زياندى ادەتتەن ارىلعان ءجون

رەسپيراتورلىق مەديتسينا ورتالىعى پۋلمونولوگيا, فۋنكتسيونالدىق دياگنوس­تيكا, ساۋلەلىك دياگنوستيكا, ەندوسكو­پيا, بيوحيميا, ميكروبيولوگيا, گەنومدىق زەرتحانا, ۇيقى زەرتحاناسى, وڭالتۋ, فيزيوتەراپيا بولىمشەلەرىن فۋنكتسيونالدىق جاعىنان بىرىكتىرەدى. ياعني بولىمشەدە پۋلمونولوگتاردان بولەك راديولوگ, ەندوسكوپيا, باسقا دا ماماندار توبى بار. بۇگىندە ەلىمىزدە جالعىز وسى ورتالىقتا عانا حيرۋرگيالىق ەمەس, وكپە بيوپسياسى دياگنوستيكاسى جاسالادى ەكەن. دەمەك ەمشارادا ەمدەلۋشىنىڭ ءومىر ساپاسىنا اسەر ەتپەيتىندەي تاسىلدەر قولدانىلادى. سونىمەن قاتار وكپەنىڭ كومىرتەگى توتىعىمەن ديففۋزيالىق قابىلەتىن ءبىر تىنىس الۋ ادىسىمەن زەرتتەۋدىڭ ەلىمىزدە, ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق. مۇنداي ءادىس كورشى ەلدەردىڭ ىشىندە تەك رەسەيدە عانا بار. اۋرۋحانادا برونح-وكپە اۋرۋلارىنىڭ بارلىق ءتۇرى ەمدەلەدى. ەمشارالارمەن ەل ىشىندە, الىس-جاقىن شەت ەلدەرگە بارىپ دايارلىقتان وتكەن ماماندار اينالىسادى. ولاردىڭ بىر­قاتارى ماگيسترلىك ديسسەرتاتسيا قور­عاعان, عىلىم دوكتورلارى دا بار.

ورايى كەلگەندە ءبىز رەسپي­راتورلىق مەديتسينا ور­تا­لىعىنداعى جاڭاشىل­دىق­تاردى, ەمشارادا قولدا­نى­لاتىن ەرەك­شە, وزىق ءادىس-تا­سىلدەردى ورتا­لىقتىڭ مەڭ­گەرۋ­شىسى روزا باكەنوۆادان سۇراپ-بىلدىك.

– ورتالىق 2022 جىلى جەلتوقساندا قۇرىلدى. بۇگىن­دە دياگنوستيكانىڭ بار­لىق ءتۇرى قولدانىلادى. ونىڭ ىشىندە وكپە ءتىنىنىڭ كت, جوعارى اجى­راتىمدىلىقتاعى ورفان­دىق-كوم­­پيۋتەرلىك توموگرافيا, ەندوس­كو­پيا­لىق ۋلترادىبىستىق باقىلاۋمەن (EBUS) وكپەنىڭ ترانسبرونحيالدى ەندوسكوپيالىق بيوپسياسى, كەۋدە ىشىلىك ليمفا تۇيىندەرى ەنگىزىلدى. يادرو­لىق مەديتسينا ورتالىعىندا پوزيت­روندى-ەميسسيالىق توموگرافيا, وكپە­نىڭ راديويزوتوپتىق ستسينتيگرافياسى سياقتى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى. وزىق تەحنولوگيالار ءوز الدىنا, ءبىز مامانداردىڭ دايارلىعىنا ەرەكشە ءمان بەرەمىز. ولار ناۋقاسقا قانداي ءتاسىل ءتيىمدى ەكەنىن ءدال انىقتاي الادى. ارينە, مۇنداي تاسىلدەر پاتسيەنتتەرگە كورسەتىلەتىن قىز­مەتتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا كومەكتەسەدى, – دەيدى ر.باكەنوۆا.

ورتالىق ماماندارى رەسپيرا­تورلىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋدا ءبىرىنشى كەزەكتە تەمەكى سىندى دەنساۋلىققا زيان كەلتىرەتىن زياندى ادەت­تەردەن ارىلۋعا كەڭەس بەرەدى. ياعني ۆەيپ, ەلەكتروندىق تەمەكى, كاليانداردان باس تارتۋ ارقىلى اۋىر جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا بولادى. سەبەبى مۇنداي قۇرىلعىلار وكپەنى تەز زاقىمدايدى. دارىگەرلەر مۇندايدا كەيبىر پاتسيەنتتى امان الىپ قالسا, وكىنىشكە قاراي, اۋرۋى اسقىنعان ەكىنشى پاتسيەنتكە ەم قونباۋى مۇمكىن. بىراق بۇل ادەتتەگى تەمەكىلەردىڭ زيانى جوق دەگەندى بىلدىرمەيدى. ويتكەنى, دارىگەرلەر دۇكەندە اشىق ساۋدالاناتىن تەمەكى­لەر وكپەنى ۇزاق ۋاقىت زاقىم­دايتىنىن ايتادى. وعان جىلدار كەرەك بولسا, ال ۆەيپتەردەن كەلەتىن زالال كەنەتتەن, تۇت­قيىلدان تاپ بەرەدى. ەڭ قيىنى, كەيىنگى جىلدارى ۆەيپ قولدانۋ بالالار اراسىندا سانگە اينالىپ, جاسوسپىرىمدەر قۇمارتا باستاعان ەدى. سوندىقتان دا­رى­­گەرلەر قۇرامى بەل­گىسىز مۇن­داي ونىمدەردىڭ ساتىلىمى­نا شەكتەۋ قويىلعانى مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىنە, ەلدىڭ كەلە­شەگىنە قاتىستى دۇرىس شەشىم بولعانىن ايتادى.

