قاي كەزدە دە سايلاۋعا تۇسكەندە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ەل ەلەڭدەي كۇتىپ وتىرعان ىلگەرى باسۋ مەن جاسامپازدىقتىڭ جاڭا قادامدارىن جاريالايدى. ەلباسىمىز حالىققا ۋاقىتتىڭ سىنىنا توتەپ بەرەتىن, بۇگىنگى ءداۋىردىڭ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتە الاتىنداي الىس جانە تاياۋ جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن ۇسىندى. تىڭ ءارى سەرپىندى قادام – 5 ينستيتۋتتىق رەفورما جاساۋ قاجەتتىلىگىن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ءحVى سەزىندە ۇسىنۋ جانە پرەزيدەنت جانىنان ونى جۇزەگە اسىراتىن ۇلتتىق جاڭعىرتۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرۋ ارقىلى ەل دامۋىنىڭ جاڭا كوكجيەگىنە باعىت سىلتەدى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ۇزاق ۋاقىتتىق تولعانىستان تۋعان 5 ينستيتۋتتىق رەفورماسى – زامان تالابى. ويتكەنى, زاماناۋي مەملەكەت قۇرۋ, قوعامىمىزدا زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن ارتتىرۋ, ورنىقتى ەكونوميكانى كوزدەيتىن يندۋستريالاندىرۋ جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ, بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلت قالىپتاستىرۋ جانە اشىق, ترانسپارەنتتى مەملەكەت قۇرۋ بۇگىنگى الەمدە بولىپ جاتقان سان ءتۇرلى قاتەرلەرگە جاۋاپ بولارى ءسوزسىز. مىنە, وسىنداي قاداۋ-قاداۋ رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەلباسىمىز تاياۋ جىلدارعا ارنالعان «ۇلت جوسپارى – 100 ناقتى قادامدى» بەلگىلەدى. ونى قازىردىڭ وزىندە الەمنىڭ ساياسي ساراپشىلارى ماڭىزدى شەشىم ەكەنىن مويىندادى. راسىندا «100 ناقتى قادام» بۇل جاھاندىق جانە ىشكى سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ جانە سونىمەن ءبىر مەزگىلدە, جاڭا تاريحي جاعدايلاردا ۇلتتىڭ دامىعان مەملەكەتتەردىڭ وتىزدىعىنا كىرۋ جونىندەگى جوسپارى» دەپ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا اتاپ كورسەتىلگەن. ەلباسى ۇسىنعان 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ ەڭ العاشقىسى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر كورپۋسىن كاسىبي جانە اۆتونوميالى ەتۋگە باعىتتالعان. بۇگىندە ەلىمىزدە 99 مىڭنان استام مەملەكەتتىك قىزمەتكەر بار. زامان تالابىنا ساي «ا» جانە «ب» كورپۋستارى جاساقتالدى. اتاپ ايتۋ كەرەك, تمد ەلدەرىندە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ مۇنداي تۇرگە ءبولىنۋى ءالى قولعا الىنعان دا جوق. بىزدە بۇل سالادا جۇيەلى جۇمىس قالىپتاسا باستاسا دا, ەلباسى ونى ودان ءارى جەتىلدىرىپ, ەلىمىزدىڭ ىلگەرى دامۋىنىڭ ەڭ باستى كىلتى باسقارۋشىلىق تەتىكتەردە تۇرعانىن تاپ باسىپ تانىدى. ويتكەنى, «ناقتى 100 قادامنىڭ» 15 قادامى كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات قۇرۋعا ارنالعان. سەبەبى, زاماناۋي مەملەكەت قۇرۋدا كاسىبي اپپاراتتىڭ ءرولى وتە زور. وسىدان 100 جىلداي بۇرىن الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى ءالىمحان ەرمەكوۆ بىلاي دەگەن ەدى: «اتقارۋشى حاكىم (ورىسشا: يسپولنيتەلنايا ۆلاست) – حالىقتىڭ باقتاشىسى. مۇنىڭ حالىققا جاقىن تۇرۋىنىڭ, باققان ەلمەن جاقسى تانىس بولۋىنىڭ, بار ويىن, ءبىلىمىن, قىزمەتىن ەلگە بەرگەندە عانا حالىققا قانشا ارتىق جاقسىلىق ەكەنىن جازىپ تا كەرەگى جوق». شىنى كەرەك, «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن ەل ساناسىنا قالىپتاستىراتىن دا, ىلگەرى اپاراتىن دا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر. 