كاسىپ جۇرگىزۋگە نە كەدەرگى؟

ساۋالناماعا تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ ونەركاسىبى, قۇرىلىس, ساۋدا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك پەن قويمادا ساقتاۋ سالالارىن­داعى 2,7 مىڭنان استام كاسىپورىن قاتىستى. ەكىنشى توقساندا تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە, كولىك پەن قوي­مادا ساقتاۋدا, سونداي-اق اۋىل شا­­رۋاشىلىعىندا شيكىزات پەن ماتەريال باعاسىنىڭ ءوسىمى باياۋلا­عان. مۇنداي قۇبىلىس تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبى مەن قۇرىلىستاعى دا­يىن ءونىم باعاسىنان دا بايقالدى. وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن ساۋدانى ەسەپكە الماعاندا, بارلىق سالادا ءوندىرىس كولەمى تومەندەگەن. ءۇشىنشى توقساندا اۋىل شارۋاشىلىعىن ء(بىرشاما باياۋلاۋىن) قوسپاعاندا, كاسىپورىندار ءوندىرىس كولەمى ارتادى دەپ كۇتەدى.

«ەكىنشى توقساندا كولىك پەن قويمادا ساقتاۋ سالاسىندا عانا باسەكەلەستىكتىڭ ماڭىزدىلىعى ارتتى. ساۋدا نارىقتىق باسەكە­لەس­تىك مەيلىنشە اسەر ەتەتىن سالا بولىپ قالىپ وتىر, مۇندا كاسىپ­ورىن­داردىڭ 40,9%-ى ونىڭ ءوز بيزنە­سىنە اسەرىن سەزىنەدى. وڭدەۋ ونەر­كاسىبىندە مۇنداي كاسىپ­ورىن­داردىڭ ۇلەسى – 35,7%, كولىك جانە قويمادا ساقتاۋدا – 29,7%, اۋىل شا­­رۋاشىلىعىندا – 23,7%, قۇرى­لىستا – 19,9%, تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە – 14,6%», دەلىنەدى ۇلتتىق بانك زەرتتەۋىندە.

كوپتەگەن كاسىپورىننىڭ پىكىرى بويىنشا ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاي-كۇيى بيزنەستى جۇرگىزۋدەگى نەگىزگى كەدەرگى بولعان.

«بيزنەستەگى باسەكە, ساۋدا جانە وڭدەۋ ونەركاسىبىنە اسەر ەتەدى. كوبىنەسە تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەر­كا­سىبى كاسىپورىندارى مەن اۋىل شا­رۋاشىلىعى ءۇشىن – سالىق اۋىرت­پا­لىعىنىڭ دەڭگەيى مەن بىلىكتى كادرلاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, ال كولىك جانە قويمادا ساقتاۋ, قۇرىلىس كاسىپورىندارى ءۇشىن ەكو­نوميكانىڭ جاي-كۇيى كە­دەرگى بولىپ سانالادى. كەلەسى 12 ايدا بارلىق سالا بويىنشا قارجىلاندىرۋ نەگىزىنەن بۇرىنعى كولەمدە ساقتالادى, بۇل رەتتە قارجىلاندىرۋدىڭ ەڭ كوپ ۇل­عايۋى كولىك پەن قويمادا ساقتاۋدا جوسپارلانىپ وتىر. ينۆەستي­تسيا­لاردىڭ ەڭ كوپ قىسقارۋى – اۋىل شارۋاشىلىعىندا, ال ەڭ ازى كولىك پەن قويمادا ساقتاۋدا بولماق», دەپ مالىمدەيدى ۇلتتىق بانك.

شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن ەسەپ ايى­رىسۋدا پايدالانىلاتىن نە­گىزگى­ ۆاليۋتالار – رۋبل مەن دوللار.

