سارىسۋ اۋدانى اۋماعىندا قاتتى جاۋعان نوسەر جاڭبىردان كەيىن كولبەۋ اعىن قالىپتاسىپ, 400-دەن اسا ءۇيدىڭ اۋلاسى, 47 ءۇيدىڭ ءىشى مەن 1 مەكتەپتىڭ جەرتولەسىن سۋ العانى ءمالىم. اعىن سۋدان كەلگەن زارداپ ازداي, قىردان اعىپ كەلگەن تال-داراق پەن قوقىس اۋىل كوشەلەرىن باسىپ قالعان ەدى. كوشەلەردى قوقىستان تازارتۋ ماقساتىندا ىقىلىم زاماننان كەلە جاتقان «اسار» ءداستۇرى قولعا الىندى. تاراز قالاسى مەن بىرنەشە اۋداننان بارعان 150 ەرىكتى ەلدى مەكەندەگى كوشەلەردى تازارتىپ, بەلسەندىلىك تانىتتى.
«كولبەۋ اعىن سۋ كوپشىلىكتىڭ مازاسىن كەتىرگەنى انىق. كوشەلەردەگى اعىپ كەلگەن قوقىستى تازالاۋ وڭاي بولمادى. ەلدىك ىسكە بەلسەنە كىرىسكەن ەرىكتىلەرگە ايتار العىسىمىز شەكسىز. ءداستۇردى دارىپتەگەن جاستار قيىندىقتى بىرگە ەڭسەرۋگە قولدان كەلگەنشە اتسالىستى. وسىلايشا, بىرلىكپەن, بەرەكەلى تىرلىكپەن بۇل قيىندىقتى دا ەڭسەرىپ جاتىرمىز», دەيدى سارىسۋ اۋداندىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اسىلجان پازىلبەكوۆ.
الاتاۋدىڭ ارعى بەتىنەن باستاۋ الاتىن تالاس وزەنىنىڭ جاعالاۋىن قوقىستان تازارتۋ جۇمىسى دا نازاردان تىس قالعان جوق. مۇندا دا ەرىكتىلەردىڭ ەرىك-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا قولعا العان ءىس ويداعىداي اتقارىلدى. «جاستار – تازا قازاقستان ءۇشىن!» ۇرانىمەن وتكەن ەكولوگيالىق اكتسياعا 200-گە جەتەعابىل ۆولونتەر قاتىستى. تۇلا بويىندا بۇلا كۇشى تاسقىنداعان جاستار وزەن بويىنداعى پلاستيك قالدىقتاردى جيناپ, 400 قاپ قوقىس شىعارعانىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇدان بولەك, تاراز قالاسىنداعى «كوكتەم» تۇرعىن الابىندا, بايزاق, قورداي, سارىسۋ اۋداندارىنداعى وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار جولداردىڭ بويىندا, ساياباقتار مەن ورتالىق كوشەلەردە قۋراعان شوپتەردى شابۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ەكولوگيالىق اكتسيانى ويداعىداي وتكىزۋگە مۇرىندىق بولعان ۇيىمداستىرۋشىلار تارازداعى تالاس وزەنى, جۋالى اۋدانى اۋماعىنداعى تەرىس وزەنى, تەرىس-اششىبۇلاق سۋ قويماسى نۇرلىكەنت, قىزىلارىق اۋىلدارىنداعى جاعالاۋلاردى قوقىستان تازارتقان بەلسەندى ازاماتتاردى ماراپاتتادى. ناۋقان اياسىنداعى جۇمىستار ءوڭىردىڭ وزگە اۋداندارىندا دا ۇزدىكسىز جالعاسىپ جاتىر. ماسەلەن, جامبىل اۋدانىنىڭ ورتالىعى اسا اۋىلىندا ۆولونتەرلەر اراسىندا بايقاۋ, تالاس اۋدانىندا «تازا كوشە», «تازا اۋلا» سەكىلدى وزگە دە بىرنەشە كونكۋرس ۇيىمداستىرىلعانىن ايتا كەتكەن ءلازىم. وتكىزىلگەن بايقاۋلارعا ەلدى مەكەن تۇرعىندارى بەلسەندى قاتىسىپ, بەلگىلەنگەن اۋلالار بويىنشا سىنعا ءتۇستى. جەڭىمپازدار باعالى سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى.
كۇرە جول بويىن, جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان جولداردى تازالاۋ, كوگالداردى ستاندارتقا ساي شابۋ جۇمىستارى بايزاق اۋدانىندا ۇيىمداستىرىلدى. وعان بەلسەندى ازاماتتار, ەرىكتىلەر جانە جەرگىلىكتى دەپۋتاتتار قاتىسقانىن ايتا كەتكەن ءجون.