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ العاشقى 100 قادامىنىڭ كاسىبي اپپارات قۇرۋدان باستالۋ وزەگى وتكەن عاسىرلاردا دا قوزعالعانىن ايتپاسقا بولمايدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ: «الاشتىڭ باستى ماقساتى قازاق قوعامىن بىرتە-بىرتە وزگەرتىپ, زامانعا بەيىمدەۋ ەدى. بۇل ءبىزدىڭ قازىرگى جەدەل جاڭعىرتۋ, ياعني مودەرنيزاتسيا باعىتىمىزعا دا ساي كەلەدى», دەپ اتاپ كورسەتتى. وسىنىڭ ءوزى-اق ەلباسىمىزدىڭ عاسىرلار بويى الاش ارمانداعان, ەل ءۇمىت كۇتكەن رەفورمالاردى تامىرىنان تاپ باسىپ تاني الاتىندىعىن ايقىن بايقاتسا كەرەك. بۇل ونىڭ تاريحي تاعىلىمنان اجىراماعان ۇلتتىق ءارى الەمدىك دارەجەدەگى سارابدال ساياساتكەر, ەل كوشىن باستاعان ەلشىل كەمەڭگەر ەكەندىگىن ايعاقتايدى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, كاسىبي اپپارات قۇرۋدىڭ 15 قادامى ازاماتتاردى مەملەكەتتىك قىزمەتكە العاش قابىلداۋ راسىمىنەن باستاپ, ولاردى كەشەندى اتتەستاتتاۋعا دەيىنگى ارالىقتى قامتيدى. مەنىڭ ءوز باسىم ومىرلىك ەڭبەك جولىمدى ينستيتۋتتا العان ءبىلىمىمدى سول سالادا ءبىراز ۋاقىت اتقارىپ, اۋىلدىق اكىمدىكتەگى قىزمەتتەن باستاپ, بيلىكتىڭ اۋداندىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق بارلىق باسپالداقتارىنان وتكەنىمدى جانە وسى كەزەڭدەردە ۇلكەن تاجىريبە جيناقتاعانىمدى اركەز ماقتانىشپەن ەسكە الامىن. جاس ماماننىڭ العاش باسىنان وتكەن قيىندىقتارى, تاپسىرمالار مەن سىناقتار, ءار باسپالداق سايىن كەزدەسەتىن كەدەرگىلەر, قاعازباستىلىق پەن ۋاقىت ولتىرۋشىلىك – وسىنىڭ ءبارى مەنىڭ دە باسىمنان ءوتتى, كوكەيىمدە سايراپ تۇر. اسىرەسە, 100 قادامداعى «مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلداۋ ەڭ تومەنگى لاۋازىمداردان باستالۋى ءتيىس» دەگەن قاعيدانىڭ ومىرشەڭدىگىنە ءشۇبا كەلتىرمەيمىن. ويتپەگەن كۇندە الدەبىر «قوڭىراۋ شالۋلاردان» كەيىن ومىردەن دە, كاسىبىنەن دە تاجىريبە جيناقتاپ ۇلگەرمەگەن جاپ-جاس ازاماتتىڭ ۇجىم باسشىلىعىنا تاعايىندالعانىن كورگەندە تاڭداي قاقپاسقا امالىڭ جوق. تالاپشىل, ءورشىل بولىپ قىزمەتتى الىپ كەتسە جاقسى, كەرىسىنشە ۇجىمدى شاشىراتىپ, ارىز-ارماندى كوبەيتىپ, كەلەلى ىسكە قولبايلاۋ بولاتىنىن قايتەرسىڭ. مۇندايدا قازاقتىڭ ءبىر ارىسى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ «قازاققا ايۋداي اقىرعان شەنەۋنىك تابىلۋى وڭاي: ەرىنبەي-جالىقپاي, باقىرماي, شاقىرماي ءىس بىتىرەتىن, تەرىسى قالىڭ, كونبىس, تاباندى قىزمەتكەر تابىلۋى قيىن» دەگەن ءسوزى ويعا ورالادى. اۋىلدىق, كەنتتىك, قالالىق اكىمدىكتەردە ەڭبەك ەتەتىن قىزمەتكەرلەر بۇقارا حالىقپەن ەتەنە جۇمىس ىستەيتىن, جۇرتشىلىققا ەڭ جاقىن ادامدار بولىپ تابىلادى, بىلايشا ايتقاندا, ەلدىڭ بارومەترى ىسپەتتەس. ول جەرگىلىكتى جەردە حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن, ءۇمىت-نازىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, قويان-قولتىق