تاۋەلسiز ەلiمiزدiڭ ەكونوميكاسىن قارىشتى دامىتىپ, الەمدiك دەڭگەيگە كوتەرەتiن باستى دا مىقتى تiرەكتەردiڭ بiرi – وتاندىق ءونiم. مەملەكەتiمiزدiڭ دۇنيەجۇزiلiك ساۋدا ۇيىمىنا كiرۋىنە كەپiلدiك بەرەتiن بiردەن-بiر العىشارتى بولىپ سانالاتىن دا وسى ءوزiمiزدiڭ قازاقستاندىق تاڭبامەن شىعارىلعان تاۋارلار. مiنە, حالىقارالىق ستاندارتقا ساي ءونiم وندiرەتiن كاسiپورىندار اراسىندا «شىمكەنتقۇس» جشس ويىپ تۇرىپ ورىن الادى. ەگەمەندiگiمiزدiڭ العاشقى كەزەڭiندە تاپ بولعان قيىندىقتاردان دا توقىراماي ءوتiپ, تۇراقتى جۇمىس iستەپ كەلە جاتقانىنا بيىل 43 جىل تولاتىن بۇل بايىرعى كاسiپورىن وبلىستىڭ iشكi نارىعىن قامتۋدا وسى كۇندە دە ۋاقىت تالابىنا سايكەس iلكiمدiلiك تانىتىپ وتىر. كانiگi كاسiپورىن قازiرگi قۋاتتىلىعىمەن 7 ءتۇرلi كاتەگوريامەن تاۋلiگiنە 400 مىڭ, جىلىنا 140 ملن. دانا جۇمىرتقا شىعارادى. ايگiلi كومپانيانىڭ اتى ءوزiنiڭ ساپالى تاۋارىمەن وبلىس حالقىنا ەتەنە تانىس دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. قىرىق ءۇش جىلدان بەرi iشكi نارىقتى بەرiك «جاۋلاپ» العان «شىمكەنتقۇس» ءونiمiنiڭ ەرەكشەلiگi نەدە؟ بiرiنشiدەن, ونىڭ جۇمىرتقاسى وندiرiلگەن بويدا وبلىس ورتالىعىنىڭ تۇتىنۋشىلارىنا جونەلتiلەدi. ياعني, قويمادا ساقتالمايدى. كاسiپورىنمەن بەرiك قاتىناس ورناتقان مىڭداعان ساۋدا ورنى كۇنبە-كۇنگi تاۋاردى لەزدە تاراتىپ الىپ كەتەدi. وسى كەزگە دەيiن بازاردان قايتقان ءساتi بولماپتى, دەمەك وتپەي قالعان كەزi جوق. «شىمكەنتقۇس» ءونiمiنiڭ تاعى بiر ارتىقشىلىعى – ونىڭ سىرتىندا قاي كۇنi وندiرiلگەنi جانە كاسiپورىننىڭ اتى جازىلعان بەلگi (شتامپ) بiردەن كوزگە ۇرىپ تۇرادى. بۇدان جۇمىرتقانىڭ شىققان مەزگiلiن بiلۋگە بولادى. بۇل ارقىلى تۇتىنۋشىلار ساتىلىمداعى ءونiمنiڭ قانشالىقتى جاڭالىعىن, ەسكiلiگiن اجىراتۋعا مۇمكiندiگi بار. اتالعان تاۋار سەرتيفيكاتى جونiندەگi ەرەجە بويىنشا ول وندiرiلگەننەن كەيiن جەتi كۇندە ديەتالىق, ودان اسقان سوڭ اسحانالىق بولىپ سانالادى. بۇل – بiزگە الىستان تاسىلاتىن, ەكi ورتادا قانشا «جول ءجۇرiپ كەلەتiن» ءونiم ەمەس, قالاعا تيiپ تۇرعان كاسiپورىندا وندiرiلەتiن جانە جاڭا كۇيiندە كۇنبە-كۇن حالىققا جەتكiزiلەتiن تاعام. شاھار iرگەسiندەگi «شىمكەنتقۇس» تاۋارىنىڭ وزگەشەلiگi دە وسىندا. وتاندىق ءونiم شىعارۋدا «التىن ساپا», «جىل تاڭداۋى» ەلدiك بايقاۋلارى مەن جىل سايىن وتكiزىلەتiن «قازاقستاندا جاسالعان» فورۋمىنىڭ رەسپۋبليكالىق كورمەلەرiنە قاتىسىپ, تالاي مارتە جۇلدەگەر اتانعان كاسiپورىننىڭ ءتول ءونiمiمiزدi تورگە وزعىزىپ, تۇتىنۋشىلاردىڭ ورنىقتى سۇرانىسىنا يە بولۋىنىڭ تاعى بiر سىرى – ونىڭ ساپالىلىعىندا, قۇنارلىلىعىندا, دامدiلiگiندە. ەڭ باستىسى, ازىق-تۇلiك قاۋiپسiزدiگiنە تولىق جاۋاپ بەرەتiندiگiندە بولسا كەرەك. «شىمكەنتقۇستىڭ» ەڭبەككەرلەرi جوعارى ساپالى ءونiم شىعارۋعا جانە ءتول تاۋارىنىڭ توقتاۋسىز وتiمدiلiگiنە قالاي قول جەتكiزiپ كەلەدi? البەتتە, بۇل جەتiستiك كوزi ءوندiرiس بارىسىنا وسى زامانعى ۇلگiدەگi وزىق تەحنولوگيانى باتىل ەنگiزۋدە جاتقانى انىق. كاسiپورىندا ەكونوميكالىق ءوسiمدi قامتاماسىز ەتۋدە جىلدان-جىلعا ورلەۋ ايقىن بايقالادى. – بiزدiڭ كاسiپورىندا 16 تسەح بار. ولاردىڭ 5-ەۋiندە شوجە وسiرiلەدi. 