سونداي-اق قورداي اۋىلىنىڭ كىرەبەرىسىندە ورنالاسقان «بارىس-2» بازارى نەگىزگى ساۋدا نىسانى بولعاندىقتان ءارى وزگە ايماقتاردان اۋىر جۇك كولىكتەرى كوپ كەلگەندىكتەن بازار اۋماعى قوقىسقا تولىپ قالاتىنى بەلگىلى. وسىنى ەسكەرىپ, تۇرعىنداردى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا ىنتالاندىرىپ, تازا ءارى جايلى ورتا قۇرۋعا باعىتتاۋ ماقساتىندا جاپپاي سەنبىلىك وتكىزىلدى. وعان جەرگىلىكتى جۇرت جۇمىلعان جۇدىرىقتاي كىرىستى.
اۋدان ورتالىعىنداعى ەرىكتىلەر مەن جەرگىلىكتى تۇرعىندار بازار اۋماعىن قوقىستان تازارتىپ, جول بويىنداعى جانە ساۋدا ورىندارىنداعى اۋماقتاردا قولدان كەلگەنشە تازارتۋ جۇمىسىن جۇرگىزدى. سونداي-اق سەنبىلىككە قاتىسۋشىلار بازار ماڭايىنداعى جاسىل جەلەكتى سۋارىپ, اعاشتار مەن گۇلدەردى رەتكە كەلتىرۋ جۇمىستارىن اتقاردى.
جالپى, «تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق اكتسياسى اياسىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلعانى تالاس تۋدىرمايدى. ناۋقان باستالعالى بەرى 500 مىڭنان اسا ءوڭىر تۇرعىنى ەكولوگيالىق اكتسياعا بەلسەندىلىكپەن قاتىسقان. ونىڭ ىشىندە تۇرعىندار, ارداگەرلەر مەن جاستار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرى جانە ءتۇرلى مەكەمە قىزمەتكەرلەرى بار. سونداي-اق ەرىكتىلەردىڭ ەرەكشە ەڭبەگى ەستەن شىعارماعان دۇرىس.
ەكولوگيالىق اكتسيا باستالعالى بەرى 60 تاريحي-مادەني ەسكەرتكىش, 143 ساياباق, گۇلباق اۋماعىندا تۇراقتى تۇردە تازالىق جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن 12 مىڭ توننا قوقىس شىعارىلدى. تازالىق جۇمىستارىنا 910 بىرلىك تەحنيكا تارتىلعان.
ەل بويىنشا وتكىزىلىپ جاتقان ناۋقانعا ىشكى ىستەر سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە قولدان كەلگەنشە قولداۋ كورسەتىپ جاتىر. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى وسى كۇنگە دەيىن تۇرعىندار اراسىندا تۇراقتى تۇردە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن. ولار 381 مەكتەپكە بارىپ, «كيەلى مەكەن», «جاسىل ايماق», «ونەگەلى ۇرپاق», تاقىرىپتارى بويىنشا سىنىپ ساعاتتارىنا قاتىسقان.
«تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اكتسياسى اياسىندا وڭىردە ءبىراز جۇمىس اتقارىلىپ جاتقانىنا قاراماستان, وكىنىشكە قاراي, قوعامدىق ورىندى لاستاۋشىلار ازايماي تۇر. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى كەلتىرگەن دەرەككە جۇگىنسەك, ەلدى مەكەن اۋماقتارىندا اباتتاندىرۋ ەرەجەلەرىن بۇزعانى, جالپى پايدالانۋ ورىندارىن لاستاعانى, سونداي-اق ينفراقۇرىلىم نىساندارىن بۇلدىرگەنى ءۇشىن 4 510 ازامات جاۋاپقا تارتىلىپ, 10 245 300 تەڭگە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىنىپتى. ارينە, از سوما ەمەس. قۇقىق بۇزۋشىلار ايىپپۇلدى تولەگەننەن كەيىن ايىلىن جيسا دەيسىڭ.
«اكىمشىلىك جازاعا تارتىلىپ, ايىپپۇل ارقالاعاندار بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ ارتى جاقسىلىققا اپارمايتىنىن تۇسىنەدى. ايتكەنمەن مۇنىمەن ماسەلە تولىق شەشىلدى دەۋگە بولماس. تۇرعىندار ءبىرىنشى كەزەكتە ەكولوگيالىق مادەنيەتتى تولىقتاي مەڭگەرسە, تۇسىنسە دەگەن تىلەك بار. ازاماتتار ايىپپۇلدان قورىققاننان ەمەس, ءوز قالاسىن, اۋىلىن, كوشەسىن جاقسى كورگەندىكتەن زاڭعا باعىنعانىن قالايمىز. سوندا عانا قورشاعان ورتا لاستانبايدى. ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەر ءوڭىر تۇرعىندارىنا قولدان كەلگەنشە ەكولوگيالىق ساۋاتتىلىق بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى», دەيدى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ارمانبەك بايمۋرزين.
جامبىل وبلىسى