ارالاسىپ, ولاردىڭ مۇددەلەرىن كوزدەپ, ماسەلەلەرىن تاپ-تۇيناقتاي شەشۋى قاجەت. ارينە, ول ءۇشىن ءبىلىم, كاسىبي تاجىريبە قاجەت-اق. بۇرىنعى مەملەكەتتىك قىزمەتشى تۋرالى زاڭداردا ءۇش ايلىق سىناق مەرزىمى كوزدەلگەن ەدى, ەندىگى قادامداردا 3+3 فورمۋلاسى بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتكە العاش قابىلدانۋشىلار ءۇشىن مىندەتتى تۇردە سىناق مەرزىمى 3 جانە 6 ايلىق مەجەلىك باقىلاۋدان وتكىزىلمەكشى. «بۇلاق باسىنان تۇنادى» دەگەندەي, بۇل جاس ماماننىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىراتىن, ءوزى اتقارىپ وتىرعان قىزمەتكە دەگەن تاجىريبەسىن ۇلعايتاتىن ماڭىزدى شارا بولادى دەپ ەسەپتەيمىن. «ءوزىڭدى ەستى ادامداردىڭ قاتارىنا قوسقىڭ كەلسە, اپتاسىنا, ايىنا, جىلىنا ەسەپ بەر» دەگەن اباي عاقىلياسىنىڭ ءبىر ۇزىگى وسىندا جاتسا كەرەك. قىزمەتكە دەگەن ادالدىق, ەڭبەكسۇيگىشتىك, وتانعا دەگەن پاتريوتيزم – ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر الدىنا ۇنەمى قويىپ كەلە جاتقان وسىناۋ ۇلى ماقساتتارىن ۇلكەن كەڭسە ەسىگىن العاش اتتاعان جاس ماماننىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ – «100 ناقتى قادامنىڭ» تەمىرقازىعى ىسپەتتەس. جالپى مەملەكەتتىك قىزمەت دەگەن ءسوز ءار ەلدە ءارتۇرلى ۇعىنىلادى. باتىس ەلدەرىنىڭ زاڭنامالارىندا مەملەكەتتىك قىزمەت باسقاشا پايىمدالادى. ماسەلەن, اقش-تا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە بيۋدجەتتىك قارجىدان اقى الاتىن كەز كەلگەن قىزمەتكەر جاتادى; ولاردى «ازاماتتىق» جانە «ۇكىمەتتىك» قىزمەتشىلەر دەپ بولەدى. ۇلىبريتانيادا بارلىق شەنەۋنىكتەر, سونداي-اق, مەملەكەتتىك كاسىپورىندار مەن مەملەكەتتىك عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق مەكەمەلەردە ىستەيتىن ادامدار دا مەملەكەتتىك قىزمەتكەر اتانادى. فرانتسيادا مەملەكەتتىك قىزمەت شەنەۋنىكتەردىڭ عانا ءىسى. سوعان سايكەس, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر بولىپ ەڭ الدىمەن جاريالى بيلىكتى يەلەنۋشى رەتىندە مەملەكەتتىڭ بارلىق قىزمەتشىلەرى تانىلادى. گەرمانيادا دا شەنەۋنىكتەر مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر بولىپ تانىلادى. ولارعا وزگە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر دە, مىسالى, كومەكشى-تەحنيكالىق فۋنكتسيالاردى ورىندايتىندار دا جاتادى. ال بىزدە ولاردىڭ اراجىگى اجىراتىلعان. 1995 جىلعى 26 جەلتوقساندا قابىلدانعان «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ, شىندىعىندا, مەملەكەتتىك قىزمەتكە ارنايى ارنالعان تۇڭعىش نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت ەدى. ول قازىرگى كەزدەگى قولدانىستاعى 1999 جىلعى 23 شىلدەدە قابىلدانعان «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭمەن جانە وعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭدارمەن ودان ءارى دامىتىلىپ, اۋىستىرىلدى. اتالعان زاڭ بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارداعى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ مىندەتتەرى مەن فۋنكتسيالارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان لاۋازىمدىق وكىلەتتىگىن