پىكىر • 17 قىركۇيەك, 2024

ەل ەرتەڭى – ءوز قولىمىزدا

400 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بيىلعى «ادىلەتتى قازاقستان: زاڭ مەن ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى جولداۋى حالىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەرى كوتەرىلگەن ماڭىزدى قۇجات بولدى. ءبىز بۇدان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمىنىڭ جارقىن ۇلگىسىن كورە الامىز.

ەل ەرتەڭى –  ءوز قولىمىزدا

سۋرەت: اشىق دەرەككوزدەن

مەن قۇقىق سالاسىنىڭ مامانى رەتىندە جولداۋداعى بىرقاتار ماسەلەگە نازار اۋداردىم. سونىڭ ءبىرى – پرەزيدەنت ايتقانداي, ءتيىستى رەەسترگە ەنگىزىلگەن كاسىپكەرلەرمەن كەلىسىم جاساعان كەزدە مەملەكەتكە قايتارىلاتىن اكتيۆتەردى «زاڭسىز» دەپ تانىماۋ تۋرالى نورمانى بەكىتۋ ماسەلەسى. مەملەكەت باسشىسى مۇنى شىن مانىندە ماڭىزدى قادام دەپ اتاپ ءوتتى. دەگەنمەن ول كاسىپكەرلەرگە ەسكەرتپەسىن دە جاسىرىپ قالمادى.

«كاسىپكەرلەر قارجىنى رەس­پۋبليكالىق بيۋدجەتكە اۋدا­رۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە ۇكى­­­مەتپەن جانە باس پرو­كۋراتۋرامەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس. بۇل – ءار تەڭگە ءۇشىن ساۋدالاسپاي, قاجەتتى شارانىڭ ءبارىن ءوز ەركىمەن جاساۋ كەرەك دەگەن ءسوز. ولار وسى ەلدىڭ ازاماتى رەتىندە مەكتەپ, اۋرۋحانا, ستاديون, مۋزەي جانە باسقا دا الەۋمەتتىك-مادەني نىساندار سالۋعا قوماقتى قارجى بولۋگە مىندەتتى. مۇنداي كاسىپكەرلەردىڭ ەسىمى جومارت جانداردىڭ «التىن تىزىمىنە» جازىلادى. ال ودان باس تارتقان نەمەسە سوزبۇيداعا سالعان كا­سىپكەرلەرگە قاتىستى اڭگىمە باسقاشا بولادى», دەپ قاتاڭ تالاپ قويدى.

قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى باس پروكۋراتۋرا مەن ۇكىمەت اراسىنداعى وسىعان قاتىستى ماسەلەنى, قارىم-قاتىناستى زاڭدى تۇردە رەتتەۋدى تاپسىردى. بۇل بۇعان دەيىن تولىق رەتتەلمەگەن ەدى. مىسالى, كاسىپكەرلەردەن قايتارىلعان م ۇلىك قۇپيا رە­تىندە ساق­تالاتىن. الايدا بىرەۋ­­دىڭ قوناقۇيى قايتارىلعان بول­سا, ونى ەلدىڭ ءبارى بىلەدى. سوندىقتان پرەزيدەنت ەندى قۇپيا ەمەس, اشىقتىق كەرەك ەكەنىن ايتىپ وتىر.

جولداۋدا كوتەرىلگەن تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى. بۇل بۇعان دەيىن دە تالاي مار­تە قوعامدىق تالقىلاۋعا سالىن­عان تاقىرىپ. مىنە, جىل وتكەن سايىن ەلىمىزدە ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى سەزىلگەندىكتەن, پرەزيدەنت اەس سالۋ قاجەتتىلىگىنە قايتا اينالىپ كەلىپ وتىر.

قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ وڭ­تۇستىك ءوڭىرى ەنەرگيانى ەڭ كوپ تۇتىنادى. اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ سول جاقتان سالىنۋى بەكەر ەمەس. ءبىزدىڭ ماماندار قازىر ەڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارى بار, جاڭا بۋىنداعى اەس قۇرىلىسىن قاراستىرىپ جاتىر. ەگەر وسى جوسپارىمىز ءساتتى جۇزەگە اساتىن بولسا, حالقى كۇن ساناپ ءوسىپ بارا جاتقان وڭتۇستىك ءوڭىرى عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىن ءتيىمدى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك الامىز.

