سپيكەرلەر ەلىمىز اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ جوسپارى, سونداي-اق اتوم ەلەكتر ستانساسى قۇرىلىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى, ەكولوگيالىق تازالىعى جانە ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى جايىندا ايتىپ ءوتتى.
ءدال قازىر ەلدە اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ وتە ماڭىزدى دەپ سانايدى ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى. سەبەبى ەلدە ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنۋ كولەمى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ال بۇعان دەيىن ەلەكتر قۋاتىن بەرىپ كەلگەن قۇرىلىم ابدەن توزعان.
«نەگىزىندە اتوم ەلەكتر ستانساسى, ەڭ الدىمەن, ەلەكتر ەنەرگياسى قۋاتىن ءوندىرۋ ءۇشىن كەرەك. ءبىز ەلىمىزگە كەلەشەكتە كەرەك ەنەرگيانىڭ قامىن قازىردەن ويلاۋىمىز قاجەت. ارينە, اتومنان باسقا دا ەلەكتر ستانسالارىن سالۋعا جوسپارلارىمىز بار. بولاشاقتا شەكارالاس ەلدەردەن ەلەكتر ەنەرگياسىن تاسىمالداماي, ءوزىمىزدى ءوزىمىز قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وسىنداي ماسەلە قاراستىرىلىپ جاتىر», دەيدى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى اتوم ەنەرگەتيكاسى جانە ونەركاسىبى دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا مۇرسالوۆا.
يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى دانيار جانسەيىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر بىزگە الەمدىك 4 كومپانيا ءوزىنىڭ اتوم ەلەكتر ستانسالارىن ۇسىنىپ وتىر.
«بۇل ستانسالاردىڭ رەاكتورلارى ءارتۇرلى بولعانىمەن, جۇمىس ىستەۋ قاعيداتى ءبىر. تەك مەحانيزمدەرىندە عانا ءسال ايىرماشىلىق بولۋى مۇمكىن. ال پەرسونالدىڭ جالپى سانى بارلىعىندا بىردەي», دەيدى.
جاريا تالداۋعا قاتىسقان قوعام بەلسەندىلەرى اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالاتىن كومپانيانى مۇقيات تاڭداۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. ولار, اسىرەسە قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە الاڭدايدى.
«جالپى, كوپ ادام اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ قاۋىپتىلىگى تۋرالى ايتادى. الايدا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە اتوم ەنەرگياسى بەلسەندى قولدانىلادى. مىسالى, فرانتسيادا بارلىق ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 72%-ىن اتوم ەلەكتر ستانسالارى وندىرەدى. ءجيى جەر سىلكىنىسى بولاتىن جاپونيا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 40%-ىن اتوم ەلەكتر ستانسالارىنان الادى. ءتىپتى الەمدەگى ەڭ دامىعان ەلدەردىڭ ءبىرى اقش-تا دا جىل سايىن بىرنەشە جاڭا ەنەرگيا بلوگى پايدالانۋعا بەرىلەدى. الەمدىك نارىققا شىعۋ ءۇشىن الەمدىك جەتكىزۋشىلەر ءوز تەحنولوگياسىن سەنىمدى ەتۋگە تىرىسادى. جاڭا ستانسالاردىڭ سەنىمدىلىگى مەن بەرىكتىگى ارتىپ كەلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ەكولوگ ورىنباسار توعجانوۆ.
جيىندا ءسوز العان ساراپشىلار جاڭادان سالىناتىن ستانسالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە الاڭداۋعا نەگىز جوق دەيدى. ويتكەنى اتوم ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ ءۇشىن قاراستىرىلىپ جاتقان تەحنولوگيا – 3 نەمەسە 3+ بۋىن رەاكتورلارى قاۋىپسىزدىكتىڭ بارلىق تالابىنا جاۋاپ بەرەدى جانە ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى جاعىنان الدەقايدا جاقسارتىلعان. ال بۇل ءداستۇرلى جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىمەن سالىستىرعاندا, اتموسفەراعا زياندى قالدىقتى از بولەدى.
«وركەنيەتتى ەل بولۋ ءۇشىن بىزگە وسىنداي ەنەرگيا كوزى قاجەت ەكەنىن حالىق تۇسىنەدى دەپ ويلايمىن. ءبىز اتوم دەگەننەن قورقىپ قالعان حالىقپىز. بۇگىنگى اڭگىمەدەن كورىپ وتىرمىن, كەيبىر اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى وتە جوعارى ەكەن. بۇل شىندىق بولسا, قورقاتىن ەشتەڭە جوق دەپ ويلايمىن. مەن اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋدى تولىق قولدايمىن. بىراق قاي مەملەكەتكە سالدىرۋ قاجەتتىگىن ويلانۋىمىز كەرەك», دەدى «نارىن قاسىرەتى» قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى حايروللا سابىروۆ.
اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ سالىنۋ ماسەلەسى وسى كۇزدە بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا شەشىلۋى مۇمكىن.
باتىس قازاقستان وبلىسى