اتقارۋ جونىندەگى قىزمەتى سارالانىپ كورسەتىلدى. ەندىگى مىندەت – مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ الەۋەتىن ودان ءارى دامىتا ءتۇسۋ. وسى جولدا ەڭبەككە ىنتالاندىرۋدىڭ ءبىر پاراسى رەتىندە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن قىزمەتىنىڭ ناتيجەسىنە بايلانىستى ءوسىرۋ بولىپ تابىلادى. بۇل 100 قادامنىڭ 5, 6-قادامىندا ناقتى كورسەتىلگەن. الداعى ۋاقىتتا مىنانداي ولشەمدەر قولدانىلماقشى: مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ءۇشىن – جەكە جىلدىق جوسپارلاردى ورىنداۋ; مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن – ستراتەگيالىق جوسپارلاردى ورىنداۋ; مينيسترلەر مەن اكىمدەر ءۇشىن – مەملەكەتتىك قىزمەت ساپاسىنىڭ ارناۋلى ينديكاتورلارى, ءومىر ساپاسى, ينۆەستيتسيا تارتۋ, ۇكىمەت مۇشەلەرى ءۇشىن – ينتەگرالدىق ماكروەكونوميكالىق ينديكاتورلار. بۇل دەگەنىڭىز, بەلگىلى ماقساتقا, ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ, بىلايشا ايتقاندا, تۇپكى كوزدەلگەن مىندەتتىڭ ورىندالۋى. ياعني, تۇتاس ۇجىم جۇدىرىقشا جۇمىلىپ, ءبىر ارنادا جۇمىس ىستەي ءبىلۋ دەگەن ءسوز. ءبىر ماقسات بار جەردە ناسىلىنە, جىنىسىنا, ۇلتىنا, تىلىنە, الەۋمەتتىك تەگىنە, م ۇلىكتىك جانە لاۋازىمدىق جاعدايىنا قارايلاۋ بولمايدى, جەرلەستىك, تاعى دا باسقا بولىنۋشىلىك ورىن المايدى, ويتكەنى, الار اسۋ ءبىر, مەجە دە تۇراقتى. ارينە, جۇمىستىڭ جەمىستى بولۋىنىڭ تاعى ءبىر كەپىلى – تۇرمىستىق جاعدايدىڭ دۇرىس بولۋى. «100 ناقتى قادامدا» بۇل جاعى دا ەسكەرىلگەن. بۇل اسىرەسە, ءبىر جەردەن ءبىر جەرگە قىزمەت اۋىستىرىپ باراتىن ادامدار ومىرىنەن بايقالاتىن. ورتالىق – ءوڭىر, ءوڭىر – ورتالىق نەمەسە اۋىلدان اۋدانعا, اۋداننان وبلىسقا نەمەسە, كەرىسىنشە, اۋىسقان كادرلار ۇزاق جىلدار پاتەر جالداپ, ءۇي-كۇيسىز ءجۇرىپ قالاتىن. ونىڭ ءوزى قىزمەتكە, وتباسىنا كەرى اسەر ەتىپ جاتاتىن. اتام قازاق بەكەر ايتپاعان: «ءۇيى جوقتىڭ كۇيى جوق, كۇيى جوقتىڭ سىيى جوق» دەپ. ەندىگى جەردە اۋىستىرىلاتىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە لاۋازىمدىق مىندەتتەرىن اتقارۋ كەزىندە ولارعا جەكەشەلەندىرۋ قۇقىعىنسىز قىزمەتتىك پاتەرلەر مىندەتتى تۇردە بەرىلەتىن بولادى. مۇنىڭ ءوزى قىزمەتكەردىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە كەپىل بولاتىن ءجايتتار. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر كورپۋسىنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى ولاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنە دە بايلانىستى. الەم عالىمدارىنىڭ ايتۋىنشا, جوعارى وقۋ ورنىنان العان ءبىلىم سول سالادا ەڭبەك ەتپەسە, 10 جىلدان كەيىن ەسكىرە, ۇمىتىلا باستايدى. سوندىقتان ۇنەمى جاڭالىقتارمەن قارۋلانىپ, ءوز ءبىلىمىڭدى زاماناۋي سۇرانىستارمەن ۇيلەستىرىپ وتىرعان ءجون بولماقشى. «100 ناقتى قادامدا» بۇل جاعى دا تاپتىشتەلگەن. الداعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر تۇراقتى تۇردە ءار ءۇش جىل سايىن ءبىر رەت كاسىبي شەبەرلىگىن ارتتىراتىن بولادى. ەلباسى ۇسىنىپ وتىرعان رەفورمادا مانساپتىق ءوسۋ ماسەلەسى دە ءوز ورنىن تاپقان. ماسەلەن, «ب» كورپۋسىنىڭ ەڭ جوعارى لاۋازىمدارىنا جىلجىتۋ تومەنگى لاۋازىمداعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر قاتارىنان تەك قانا كونكۋرستىق نەگىزدە جۇزەگە اساتىن بولادى. مۇنىڭ ءوزى مەريتوكراتيا قاعيداتىنىڭ جۇزەگە اسۋى ءۇشىن العىشارت بولىپ تابىلادى. ول كەزدە قىزمەتكەردىڭ جەكە باسىنىڭ ۇلگىسى, قىزمەتتەگى جەتىستىگى, قىسقاسى, بارلىق الەۋەتى ەسەپكە الىناتىن بولادى. كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات قۇرۋدىڭ ەڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى وسىندا بولسا كەرەك. 13-قادامدا جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەن. قازاقستاندا سىبايلاس جەمقورلىقپەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە جولىن كەسۋ بويىنشا بەلگىلى جۇمىستار اتقارىلۋدا. ماسەلەن, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋ ءۇشىن قازىرگى زامان تالاپتارىنا ساي قۇقىقتىق بازاسى قۇرىلدى. 1998 جىلدان باستاپ «سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قولدانىسقا ەنگىزىلدى, 2005 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ار-نامىس كودەكسى تۋرالى» قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىنا قول قويىلدى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس حالىقارالىق تاجىريبەسىن زەردەلەۋ بويىنشا ۇلكەن جۇمىس اتقارىلىپ, جانە ونىڭ نەگىزىندە ورىندى شارالار كەشەنى ازىرلەنۋدە. جاڭارىپ, جاسامپاز ىسكە نەگىز بولاتىن قازاقستانداعى مەملەكەتتىك قىزمەت مودەلى وسىلاي جاڭارىپ, جاسارماقشى. «100 ناقتى قادامداعى» مەملەكەتتىك قىزمەتكە قاتىستى 15 قادام جۇزەگە اساتىن بولسا, ءبىز الەمدەگى مەملەكەتتىك قىزمەت ۇلگىسى ەڭ ۇزدىك 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلاتىن بولامىز. مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن ءىس باسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى كەشەندى اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ, كاسىبي تالاپتاردى كۇشەيتۋ جانە ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ جاڭا جۇيەسى ەنگىزىلەدى. ەلباسى سول كەزدە-اق ەلدى ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ بويىندا بولۋى ءتيىس نەگىزگى قاسيەتتەردى اتاپ كورسەتتى. بۇل قاسيەتتەردىڭ تۇپكى ءمانى – جوعارى مورالدىق جاۋاپكەرشىلىك, كاسىبي ءبىلىم, ونى تاجىريبەدە قولدانا ءبىلۋ, ادىلدىك, ادالدىق, بەلسەندى ومىرلىك ۇستانىم. ەلباسى ۇسىنىپ وتىرعان بۇل رەفورمالاردىڭ باستى ماقساتى مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىن ۋاقىت تالابىنا ساي جەتىلدىرىپ, ساپاسىن جاقسارتۋ, باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, بۇگىنگى تاڭدا كورسەتىلىپ وتىرعان مەملەكەتتىك قىزمەت دەڭگەيىن كوتەرۋ, كادر ساياساتىن مەملەكەتتىك ساياساتقا ساي جۇيەلەۋ سىندى كوپتەگەن ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالىپ وتىر. «مەملەكەتتىك قىزمەت – ۇلتقا قىزمەت ەتۋدىڭ ءسينونيمى». بۇل – 2030 جىلعا دەيىنگى ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق باعدارلاماعا ەلباسى ن.نازارباەۆ ەنگىزگەن باستى قاعيداتتىڭ ءبىرى.
اڭسار مۇساحانوۆ, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى.