«قازىر الەمدە ەنەرگيا تاپ­­شىلىعى كۇشەيىپ بارادى. ەلىمىزگە سەنىمدى جانە ەكولوگيالىق تازا قۋات كوزدەرى اسا قاجەت. سوندىقتان ءبىز اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋعا باسا ءمان بەرۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن. سەبەبى ەكونوميكامىز كۇن وتكەن سايىن مول ەنەرگيانى قاجەت ەتۋدە. مۇنداي سۇرانىستى اتوم ەنەرگەتيكاسى قامتاماسىز ەتە الادى. قازىر دامىعان جانە دامۋشى 30 مەملەكەتتە 200-گە جۋىق اتوم ەلەكتر ستانساسى جۇمىس ىستەپ تۇر», دەپ اتاپ ءوتتى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ايتقانداي, الەمنىڭ كوپتەگەن ەلى ەلەكتر ەنەرگياسىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن اەس-كە جۇگىنىپ وتىر. ول ءوز كەزەگىندە ونەركاسىپ پەن ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىنا, حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا وڭ ىقپال ەتەدى. ويتكەنى جاڭا جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كورشى وزبەكستان جاھاندىق ترەندتەردى بىزدەن ەرتە باستاپ وتىر. ولار ءوزىنىڭ ايماقتارىن دامىتۋعا اەس سالىپ جاتىر. اتوم ەلەكتر ستان­­­ساسىنىڭ كەرەك ەكەنىن ءبارى تۇسى­نەدى.

«ەل ومىرىندەگى ءاربىر ماڭىزدى قادام جۇرتشىلىقپەن بىرلەسىپ جاسالۋعا ءتيىس. اتوم ەلەكتر ستانساسى تۋرالى رەفەرەندۋمعا قاتىستى دا ءدال سولاي بولۋى كەرەك. بىلتىر مەن بۇل ماسە­لە بويىنشا ءوز پىكىرىمدى ايت­تىم, ياعني رەفەرەندۋم تاقى­رى­بىنىڭ قوعام تالقىسىنا تۇس­كەنىنە ءبىر جىل بولدى. بۇل ازاماتتارىمىزدىڭ جان-جاقتى ويلانىپ, سالماقتى شەشىم قابىلداۋىنا جەتكىلىكتى مەرزىم دەپ ويلايمىن. سوندىقتان مەن ۇكىمەتتىڭ ۇسىنىسىن قول­دايمىن. اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ماسەلەسىنە قاتىستى جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم بيىلعى 6 قازاندا وتەدى. بۇگىن ءتيىستى جارلىققا قول قويامىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى وسى كۇنى بارلىعى ءبىر كىسىدەي جال­پى­­ۇلت­تىق رەفەرەندۋمعا قا­تى­سىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن ماڭىزى زور ءىس-شا­را­دان قالىس قالماۋعا ءتيىس. ارقاي­سىمىزدىڭ داۋىسىمىز ما­ڭىز­دى. ءبىز ەرتەڭگى ۇرپاقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن دۇرىس تاڭداۋ جاساۋىمىز كەرەك.

قورىتا ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى حالىققا جولداۋى سۇبەلى ماسەلەلەردى كوتەرگەن, ەلدىڭ ءۇمىتىن وياتقان ماڭىزدى جاڭالىققا تولى بولدى. ونى جۇزەگە اسىرۋ تەك بيلىكتىڭ قولىنداعى ءىس ەمەس, وعان ءبارىمىز جاپپاي اتسالىسۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنت ۇيىتقى بولعان ادىلەتتى قازاق­ستاندى قۇرۋ – ءوزىمىزدىڭ قولى­مىزدا.

 

مارات ءباشىموۆ,

ءماجىلىس دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار