي, ءىرى قالالاردىڭ تاجىريبەسى وڭىرلەردەگى مەديتسيانالىق ورتالىقتارعا بىرتە-بىرتە جەتىپ وتىرادى. وزىق شەتەلدىك تاجىريبەلەردى الدىمەن دارىگەرلەر ءىرى مەديتسينالىق ورتالىقتاردا شىڭداپ, سودان سوڭ ايماقتاعى اۋرۋحانا, ەمحانالارعا تاراتادى. ەل كولەمىندە ءىرى مەديتسينالىق ورتالىقتار كوبەيىپ كەلەدى. جوعارى تەحنولوگيالىق وتالاردى جاساۋعا ماتەريالدىق بازاسى قاۋقارلى ورتالىقتار قولدا بار مۇمكىندىكتى قۇر جىبەرمەۋگە تىرىسادى. ورايى كەلسە كەڭەيگەننىڭ ۇستىنە كەڭەيە تۇسەدى. استانا, الماتىداعى ءىرى مەديتسينالىق ورتالىقتاردا جاسالاتىن كۇردەلى وپەراتسيالار شىمكەنت قالاسى, تۇركىستان, قاراعاندى وبلىستارىندا باتىل, جۇيەلى, ناتيجەلى ورىندالا باستادى.
كەيىنگى جىلدارعى مەديتسيناداعى ۇلكەن جەتىستىكتىڭ ءبىرى ۇلتتىق مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ اشىلۋى بولدى. قازىر ول ورتالىقتارعا الىس-جاقىن شەتەلدەن كەلىپ ەمدەلەتىن ناۋقاستار كوبەيىپ كەلەدى. 2008 جىلى استانادا مەديتسينالىق كلاستەر قۇرىلدى. تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا العاشقى ۇلتتىق مەديتسينا حولدينگى پايدا بولدى. «انا مەن بالا» ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى, ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى, ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى, رەسپۋبليكالىق دياگنوستيكالىق ورتالىق, ۇلتتىق شۇعىل مەديتسينانى ۇيلەستىرۋ ورتالىعى, باسقا دا مەديتسينالىق ۇيىمدار اشىلدى. بۇل ءبىر عانا ەلورداداعى مەديتسينالىق ورتالىقتار, ال ءوڭىر-وڭىرلەردە اشىلىپ جاتقان ۇيىمدار قانشاما؟ ونداعى ساپانى مەديتسينالىق تۋريزمگە باسىمدىق بەرىپ وتىرعان استانامەن سالىستىرا الماساق تا, قالىسپايدى.
مىسالى, بيىل قاراعاندىداعى وبلىستىق بالالار ەمحاناسىندا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ, حيميوتەراپيالىق ورتالىق اشىلدى. مەديتسينالىق مەكەمەدە پاتسيەنتتەرگە بارلىق جاعداي جاسالىپ, جاڭا قۇرال-جابدىقتارمەن تولىقتى. مەكەمەنىڭ نەگىزگى عيماراتىندا رادياتسيالىق ونكولوگيا ورتالىعى جابدىقتالدى. ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستارعا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىنا قاتىستى تۇيتكىلدەردى ءماجىلىس دەپۋتاتتارى دا كوتەرىپ, رەتتەۋدى ۇسىنعان ەدى.
جالپى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ءتۇيىندى ماسەلەلەر كوپتىڭ سۇرانىسىمەن رەتتەلىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋدا ايتقان بىرىڭعاي مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە. تسيفرلاندىرۋ ارقىلى سالاعا بولىنگەن قارجىنى باقىلاپ, «جالعان جازبالاردىڭ» جولىن كەسۋگە مۇمكىندىك تۋماق. سايىپ كەلگەندە, بۇل دا مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن جەتىلدىرۋگە جول اشادى. بۇگىندە ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىعۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىكتى پاتسيەنتتەرگە ۋاقتىلى دياگنوستيكا جۇرگىزۋگە «جاسىل جول» ەنگىزىلگەن. ءاربىر وڭىردەگى ونكولوگيا ورتالىعىندا احۋالدىق ورتالىقتار قۇرىلعان. بۇرىندارى ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ كەيبىرىن دارىگەرلەر تەك حيرۋرگيادا زەرتتەپ قاراعان بولسا, قازىر سالانىڭ باعىتى كەڭەيىپ, مۇمكىندىگى مولايدى. ونكولوگيالىق اۋرۋلارعا قاتىستى گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەر, عىلىمي جاڭالىقتار كوپ. قاتەرلى ىسىكتى تىكەلەي ەمدەۋگە سەپتەسەتىن ءدارى-دارمەكتەر شىعىپ جاتىر. وكىنىشكە قاراي, مەديتسينا دامىعان سايىن اۋرۋلاردىڭ ءتۇرى كوبەيىپ بارا جاتقانى دا جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان ەلىمىزدەگى بىلىكتى پروفەسسور-دارىگەرلەر مەديتسينانىڭ بارلىق سالاسىندا الدىڭعى قاتارلى ەلدەرمەن, حالىقارالىق ۇيىمدارمەن تىعىز بايلانىس ورناتقان. بۇل بايلانىس مەملەكەتتىك دەڭگەيدە مەديتسيناعا ينۆەستيتسيا تارتۋمەن ساباقتاسادى. بۇگىندە شەتەلدە ءدارى-دارمەك وندىرەتىن جەتەكشى كومپانيالار ەلگە كەلىپ جاتىر. ياعني ولاردىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاسالىپ وتىر دەگەن ءسوز. وسىلايشا, ەلدەگى ءدارى-دارمەك ءوندىرىسى جىلدان-جىلعا ارتا بەرەدى.
ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ بازاسىندا ميكرونەيروحيرۋرگيا, ەندوۆاسكۋليارلىق, ەندوسكوپيالىق جانە فۋنكتسيونالدىق نەيروحيرۋرگيا سىندى نەيروحيرۋرگيانىڭ جاڭا سالالارى ەندى. ال كەيىنگى جىلدارداعى جاڭاشىلدىقتىڭ ءبىرى رەتىندە گامما-پىشاق راديوحيرۋرگيا كەشەنىن ايتۋعا بولادى. ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى ورتا ازياداعى جەتەكشى ورتالىقتاردىڭ بىرىنە اينالىپ ۇلگەردى. ايتا بەرسەك, مەديتسينانىڭ بارلىق دەرلىك باعىتىندا جەتىستىكتەر جەتىپ ارتىلادى. البەتتە, سالادا كوپتىڭ كوڭىلىندە جۇرگەن, ءتۇيىنى تارقاماعان ماسەلەلەر دە بار. قالاي دەگەندە دە, ۇلت ساۋلىعى مەملەكەت ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.