9-ىندا جۇمىرتقالايتىن تاۋىق باعىلادى. قالعان ەكەۋiندە ءونiم سۇرىپتالادى جانە تۇتىنۋشىلارعا جونەلتۋ ءۇشiن قالىپقا سالىنادى. تاۋار وتiمدiلiگi سىرتقى قاپتاماسىنا, ياعني جۇمىرتقا جايعاستىرىلاتىن ءتۇرلi قوراپتاردىڭ بەزەندiرiلۋiنە دە تiكەلەي بايلانىستى. نەگiزiنەن ولاردى كەلiسiمشارتپەن شىمكەنتتiڭ سۋپەر-گيپەرماركەتتەرi مەن ۇلكەن دۇكەندەرi الادى. ەڭ الدىمەن سان ەمەس, ساپاعا باستى كوڭiل بولەمiز. بiزدەگi ءوندiرiس وسى سالادا الەمدiك باسەكەلەستىكتە تەڭدەسi جوق گەرمانيا, گوللانديا تەحنولوگياسىمەن اتقارىلاتىنىنا كوپ جىل بولدى. ال شوجە اشاتىن جوعارى سۇرىپتى جۇمىرتقانى رەسەيدiڭ ەكاتەرينبۋرگ قالاسىنان اكەلەمiز. ونى لەڭگiردەگi ءوزiمiزدiڭ تسەحتا اشتىرامىز. «بۇل جۇمىس نەگە نەگiزگi كاسiپورىننان قاشىقتا, وڭاشا جۇزەگە اسىرىلادى؟» دەگەن ساۋال بiزگە جيi قويىلاتىنى راس. مۇنىڭ سەبەبi – قۇستىڭ جاڭا دۇنيەگە كەلگەن, ياعني وتە نازiك كەزiندە ءتۇرلi اۋرۋلارعا ۇشىراماۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىنان تۋىندايدى. وندا 21 كۇندە تەمiرقانات بولىپ جەتiلگەن بالاپان وسىندا جەتكiزiلiپ, تاعى 150 كۇن باعىلادى. قىسقاسى, ول 171 كۇندە جۇمىرتقالاي باستايدى. قۇسقا جەمدi دە وزiمiزدەگi ارنايى تسەحتا ازiرلەيمiز. جالپى, كومپانيادا بۇگiندە 350-دەن استام ادام جۇمىس iستەيدi. ءبارi دە ءوز كاسiبiن جەتiك مەڭگەرگەن جەرگiلiكتi ماماندار. ولاردىڭ ەڭبەك بەلسەندiلiگiن ىنتالاندىرۋدا تيiستi شارالار جوسپارلى تۇردە جاسالىنادى, – دەدi «شىمكەنتقۇس» كومپانياسى باس ديرەكتورىنىڭ ءوندiرiس جونiندەگi ورىنباسارى اسىلبەك دوسپۋلوۆ. – تاعى بiر ايتا كەتەتiن جايت, جشس باسشىسىنىڭ كەڭەسشiسi, وسى كاسiپورىننىڭ نەگiزiن قالاعان ابiلقاسىم ءۇسiپباي ۇلىنىڭ باستاماسىمەن وبلىستىڭ بiرقاتار اۋداندارىندا جۇمىرتقا وندiرەتiن شاعىن كاسiپورىنداردىڭ اشىلۋىنا قولۇشىن بەردiك. ولارعا جابدىقتار قويىلدى. مۇنداعى ماقسات – اۋىلدىق جەرلەردiڭ تۇرعىندارى دا كۇندەلiكتi قۇس ءونiمiن پايدالانۋىنا مۇمكiندiك بولسىن دەگەندiك. جەرگiلiكتi حالىقتى قاۋiپسiز جانە وتاندىق ازىق-تۇلiكپەن قامتاماسىز ەتۋگە ايرىقشا ۇلەسiن قوسىپ كەلە جاتقان كاسiپورىن تاۋارىن ساتۋدى كاسiپ ەتەتiن بiرنەشە اداممەن اڭگiمەلەستiك. ولاردىڭ ءبارi دە «شىمكەنتقۇستىڭ» ءونiمi ءوتiمدi ەكەنiن, سونىڭ ارقاسىندا كۇنكورiسiن ارتتىرىپ, تۇرمىسىن تۇزەپ جۇرگەندەرiن ريزالىقپەن ايتتى. ال وزiمiزدە جۇمىرتقا وندiرەتiن كومپانيادان تاۋار الىپ تاراتاتىن سونداي ساۋدا نۇكتەلەرiنiڭ يەلەرi قالادا 1000-نان اسادى. بۇل شىن مانiندە iرگەلi كاسiپورىننىڭ ساپالى ءونiم وندiرۋiمەن iشكi نارىققا تەرەڭ ەنگەندiگiن بايقاتسا كەرەك.
جەڭiس ءباھادۇر. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