مەديتسينا ماماندارى رەسپيرا­­تور­لىق اۋرۋلاردى الدىن الۋدا دەر كەزىندە دارى­گەر­گە قارالۋ قاجەت ەكەنىن ەس­كەر­تەدى. سەبەبى ينفەكتسياعا شال­دىققان ناۋقاس ماماننىڭ كومەگىنە دەر كەزىندە جۇگىنبە, اسقىنىپ كەتكەن اۋرۋدى ەمدەۋ قيىن. سونداي-اق دارىگەرلەر يممۋنيتەتتى كوتە­رۋگە كەڭەس بەرەدى. سپورتپەن شۇعىل­دا­نا­تىن ادامنىڭ اعزاسى ءتۇرلى اۋرۋ­لارعا توتەپ بەرۋگە قاۋقار­لى بولادى.

تىرشىلىكتە ادامزاتتىڭ باسىنا تۇسكەن قيىن, كۇردەلى كەزەڭدەر ادامداردى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە شىڭدايدى, شىنىق­تىرادى. قۇندىلىقتاردى وزگەر­تەدى. ال مەديتسينالىق تۇر­عىدان قاراساق, كەشەگى COVID-19 پاندەمياسىنان كە­يىن سوزىلمالى وكپە اۋرۋ­لارىنا شالدىعاتىندار كو­بەي­گەن. سايكەسىنشە, رەسپيرا­تورلىق مەديتسينانىڭ دامۋىنا, تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كوپ كوڭىل ءبولىندى. وكپەنىڭ كوم­پيۋ­تەرلىك توموگرافياسى ءجيى قول­دانىلا باستادى.

– پاندەميانىڭ ءبىزدىڭ ومى­رىمىزگە ەنگىزگەن وزگەرىستەرى كوپ. قازىر وڭىر­لەر­دەگى دارى­گەر­لەر ءتۇرلى دياگنوستيكا تاسىلدەرىن پايدالانىپ, ناتي­جەلەر كۇماندى بولعان جاع­دايدا بىزگە جيىرەك جولداما بەرەدى. تۇرعىندار ينفەكتسيادان قورعانۋدى ۇيرەندى. ماسكا تاعىپ, قولدى انتيسەپتيكپەن ءجيى ءارى دۇرىس وڭدەيتىن بولدى. تەحنولوگيا جاعىنان جاڭاشىلدىق ەندى دەپ ايتا المايمىن. سەبەبى قازىر پايدالانىپ جۇرگەن ءتاسىلدىڭ ءبارى بىزدە بۇرىننان بار. قازىر بىزدە زەرتتەۋدىڭ بارلىق ءتۇرى قولدانىلادى. ەندى سولاردىڭ جەتىلدىرىلگەن ءتۇرىن وزىمىزگە ەنگىزگىمىز كەلەدى. روبوتتىق تەحنولوگياعا كەلەر بولساق, جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋدىڭ ماڭىزى زور. اسىرەسە اناليتيكا جاساۋ كەزىندە كوپ كومەكتەسەدى. ءبىز جاساندى ينتەللەكتىنى ساراپتاما ناتيجەلەرىنە تالداۋ جاساۋعا پايدالانعىمىز كەلەدى. دەسە دە, جاساندى ينتەللەكت دەگەنىمىز – روبوت. سول روبوتتى دۇرىس باسقارىپ, وعان ساراپتاما جاساۋعا ادامنىڭ ينتەللەكتىسى, پايىم-پاراساتى كەرەك. ماسەلەن, ساۋلەلىك دياگ­نوستيكانى الايىق. ادامعا مۇمكىندىگىنشە زيانى از, بىراق ءتيىمدى ساۋلەلەنۋ ءتاسىلىن تاڭداۋ دا وي ەڭبەگىمەن شەشىلەدى, – دەيدى ورتالىقتىڭ مەڭگەرۋشىسى ر.باكەنوۆا.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا, زا­مان­عا ساي وزىق تەحنولوگيالار قانداي ماڭىزدى بولسا, ونى باسقارا الاتىن بىلىكتى دارىگەرلەردىڭ تاجىريبەسى دە سونداي سالماقتى. پرەزيدەنت ءىس باسقارماسى مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ اۋرۋحاناسىنا قاراستى رەسپيراتورلىق مەديتسينا ورتالىعى ەلدە پۋلمونولوگيا سالاسىندا كوشباسشى سانالادى. مۇندا ەم الۋعا ەلدىڭ ءار ايماعىنان, ءتىپتى شەتەلدەن پاتسيەنتتەر كەلەدى. ەۋروپالىق قاۋىمداستىق رەسپيراتورلىق ورتالىقتىڭ جوعارى دەڭگەيدە مەديتسينالىق كومەك كورسە­تەتىنىن مويىنداعان. دەمەك حالىقارالىق دارەجەدەگى ورتا­لىقتىڭ مۇمكىندىگى مو­لايسا, ونىڭ شاپاعاتى بىرتە-بىرتە وڭىرلەردەگى مەدي­تسينالىق مەكەمەلەرگە تيەدى, ناۋقاستاردى مەيلىنشە ەرتە انىقتاۋعا مۇمكىندىك تۋادى.