«ەكىنشى توقساندا تەڭگە باعامى­­نىڭ رۋبلگە قاتىستى وزگە­رۋى­نىڭ تەرىس اسەرى بارلىق سا­لاداعى كاسىپورىندار ءۇشىن ءوستى. تەڭگە باعامىنىڭ دوللارعا قا­تىس­تى وزگەرۋىنىڭ تەرىس اسەرى دە تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىنەن, سونداي-اق كولىك پەن قويمادا ساق­تاۋدان باسقا بارلىق سالاداعى كاسىپورىندار ءۇشىن ارتتى. ساۋدا­دان باسقا بارلىق سالادا بانك­تىك كرەديتتەۋ شارتتارى ءتيىمسىز بولعان كاسىپورىندار ۇلەسى تومەن­دەدى. كرەديتتەۋ شارتتارى قو­لايلى دەڭگەيدەن جوعارى بولعان كاسىپورىنداردىڭ ەڭ كوپ سانى تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىنە (16,0%), ال ەڭ از سانى كولىك جانە قويمادا ساقتاۋ سالاسىنا (14,7%) تيەسىلى. تەڭگەمەن الىنعان كرەديتتەر بويىنشا ەڭ جوعارى پايىزدىق مولشەرلەمە كولىك جانە قويمادا ساقتاۋ سالاسىندا (19,6%), ال شەتەل ۆاليۋتاسىندا – تاۋ-كەن ءوندىرۋ سالاسىندا (6,8%) بايقالدى. 2024 جىلعى ءۇشىنشى توقساندا كرەديت الۋعا نيەتتى كاسىپورىنداردىڭ ەڭ كوپ ۇلەسى وڭدەۋ ونەركاسىبىنە (21,7%), ال ەڭ از ۇلەسى تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىنە (11,4%) تيەسىلى», دەلىنەدى حابارلامادا.

سونىمەن قاتار جىل ورتاسىنا تاقاۋ قۇرىلىستان باسقا بارلىق سالادا دايىن ونىمگە سۇرانىستىڭ ارتقانى بايقالدى. كەلەسى توقساندا بارلىق سالاداعى سۇرانىس جاعدايى جاقسارادى دەپ كۇتىلەدى. ەسەپتى كەزەڭدە ساتۋ رەنتابەلدىلىگى بارلىق سالادا جوعارىلادى. بۇل كورسەت­كىش باسقا سالالارعا قاراعاندا تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە اي­تارلىقتاي جوعارى. قارجى جىلىن شىعىنمەن جابۋدى جوسپارلاپ وتىرعان كاسىپورىنداردىڭ ۇلەسى تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە جوعارى (11,0%) بولىپ وتىر. قار­جى جىلىن تابىسپەن جابۋدى جوسپارلاپ وتىرعان كاسىپورىن­داردىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبى (51,7%) جانە ساۋدا (50,7%) سالالارىنىڭ باعالاۋى بارىنشا جوعارى. قاراستىرىلىپ وتىر­عان بارلىق سالادا جىلدى تا­بىس­پەن جابۋدى جوسپارلايتىن كا­­سىپورىندار ۇلەسى جىلدى شى­عىنمەن اياقتاۋدى كۇتەتىندەردىڭ ۇلەسىنەن كوپ.

«بانك سەكتورىنان تىس, ياعني جەتكىزۋشىلەرمەن, مەردىگەر­لەرمەن, تاپسىرىس بەرۋشىلەرمەن, ساتىپ الۋشىلارمەن ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋ بويىنشا مەرزىمى وتكەن بەرەشەك جاعدايى وزگەردى. ەكىنشى توقسان ناتيجەلەرى بويىنشا ورتاشا ەسەپپەن مەرزىمى وتكەن (90 كۇننەن استام) دەبيتورلىق جانە كرەديتورلىق بەرەشەگى بار كاسىپورىندار ۇلەسى شامالى (تيىسىنشە 23,9%-دان 23,1%-عا دەيىن جانە 21,0%-دان 19,7%-عا دەيىن) تومەندەدى. كولىك پەن قويمادا ساقتاۋدان, سونداي-اق تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىنەن باسقا بارلىق سالادا مەرزىمى وتكەن دەبيتورلىق بەرەشەگى بار كاسىپورىندار ۇلەسى تومەندەدى», دەلىنەدى زەرتتەۋدە.